Im, tym: równoległa zmiana dwóch cech
Poznaj konstrukcję im…, tym…: stopień wyższy przymiotników i przysłówków, szyk, przecinki oraz opis zmian zachodzących w tym samym lub innym kierunku.
Konstrukcja im…, tym… pokazuje, jak zmiana jednej cechy wiąże się ze zmianą drugiej. Pozwala opisać zarówno wzrost obu wartości, jak i sytuację, w której jedna wartość rośnie, a druga maleje. Ważne są stopień wyższy, kolejność członów i przecinek.
Dwie zmiany połączone zależnością
Porównaj dwa zdania:
- Ten bilet jest tańszy niż tamten. — Porównujemy dwa bilety.
- Im wcześniej kupisz bilet, tym mniej zapłacisz. — Pokazujemy zależność między terminem zakupu a ceną.
Pierwszy człon, wprowadzany przez im, wskazuje jedną zmieniającą się cechę. Drugi, wprowadzany przez tym, przedstawia powiązaną z nią zmianę.
Im więcej ćwiczę, tym lepiej mówię po polsku.
Więcej ćwiczeń wiąże się z lepszą umiejętnością mówienia.
Im wyższa temperatura, tym szybciej topnieje lód.
Wzrostowi temperatury towarzyszy szybsze topnienie lodu.
„Równoległa zmiana” nie oznacza, że obie wartości muszą rosnąć ani że zmieniają się o tyle samo. Konstrukcja wskazuje zależność, ale sama nie dowodzi związku przyczynowego.
Budowa ze stopniem wyższym
Podstawowy schemat to im + stopień wyższy…, tym + stopień wyższy…. Dobór formy zależy od tego, czy opisujesz rzeczownik, czynność, czy ilość.
| Co opisujesz? | Typowe formy | Przykład |
|---|---|---|
| Cechę osoby lub rzeczy | większy, lepszy, trudniejszy | Im większy pokój, tym wyższy czynsz. |
| Sposób lub przebieg czynności | szybciej, dokładniej, lepiej | Im dokładniej czytam instrukcję, tym lepiej rozumiem zadanie. |
| Ilość | więcej, mniej | Im więcej mam obowiązków, tym mniej mam wolnego czasu. |
| Cechę stopniowaną opisowo | bardziej skomplikowany, mniej wygodny | Im bardziej skomplikowany plan, tym trudniej go wykonać. |
Przymiotnik zachowuje zgodność z rzeczownikiem: większy pokój, większa sala, większe mieszkanie. Przysłówek nie zmienia formy zależnie od rodzaju: Anna pracuje szybciej, Jan pracuje szybciej.
Po więcej i mniej rzeczownik występuje tu w dopełniaczu: więcej czasu, mniej błędów.
Nie łącz dwóch sposobów tworzenia stopnia wyższego.
✓ Im trudniejsze zadanie, tym więcej czasu potrzebuję.
✗ Im bardziej trudniejsze zadanie, tym więcej czasu potrzebuję.
Forma trudniejsze już wyraża stopień wyższy.
Zmiany w tym samym i przeciwnym kierunku
Oba człony mogą opisywać wzrost, spadek albo zmiany w przeciwnych kierunkach.
| Kierunek zmian | Przykład |
|---|---|
| Obie wartości rosną | Im więcej osób jedzie, tym więcej biletów potrzebujemy. |
| Obie wartości maleją | Im mniej kupuję, tym mniej wydaję. |
| Jedna wartość rośnie, druga maleje | Im szybciej jedziemy, tym mniej czasu zajmuje podróż. |
| Jedna wartość maleje, druga rośnie | Im mniej śpię, tym bardziej jestem zmęczony. |
Wybieraj formy na podstawie znaczenia, a nie zasady, że po obu stronach powinno pojawić się więcej albo mniej.
Najpierw nazwij obie zmiany osobno: „Mam więcej doświadczenia. Popełniam mniej błędów”. Następnie połącz je: Im więcej mam doświadczenia, tym mniej błędów popełniam.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Szyk, przecinek i krótsze wypowiedzi
Najbardziej przejrzysta kolejność to najpierw człon z im, potem człon z tym. Między nimi stawiamy przecinek. Nie oddzielamy przecinkiem słów im i tym od następujących po nich form.
Im dłużej czekam, tym bardziej się denerwuję.
Im lepiej znasz trasę, tym łatwiej znajdziesz drogę.
Możliwa jest też kolejność odwrotna. Wtedy tym często znajduje się wewnątrz pierwszego członu:
- Czuję się tym lepiej, im dłużej odpoczywam.
Gdy sens jest jasny, można pominąć czasownik, zwłaszcza być:
- Im większy bagaż, tym wyższa opłata.
- Im wcześniej, tym lepiej.
Ostatnie zdanie może być odpowiedzią na pytanie „Kiedy mam wysłać zgłoszenie?”. Bez kontekstu nie wiemy, jakiej czynności dotyczy wcześniej.
Czas i różnica wobec warunku
Konstrukcja im…, tym… nie narzuca jednego czasu gramatycznego. Czas dobierasz do opisywanej sytuacji.
Zwyczaj: Im dłużej pracuję bez przerwy, tym więcej błędów robię.
Przeszłość: Im dłużej pracowałem bez przerwy, tym więcej błędów robiłem.
Przyszłość: Im wcześniej wyślesz zgłoszenie, tym szybciej otrzymasz odpowiedź.
Zdanie z jeśli przedstawia warunek. Zdanie z im…, tym… pokazuje zależność między stopniem lub wielkością dwóch zmian:
- Jeśli wyjdziesz wcześniej, zdążysz na pociąg. — Wcześniejsze wyjście jest warunkiem zdążenia.
- Im wcześniej wyjdziesz, tym więcej czasu będziesz mieć na dojście na dworzec. — Coraz wcześniejsze wyjście daje coraz więcej czasu.
Nie zastępuj więc mechanicznie każdego jeśli słowem im.
Jak zbudować poprawne zdanie?
- Ustal, jakie dwie cechy lub wartości się zmieniają.
- Sprawdź, czy rosną, czy maleją: więcej, mniej, lepiej, gorzej.
- Dobierz przymiotnik do rzeczownika albo przysłówek do czynności.
- Połącz człony za pomocą im…, tym… i postaw między nimi przecinek.
Wzór do zapamiętania: Im uważniej czytam, tym mniej błędów przeoczam.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026