Veelgebruikte onregelmatige werkwoorden.

Sommige veelgebruikte werkwoorden hebben een bijzondere stam of een bijzondere vorm. Je komt ze elke dag tegen, dus het is handig om ze als een klein rijtje te leren. In deze les oefen je onregelmatige vormen in de tegenwoordige tijd, zoals ben, is en heeft. Je leert ook werkwoorden die in deze tijd regelmatig zijn, maar waarbij je op de spelling moet letten, zoals nemen, geven, lezen en eten.

Na deze les kun je:

• zijn en hebben kort herhalen;
• kunnen, willen, mogen en zullen vervoegen;
• gaan, staan, doen en zien vervoegen;
• veelgebruikte vormen als komt, neemt, geeft, eet en leest gebruiken.

1.Zijn en hebben

Zijn en hebben zijn heel onregelmatig. De vormen lijken niet allemaal op de hele werkwoorden.

Onderwerp	zijn	hebben
ik	ik ben	ik heb
jij / je	jij bent	jij hebt
u	u bent	u hebt / u heeft
hij / zij / het	hij is	hij heeft
wij / jullie / zij	wij zijn	wij hebben

Bij u zijn u hebt en u heeft allebei correct. U heeft hoor je in Nederland vaak.

1.1Kunnen, willen, mogen en zullen

Ook deze werkwoorden hebben bijzondere vormen. Leer vooral ik kan, ik wil, ik mag, ik zal. Bij hij, zij en het gebruik je dezelfde vormen, zonder -t.

Onderwerp	kunnen	willen	mogen	zullen
ik	kan	wil	mag	zal
jij / je	kunt / kan	wilt / wil	mag	zult / zal
u	kunt / kan	wilt / wil	mag	zult / zal
hij / zij / het	kan	wil	mag	zal
wij / jullie / zij	kunnen	willen	mogen	zullen

Vaak staat er nog een werkwoord aan het einde van de zin. Dat werkwoord blijft heel.

2.Gaan, staan, doen en zien

De stam van deze werkwoorden is kort en eindigt op een klinker. Bij gaan en staan haal je -en weg: ga, sta. Bij doen en zien valt alleen de -n weg: doe, zie.

Onderwerp	gaan	staan	doen	zien
ik	ga	sta	doe	zie
jij / je	gaat	staat	doet	ziet
u	gaat	staat	doet	ziet
hij / zij / het	gaat	staat	doet	ziet
wij / jullie / zij	gaan	staan	doen	zien

• Ik ga naar de markt.
• Zij staat bij het station.
• Hij doet de afwas.
• De reiziger ziet de bus.

3.Komen en de spelling van de lange klinker

Bij komen is de stam kom. Kom heeft een korte o; onthoud die vorm apart. Bij andere woorden verandert de schrijfwijze als je -en weghaalt.

Infinitief	Met ik	Met jij / hij	Met wij
komen	ik kom	hij komt	wij komen
nemen	ik neem	zij neemt	wij nemen
geven	ik geef	hij geeft	wij geven
lezen	ik lees	zij leest	wij lezen
eten	ik eet	hij eet	wij eten

De lange klinker blijft lang in neem, geef, lees en eet. Daarom zie je in de ik-vorm twee klinkerletters. Nemen, geven, lezen en eten zijn in de tegenwoordige tijd dus regelmatig volgens deze spellingregel.

4.De vorm in een gewone zin

Begint een eenvoudige mededeling met het onderwerp? Dan staat de persoonsvorm direct na het onderwerp.

Begint de mededeling met een tijd, zoals morgen of om acht uur? Dan staat de persoonsvorm direct na die tijd en komt het onderwerp daarna. Dat heet inversie.

Bij wij, jullie en zij gebruik je in de tegenwoordige tijd altijd het hele werkwoord: wij komen, jullie lezen, zij eten.

5.Vragen met jij en je

Staat jij of je na het werkwoord? Gebruik dan de ik-vorm, zonder een extra -t.

Gewone zin	Vraag
Jij bent thuis.	Ben jij thuis?
Je hebt tijd.	Heb je tijd?
Jij gaat met de trein.	Ga jij met de trein?
Je doet de afwas.	Doe je de afwas?
Jij ziet het bord.	Zie jij het bord?
Je leest de brief.	Lees je de brief?

Deze regel geldt alleen bij jij/je na het werkwoord. Heeft de vorm met u of hij een -t? Dan blijft die staan: Gaat u mee? en Gaat hij mee?

6.Zo leer je de vormen

1. Leer eerst de ik-vorm: ga, sta, doe, zie, kom.
2. Leer daarna de vorm met hij: gaat, staat, doet, ziet, komt.
3. Onthoud dat de meervoudsvorm gelijk is aan het hele werkwoord.
4. Maak met elke vorm één korte zin uit je eigen leven.

Soort	Voorbeelden
sterk onregelmatig	ben, is, zijn; heb, heeft, hebben
korte bijzondere stam	ga, sta, doe, zie, kom
lange klinker in de stam	neem, geef, lees, eet

Herhaal de vormen vaak. Juist deze werkwoorden maken veel alledaagse Nederlandse zinnen mogelijk.