Twee werkwoorden in de bijzin
Leer twee werkwoorden ordenen aan het einde van bijzinnen met modale werkwoorden, perfectum en passief, zonder correcte volgordevarianten af te wijzen.
Een bijzin kan eindigen met een groep van twee werkwoorden: omdat ik morgen moet werken, omdat zij vroeg is vertrokken. Het hele werkwoordelijke gezegde staat achteraan, maar binnen die groep zijn soms meerdere standaardvolgordes mogelijk.
Na deze les kun je:
- een modaal werkwoord en infinitief achteraan ordenen;
- hulpwerkwoord en voltooid deelwoord in een bijzin plaatsen;
- veelgebruikte volgordevarianten herkennen;
- de werkwoordgroep als één geheel van het middenstuk onderscheiden.
De hele groep staat achteraan
In een hoofdzin staat de persoonsvorm vroeg en het andere werkwoord achteraan.
- Ik moet morgen werken.
- Zij heeft het verslag gelezen.
In een bijzin gaat ook de persoonsvorm naar de eindgroep.
- omdat ik morgen moet werken;
- dat zij het verslag heeft gelezen.
Het onderwerp en andere zinsdelen blijven vóór de werkwoordgroep: voegwoord + onderwerp + middenstuk + werkwoordgroep.
Modaal werkwoord + infinitief
Bij kunnen, moeten, mogen, willen en zullen is de volgorde met het vervoegde modale werkwoord vóór de infinitief zeer gebruikelijk.
| Modaal werkwoord | Bijzin met eindgroep |
|---|---|
| moeten | omdat ik morgen moet werken |
| willen | dat zij later wil komen |
| mogen | totdat u naar binnen mag gaan |
| zullen | dat de trein vertraging zal hebben |
- Ik ga vroeg weg, omdat ik morgen moet werken.
- Noor zegt dat zij later wil komen.
- We wachten totdat u naar binnen mag gaan.
- Hij denkt dat de trein vertraging zal hebben.
De infinitief krijgt geen te. Het modale werkwoord is de persoonsvorm, maar staat binnen de groep niet op de tweede zinsplaats.
Houd op B1 dit duidelijke patroon aan: ... omdat + onderwerp + rest + modaal werkwoord + infinitief.
Hebben + voltooid deelwoord
In het perfectum staan hebben en het voltooid deelwoord samen achteraan.
- Ik weet dat Amir de sleutel heeft gevonden.
- Omdat wij lang hebben gewacht, nemen we nu een taxi.
- Zij vertelt dat de buren de zaal hebben versierd.
Ook de volgorde met het deelwoord vóór het hulpwerkwoord komt in standaardtaal voor:
- dat Amir de sleutel gevonden heeft;
- omdat wij lang gewacht hebben.
Beide volgordes zijn correct. Voorkeuren hangen onder meer samen met regio, ritme en de rest van de werkwoordgroep. Binnen een korte tekst is een consequente, natuurlijk klinkende keuze prettig.
Behandel heeft gevonden en gevonden heeft niet als goed tegenover fout. De les gaat om de eindpositie van de groep; beide interne volgordes behoren tot standaard Nederlands.
Zijn + voltooid deelwoord
Bij werkwoorden die het perfectum met zijn vormen, gelden dezelfde twee mogelijkheden.
- We bellen zodra de trein is aangekomen.
- We bellen zodra de trein aangekomen is.
- Omdat Noor vroeg is vertrokken, was zij op tijd.
- Omdat Noor vroeg vertrokken is, was zij op tijd.
Bij een scheidbaar werkwoord blijft het voltooid deelwoord zelf één woord: aangekomen, opgestaan, teruggegaan.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Worden + voltooid deelwoord in het passief
Een passieve bijzin eindigt vaak op wordt/werd + voltooid deelwoord of de omgekeerde volgorde.
- De straat is dicht, omdat de brug wordt gerepareerd.
- De straat is dicht, omdat de brug gerepareerd wordt.
- We hoorden dat het besluit gisteren werd genomen.
- We hoorden dat het besluit gisteren genomen werd.
Ook hier zijn beide volgordes mogelijk. Let vooral op de functie: worden is het hulpwerkwoord van het passief; het deelwoord noemt de handeling.
Niet en voorwerpen staan vóór de groep
Het middenstuk eindigt waar de werkwoordgroep begint.
- omdat ik het formulier vandaag niet kan invullen;
- dat zij de afspraak nog niet heeft bevestigd;
- omdat het pakket gisteren niet werd bezorgd;
- of de bezoekers hier mogen parkeren.
Een scheidbaar werkwoord met een modaal blijft als infinitief aaneen: omdat ik het formulier moet invullen. Zonder modaal wordt de vervoegde vorm achteraan ook aaneengeschreven: omdat ik het formulier invul.
Vragen en vooropplaatsing
Een indirecte vraag volgt de bijzinvolgorde.
- Weet je of Noor morgen kan komen?
- Kunt u zeggen wanneer het pakket wordt bezorgd?
- Ik vraag me af waarom de afspraak is verzet.
Staat zo'n bijzin vooraan, dan krijgt de hoofdzin erna inversie:
Omdat het pakket nog niet is bezorgd, bel ik de klantenservice.
De twee werkwoorden blijven samen achteraan in de bijzin; bel ik vormt de nieuwe hoofdzin.
Hoofdzin: De gemeente heeft het plein afgesloten.
Bijzin, hulpwerkwoord eerst: We zien dat de gemeente het plein heeft afgesloten.
Bijzin, deelwoord eerst: We zien dat de gemeente het plein afgesloten heeft.
Beide bijzinnen delen dezelfde betekenis en zijn standaardtaal.
Een werkbare B1-strategie
- Verzamel alle werkwoorden van de bijzin.
- Zet onderwerp, voorwerpen, niet en bepalingen vóór de eindgroep.
- Gebruik bij een modaal werkwoord het heldere patroon moet werken, kan komen of wil bellen.
- Erken bij hulpwerkwoord + deelwoord beide standaardvolgordes.
- Controleer of een scheidbaar werkwoord in de infinitief of het deelwoord weer één woord vormt.
Het belangrijkste is niet één rigide interne volgorde, maar dat de volledige werkwoordgroep de bijzin herkenbaar afsluit.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
29 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 29 words and review them later.
Werkwoorden voor een eindgroep in de bijzin
29 wordsLast updated October 11, 2026