Imiesłów przymiotnikowy bierny i jego odmiana
Poznaj tworzenie i odmianę imiesłowów przymiotnikowych biernych przez przypadki, rodzaje i liczby oraz ich zgodność z rzeczownikiem i związek z aspektem.
Imiesłów przymiotnikowy bierny pozwala opisać osobę lub rzecz, na którą skierowana jest czynność: zaproszony gość, naprawiany rower. Nauczysz się tworzyć te formy oraz dopasowywać ich rodzaj, liczbę i przypadek do rzeczownika.
Znaczenie i związek z czasownikiem
Imiesłów przymiotnikowy bierny łączy cechy czasownika i przymiotnika. Wskazuje na czynność, ale odmienia się jak przymiotnik i odpowiada na pytania jaki? jaka? jakie?
Porównaj:
- Ktoś podpisał umowę. → podpisana umowa
- Ktoś sprawdza dokumenty. → sprawdzane dokumenty
- Ktoś zaprosił sąsiadów. → zaproszeni sąsiedzi
Rzeczownik przy imiesłowie nie oznacza tu wykonawcy czynności. Umowa jest tym, co ktoś podpisał, a sąsiedzi są osobami, które ktoś zaprosił.
Imiesłów może zachować określenia związane z czasownikiem:
Redaktorka poprawiła tekst wczoraj. → tekst poprawiony wczoraj przez redaktorkę
Firma wysłała paczkę do klienta. → paczka wysłana do klienta
Tworzenie formy podstawowej
Formą podstawową jest mianownik liczby pojedynczej rodzaju męskiego. Imiesłowy bierne tworzymy zasadniczo od czasowników przechodnich, czyli takich, które pozwalają utworzyć stronę bierną: ktoś czyta książkę → książka jest czytana.
Najczęstsze zakończenia to -ny, -ony, -ty. Nie wystarczy jednak usunąć końcówkę bezokolicznika: temat wyrazu może się zmienić.
| Zakończenie | Bezokolicznik → imiesłów | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| -ny | napisać → napisany, przeczytać → przeczytany | Częsty wzór przy czasownikach na -ać. |
| -ony | zrobić → zrobiony, zaprosić → zaproszony | Możliwa jest zmiana spółgłoski w temacie. |
| -ony | znaleźć → znaleziony, zjeść → zjedzony | Temat trzeba zapamiętać. |
| -ty | umyć → umyty, zamknąć → zamknięty | Zakończenie występuje w różnych grupach czasowników. |
| -ty | wziąć → wzięty, zacząć → zaczęty | Nie tworzymy form przez proste dodanie końcówki do bezokolicznika. |
Nie każdy czasownik ma imiesłów bierny. Od czasowników takich jak spać, iść czy pracować nie tworzymy go w ich zwykłym znaczeniu. Osobę wykonującą pracę można opisać jako pracującą, ale jest to imiesłów czynny, nie bierny.
Aspekt: czynność trwająca lub zakończona
Imiesłów zachowuje aspekt czasownika, od którego pochodzi. Formy niedokonane mogą opisywać czynność trwającą lub powtarzaną. Formy dokonane wskazują na czynność ujmowaną jako zakończona całość.
| Czasownik niedokonany → imiesłów | Czasownik dokonany → imiesłów |
|---|---|
| pisać → pisany | napisać → napisany |
| naprawiać → naprawiany | naprawić → naprawiony |
| myć → myty | umyć → umyty |
Rower naprawiany teraz przez mechanika stoi w warsztacie. — Naprawa trwa.
Rower naprawiony wczoraj przez mechanika jest gotowy do odbioru. — Naprawa została zakończona.
Okna myte co tydzień wyglądają czysto. — Czynność się powtarza.
