Przyimki nad, pod, przed, za i między z narzędnikiem
Przyimki nad, pod, przed, za i między z narzędnikiem: opisywanie miejsca, formy rzeczowników i przymiotników oraz pytania o położenie osób i rzeczy.
Przyimki nad, pod, przed, za i między pomagają opisać, gdzie ktoś lub coś jest. Z narzędnikiem używamy ich do określania miejsca. Poznasz też potrzebne formy rzeczowników i przymiotników.
Gdzie jest kot?
Każdy z tych przyimków pokazuje inne położenie.
| Przyimek | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| nad | wyżej niż coś | Lampa wisi nad stołem. |
| pod | niżej niż coś | Kot śpi pod stołem. |
| przed | po przedniej stronie czegoś | Samochód stoi przed domem. |
| za | po tylnej stronie czegoś | Ogród jest za domem. |
| między | w miejscu, które ma coś lub kogoś po różnych stronach | Kot siedzi między fotelem a kanapą. |
W pokoju stoi stół. Nad stołem wisi lampa, a pod stołem leży plecak. Krzesło stoi między stołem a oknem.
Nad używamy też przy wodzie: Mieszkamy nad morzem. Hotel jest nad jeziorem. Tutaj chodzi o miejsce blisko morza lub jeziora, a nie wyżej od niego.
Jaką formę ma rzeczownik?
Po tych przyimkach w opisach miejsca używamy narzędnika. Narzędnik odpowiada na pytania kim? czym? Porównaj formę podstawową z formą po przyimku.
| Rodzaj lub liczba | Forma podstawowa | Narzędnik w wyrażeniu |
|---|---|---|
| męski | dom | przed domem |
| męski, wyraz zakończony na -k | park | za parkiem |
| nijaki | okno | pod oknem |
| nijaki, wyraz zakończony na -ko | łóżko | nad łóżkiem |
| żeński | szkoła | przed szkołą |
| żeński | szafa | za szafą |
| żeński, wyraz zakończony na -ia | kuchnia | za kuchnią |
| liczba mnoga | domy | między domami |
| liczba mnoga | drzewa | pod drzewami |
W liczbie pojedynczej rzeczowniki rodzaju męskiego i nijakiego mają zwykle końcówkę -em, a po k i g — -iem. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego mają końcówkę -ą. W liczbie mnogiej najczęstsza końcówka to -ami.
Niektóre formy trzeba zapamiętać: pies → psem, dzieci → dziećmi, ludzie → ludźmi.
Kot siedzi pod krzesłem, a pies leży za kotem. Nauczyciel stoi przed dziećmi.
Zaimki osobowe po przyimkach
Zamiast imienia lub rzeczownika możemy użyć zaimka osobowego. On też musi mieć formę narzędnika.
| Forma podstawowa | Narzędnik | Przykład z przyimkiem |
|---|---|---|
| ja | mną | nade mną, pode mną, przede mną, za mną |
| ty | tobą | przed tobą |
| on, ono | nim | nad nim |
| ona | nią | pod nią |
| my | nami | między nami |
| wy | wami | za wami |
| oni, one | nimi | przed nimi |
Przed mną używamy dłuższych form: nade, pode, przede. Przyimek za pozostaje bez zmiany: za mną. Zwróć też uwagę na początkowe n w formach nim, nią, nimi.
Siedzisz przede mną, a Ania siedzi za mną.
Sąsiedzi mieszkają nade mną, a moi rodzice — pode mną.
Mieszkają nad nami.
Siedzisz obok mnie. Między nami leży torba.
Rzeczownik z przymiotnikiem
Przymiotnik również musi mieć formę narzędnika. Jego forma zależy od rodzaju i liczby rzeczownika.
| Rodzaj lub liczba | Końcówka przymiotnika | Przykład |
|---|---|---|
| męski | -ym / -im | przed nowym domem, za wysokim płotem |
| nijaki | -ym / -im | pod małym oknem, nad wysokim drzewem |
| żeński | -ą | przed nową szkołą |
| liczba mnoga | -ymi / -imi | między nowymi domami, pod wysokimi drzewami |
Czekam przed dużym sklepem.
Parking jest za starą szkołą.
Pies śpi pod małym łóżkiem.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Między dwiema osobami lub rzeczami
Gdy wymieniamy dwa miejsca, dwie osoby lub dwie rzeczy, często używamy wzoru między… a…. Oba rzeczowniki mają formę narzędnika.
- Apteka jest między bankiem a pocztą.
- Siedzę między Anną a Piotrem.
- Stolik stoi między dużym fotelem a małą kanapą.
Możemy też użyć jednego rzeczownika w liczbie mnogiej: Ławka stoi między drzewami.
W połączeniu między… a… nie stawiamy przecinka przed a.
Miejsce, nie sam brak ruchu
Narzędnik odpowiada tutaj na pytanie gdzie? Możemy opisywać zarówno położenie, jak i czynność wykonywaną w danym miejscu.
Gdzie czekasz? — Przed kinem.
Gdzie biegają dzieci? — Przed domem.
W drugim przykładzie dzieci się poruszają, ale nadal określamy miejsce ich zabawy.
Sam czasownik ruchu nie oznacza, że trzeba zmienić przypadek. Ważne jest pytanie:
- Gdzie? Kot biega pod stołem — tam odbywa się ruch.
- Dokąd? Kot wchodzi pod stół — to cel ruchu; tutaj używamy biernika.
W opisie miejsca poprawnie mówimy: Lampa wisi nad stołem, nie: Lampa wisi nad stół.
Podobnie jest z przyimkiem za:
- Gdzie? Kot jest za szafą — opisujemy miejsce; używamy narzędnika.
- Dokąd? Kot wszedł za szafę — wskazujemy cel ruchu; używamy biernika.
Jak opisać miejsce?
- Wybierz przyimek: nad, pod, przed, za lub między.
- Jeśli odpowiadasz na pytanie gdzie?, użyj narzędnika.
- Zmień formę rzeczownika i przymiotnika: nowa szkoła → przed nową szkołą.
- Po między… a… sprawdź obie formy: między nową szkołą a dużym parkiem.
Zapamiętaj: nad stołem, pod krzesłem, przed domem, za szkołą, między drzewami.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
5 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 5 words and review them later.
Przyimki położenia
5 wordsLast updated October 12, 2026