Vergelijken met dan en als.

1.Ongelijkheid of gelijkheid

Met dan en als vergelijk je personen, zaken en situaties. In de verzorgde standaardtaal hangt de keuze af van de betekenis van de vergelijking.

Betekenis	Signaal	Voegwoord	Voorbeeld
ongelijkheid	vergrotende trap	dan	De trein is sneller dan de bus.
gelijkheid	even / zo	als	De fiets is even snel als de scooter.

Vraag jezelf eerst af: zijn de twee delen verschillend of juist gelijk?

2.Dan na een vergrotende trap

Gebruik dan na een vergrotende trap op -er en na onregelmatige vergrotende vormen.

• groter dan
• goedkoper dan
• eerder dan
• beter dan
• meer dan
• minder dan
• liever dan

In de standaardtaal is dus groter dan de veilige vorm. Groter als komt in informele spreektaal en in sommige regio's veel voor, maar in een verzorgde tekst kies je groter dan.

3.Dan na ander en anders

Ook na ander, andere en anders gebruik je dan.

Patroon	Voorbeeld
een ander ... dan	Ik neem een andere route dan gisteren.
anders dan	De film eindigt anders dan het boek.
niets anders dan	We hebben niets anders dan water.
iemand anders dan	Ik sprak iemand anders dan de manager.

4.Als bij gelijkheid

Gebruik als bij even, net zo, zo en zoveel. De twee delen hebben dan dezelfde eigenschap of hoeveelheid.

• De rode tafel is even groot als de blauwe.
• Sara fietst net zo snel als haar broer.
• Het kind is zo stil als een muis.
• Deze doos bevat twee keer zoveel boeken als die doos.
• Wij hebben evenveel stoelen als gasten.

Ook een negatieve vergelijking houdt als: Mijn tas is niet zo zwaar als jouw tas. De twee tassen zijn dan juist niet gelijk, maar het patroon niet zo ... als blijft hetzelfde.

5.Hetzelfde en dezelfde

Na hetzelfde, dezelfde en eenzelfde volgt ook als.

Vorm	Voorbeeld
hetzelfde	Ik bestel hetzelfde als jij.
dezelfde	Zij heeft dezelfde fiets als haar buurvrouw.
eenzelfde	We gebruiken eenzelfde methode als de andere groep.

Hetzelfde als betekent dat er geen verschil is in identiteit, soort of keuze. Vergelijk dat met anders dan, dat juist een verschil noemt.

6.Een voornaamwoord na dan of als

Een vergelijking bevat soms een verkorte tweede zin. Vul het ontbrekende werkwoord in gedachten aan. Zo kies je de vorm van het persoonlijke voornaamwoord.

Het voornaamwoord is in deze voorbeelden het onderwerp van de verkorte zin. Daarom gebruik je ik, jij, hij, zij, wij of zij.

Een voorwerpsvorm is mogelijk als het voornaamwoord echt een voorwerp is: De docent helpt jou vaker dan mij betekent de docent helpt jou vaker dan de docent mij helpt.

7.Een keuze in drie stappen

1. Staat er een vergrotende trap, meer, minder, ander of anders? Kies dan.
2. Staat er even, zo, zoveel, hetzelfde of dezelfde? Kies als.
3. Komt er een persoonlijk voornaamwoord? Vul de verkorte zin aan en kies de onderwerp- of voorwerpsvorm.

8.Kort samengevat

• Gebruik dan bij ongelijkheid: groter dan, meer dan, anders dan.
• Gebruik als bij gelijkheid: even groot als, net zo snel als.
• Na hetzelfde en dezelfde komt als.
• Het patroon niet zo ... als gebruikt ook als.
• Kies in een verzorgde tekst groter dan, ook als je in spreektaal groter als hoort.
• Vul bij een voornaamwoord de tweede zin aan: groter dan ik (ben).