Imiesłów sam nie określa czasu całego zdania. Forma dokonana może pojawić się także w wypowiedzi o przyszłości: Dokument podpisany jutro trafi do archiwum. Zakończenie czynności nie musi więc oznaczać przeszłości względem chwili mówienia.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Odmiana przez rodzaj, liczbę i przypadek
Imiesłów zgadza się z określanym rzeczownikiem pod względem rodzaju, liczby i przypadku. Odmieniamy go tak jak przymiotnik.
Liczba pojedyncza
| Przypadek | Rodzaj męski | Rodzaj żeński | Rodzaj nijaki |
|---|---|---|---|
| Mianownik | wybrany | wybrana | wybrane |
| Dopełniacz | wybranego | wybranej | wybranego |
| Celownik | wybranemu | wybranej | wybranemu |
| Biernik | wybranego / wybrany | wybraną | wybrane |
| Narzędnik | wybranym | wybraną | wybranym |
| Miejscownik | wybranym | wybranej | wybranym |
| Wołacz | wybrany | wybrana | wybrane |
W bierniku rodzaju męskiego wybór zależy od rzeczownika:
- rzeczownik żywotny: widzę wybranego kandydata, oglądam wybranego psa;
- rzeczownik nieżywotny: oglądam wybrany film.
Liczba mnoga
| Przypadek | Rodzaj męskoosobowy, np. kandydaci | Rodzaj niemęskoosobowy, np. książki |
|---|---|---|
| Mianownik | wybrani | wybrane |
| Dopełniacz | wybranych | wybranych |
| Celownik | wybranym | wybranym |
| Biernik | wybranych | wybrane |
| Narzędnik | wybranymi | wybranymi |
| Miejscownik | wybranych | wybranych |
| Wołacz | wybrani | wybrane |
W mianowniku liczby mnogiej zwróć uwagę na zmiany w formach męskoosobowych:
- wybrany → wybrani: wybrani kandydaci;
- zaproszony → zaproszeni: zaproszeni goście;
- zatrudniony → zatrudnieni: zatrudnieni pracownicy;
- zatruty → zatruci: zatruci pacjenci.
Formy niemęskoosobowe mają zakończenie -e: wybrane książki, zaproszone kobiety, umyte dzieci, nakarmione psy.
Zgodność w zdaniu i pisownia z „nie”
Najpierw znajdź rzeczownik, do którego odnosi się imiesłów. Następnie ustal jego formę w zdaniu.
Nie ma podpisanej umowy. — Dopełniacz liczby pojedynczej, rodzaj żeński.
Rozmawiam z zaproszonymi gośćmi. — Narzędnik liczzby mnogiej.
Przyglądam się odnowionemu mieszkaniu. — Celownik liczby pojedynczej, rodzaj nijaki.
✗ Rozmawiam o podpisana umowa.
✓ Rozmawiam o podpisanej umowie.
Przyimek o w tym znaczeniu wymaga miejscownika. Odpowiednią formę muszą mieć zarówno rzeczownik, jak i imiesłów.
Zgodnie z zasadami pisowni obowiązującymi od 2026 roku nie z imiesłowami przymiotnikowymi piszemy łącznie, również wtedy, gdy wyraźnie odnoszą się do czynności: niepodpisany, nieprzeczytana, nieumyte.
Przeczenie nie zmienia wzoru odmiany: brak niepodpisanych dokumentów, rozmawiamy o niedokończonej pracy.
Jak wybrać poprawną formę
- Sprawdź, czy rzeczownik oznacza osobę lub rzecz, na którą skierowana jest czynność: ktoś zaprosił gości → zaproszeni goście.
- Wybierz aspekt zgodny ze znaczeniem: naprawiany albo naprawiony.
- Ustal właściwy temat imiesłowu: zamknąć → zamknięty.
- Dopasuj rodzaj, liczbę i przypadek do rzeczownika: z zamkniętym oknem, przy zamkniętych drzwiach.
Najważniejsze: imiesłów zachowuje związek z czasownikiem, ale odmienia się jak przymiotnik.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026