Przymiotniki męskoosobowe i wymiany spółgłosek.

Formy dobrzy, młodzi, polscy opisują mężczyzn lub grupy osób, w których jest przynajmniej jeden mężczyzna. Nauczysz się dobierać męskoosobową formę przymiotnika w mianowniku liczby mnogiej i rozpoznawać typowe wymiany spółgłosek.

1.Kiedy używamy form męskoosobowych?

Porównaj przymiotniki przy nazwach różnych grup:

Grupa	Przykład	Forma przymiotnika
Mężczyźni	młodzi lekarze	męskoosobowa
Kobiety i mężczyźni	młodzi lekarze i lekarki	męskoosobowa
Tylko kobiety	młode lekarki	niemęskoosobowa
Zwierzęta	młode psy	niemęskoosobowa
Rzeczy	nowe telefony	niemęskoosobowa

Forma męskoosobowa występuje również po czasowniku być.

2.Końcówki -i oraz -y

W mianowniku liczby mnogiej przymiotniki męskoosobowe mają końcówkę -i albo -y. Często zmienia się też spółgłoska przed końcówką. Taką zmianę nazywamy wymianą spółgłosek.

• nowy → nowi: zmienia się końcówka, ale zapis spółgłoski pozostaje taki sam;
• młody → młodzi: pojawia się wymiana d → dz przed i;
• dobry → dobrzy: pojawia się wymiana r → rz, a końcówką jest -y.

Po c, dz, cz, ż, rz, sz piszemy w tych formach y, np. wysocy, drodzy, dobrzy. Zapis dzi w formie młodzi oznacza jednak miękką spółgłoskę, tak jak w słowie dzień.

3.Najczęstsze wymiany spółgłosek

Tabela pokazuje zmiany w zapisie. W połączeniach ni, si, zi, ci, dzi litera i wskazuje także na miękkość poprzedzającej spółgłoski.

Zmiana w zapisie	Liczba pojedyncza	Forma męskoosobowa	Przykład
n → ni	zdolny	zdolni	zdolni uczniowie
ł → l	miły	mili	mili sąsiedzi
r → rz	dobry	dobrzy	dobrzy nauczyciele
t → ci	bogaty	bogaci	bogaci klienci
d → dzi	młody	młodzi	młodzi aktorzy
k → c	wysoki	wysocy	wysocy koszykarze
g → dz	drogi	drodzy	drodzy przyjaciele
ch → si	cichy	cisi	cisi lokatorzy
ż → zi	duży	duzi	duzi chłopcy
sz → si	starszy	starsi	starsi pracownicy
st → ści	prosty	prości	prości ludzie

Nie każdy przymiotnik wymaga widocznej zmiany spółgłoski: nowy → nowi, ciekawy → ciekawi. Niektóre formy wyglądają identycznie w obu liczbach: tani bilet → tani przewoźnicy, obcy człowiek → obcy ludzie.

4.Zakończenia -ski i -cki oraz zmiany samogłosek

Przy dłuższych zakończeniach najłatwiej zapamiętać cały wzór:

Zakończenie	Wzór	Przykład w zdaniu
-ski → -scy	polski → polscy	To są polscy lekarze.
-cki → -ccy	niemiecki → niemieccy	Przyjechali niemieccy turyści.

Czasem oprócz spółgłoski zmienia się również samogłoska:

• wesoły → weseli: weseli goście;
• zadowolony → zadowoleni: zadowoleni klienci;
• zmęczony → zmęczeni: zmęczeni zawodnicy.

5.Typowe błędy i poprawne zdania

Dobieraj formę do grupy, którą opisujesz, również wtedy, gdy przymiotnik stoi daleko od rzeczownika.

Zwróć też uwagę na zmianę znaczenia całego zdania:

• Nowi pracownicy są gotowi — grupa mężczyzn lub grupa mieszana.
• Nowe pracownice są gotowe — grupa kobiet.

Oba zdania są poprawne, ale opisują inne grupy.

6.Jak wybrać właściwą formę?

1. Sprawdź, kogo lub co opisujesz. Czy chodzi o mężczyzn albo grupę osób obejmującą mężczyznę?
2. Jeśli tak, wybierz formę męskoosobową: dobrzy lekarze, mili sąsiedzi.
3. Sprawdź wymianę spółgłoski i końcówkę: młody → młodzi, wysoki → wysocy, polski → polscy.
4. Pamiętaj o dodatkowych zmianach w niektórych wyrazach: wesoły → weseli.

Najważniejszy kontrast: dobry lekarz — dobrzy lekarze — dobre lekarki.