Zdania względne z który w przypadkach zależnych
Zdania względne z zaimkiem który: poprawny dobór przypadka, odmiana w liczbie pojedynczej i mnogiej, użycie przyimków oraz zasady stawiania przecinków.
Zdania z który pozwalają dokładniej opisać osobę, rzecz lub miejsce. Nauczysz się wybierać formy takie jak którego, której, którym i z którymi oraz poprawnie używać przyimków i przecinków.
Co decyduje o formie zaimka?
Zaimek który odnosi się do rzeczownika i zgadza się z nim w rodzaju i liczbie. Jednak jego przypadek zależy od roli w zdaniu względnym, czyli w części, która opisuje ten rzeczownik.
Porównaj:
To jest sąsiadka, która pracuje w szkole.
→ Sąsiadka pracuje. Forma która jest w mianowniku.
To jest sąsiadka, której pomagam.
→ Pomagam sąsiadce. Czasownik pomagać wymaga celownika: pomagam komu?
To jest sąsiadka, z którą rozmawiam.
→ Rozmawiam z sąsiadką. Połączenie rozmawiać z kimś wymaga narzędnika.
Przypadki zależne to tutaj: dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik i miejscownik.
Najpierw ułóż krótkie zdanie z opisywanym rzeczownikiem: Ufam lekarce. Potem zastąp rzeczownik zaimkiem: To lekarka, której ufam.
Formy w przypadkach zależnych
Zaimek który odmienia się podobnie jak przymiotnik.
| Przypadek | Rodzaj męski: lekarz, pies, stół | Rodzaj żeński: koleżanka | Rodzaj nijaki: dziecko |
|---|---|---|---|
| Dopełniacz: kogo? czego? | którego | której | którego |
| Celownik: komu? czemu? | któremu | której | któremu |
| Biernik: kogo? co? | którego / który | którą | które |
| Narzędnik: kim? czym? | którym | którą | którym |
| Miejscownik: o kim? o czym? | którym | której | którym |
W bierniku rodzaju męskiego używamy którego przy nazwach osób i zwierząt, np. lekarz, którego znam; pies, którego widzę. Przy większości nazw rzeczy używamy który, np. stół, który kupuję. Niektóre nazwy rzeczy mają też biernik równy dopełniaczowi, np. potocznie: Wysłałem maila → To mail, którego wysłałem. W neutralnym, starannym stylu można użyć: Wysłałem mail → To mail, który wysłałem. Formę zaimka dopasowujemy do biernika rzeczownika.
W liczbie mnogiej rozróżniamy rodzaj męskoosobowy, np. studenci, i niemęskoosobowy, np. studentki, psy, książki, dzieci.
| Przypadek | Rodzaj męskoosobowy | Rodzaj niemęskoosobowy |
|---|---|---|
| Dopełniacz | których | których |
| Celownik | którym | którym |
| Biernik | których | które |
| Narzędnik | którymi | którymi |
| Miejscownik | których | których |
To studenci, których zaprosiłam.
To studentki, które zaprosiłam.
To dzieci, którym czytam książkę.
Przypadek wymagany przez czasownik
Sprawdź, z jakim przypadkiem łączy się czasownik w zdaniu względnym.
| Czasownik i pytanie | Przykład |
|---|---|
| szukać kogo? czego? — dopełniacz | To dokument, którego szukam. |
| ufać komu? czemu? — celownik | To osoba, której ufam. |
| oglądać kogo? co? — biernik | To film, który oglądam. |
| kierować kim? czym? — narzędnik | To zespół, którym kieruję. |
Przeczenie może zmienić przypadek. Dopełnienie w bierniku po zaprzeczonym czasowniku przyjmuje dopełniacz.
To książka, którą czytam. → Czytam książkę.
To książka, której nie czytam. → Nie czytam książki.
Nie kopiuj przypadku rzeczownika ze zdania głównego:
- Pomagam sąsiadce, którą dobrze znam. → Znam sąsiadkę: biernik.
- Widzę sąsiadkę, której często pomagam. → Pomagam sąsiadce: celownik.
W obu zdaniach chodzi o tę samą osobę, ale czasowniki wymagają różnych przypadków.
Użycie dzierżawcze: którego, której, których
Formy którego, której i których przed rzeczownikiem mogą wskazywać, do kogo coś należy lub z kim ktoś jest związany. Używamy wtedy dopełniacza. Rodzaj i liczba zaimka zależą od opisywanego rzeczownika ze zdania głównego, a nie od rzeczownika stojącego po zaimku.
To kolega, którego brat mieszka w Gdańsku.
→ Brat kolegi mieszka w Gdańsku.
To sąsiadka, której syn studiuje medycynę.
→ Syn sąsiadki studiuje medycynę.
To sąsiedzi, których córka pracuje w szkole.
→ Córka sąsiadów pracuje w szkole.
Porównaj: kolega, którego brat… i kolega, którego siostra…. Forma którego pozostaje taka sama, bo w obu zdaniach odnosi się do kolegi.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Przyimek przed zaimkiem
Jeśli potrzebny jest przyimek, stawiamy go przed zaimkiem. Przyimek wraz z czasownikiem lub znaczeniem całego wyrażenia pomaga wybrać przypadek.
| Połączenie | Przykład |
|---|---|
| do + dopełniacz | To szkoła, do której chodzę. |
| na + biernik: czekać na kogoś | To kolega, na którego czekam. |
| z + narzędnik: rozmawiać z kimś | To koleżanki, z którymi rozmawiam. |
| o + miejscownik: mówić o czymś | To film, o którym mówię. |
| w + miejscownik: mieszkać w jakimś miejscu | To dom, w którym mieszkam. |
Ten sam przyimek może łączyć się z różnymi przypadkami:
To pudełko, z którego wyjmuję zdjęcia.
→ Wyjmuję zdjęcia z pudełka: dopełniacz.
To osoba, z którą pracuję.
→ Pracuję z osobą: narzędnik.
To balkon, na którym stoję.
→ Stoję na balkonie: miejscownik.
To balkon, na który wchodzę.
→ Wchodzę na balkon: biernik.
Nie pomijaj przyimka ani nie zostawiaj go na końcu zdania.
✓ To kolega, na którego czekam.
✗ To kolega, którego czekam.
✗ To kolega, którego czekam na.
Przecinki i zbędne powtórzenia
Zdanie względne oddzielamy przecinkiem. Gdy zaczyna się przyimkiem, przecinek stoi przed przyimkiem.
Znam kobietę**, której** pomagasz.
Znam kobietę**, z którą** pracujesz.
Jeśli zdanie względne znajduje się w środku zdania głównego, oddzielamy je z obu stron:
Kobieta**, której pomagasz,** jest moją sąsiadką.
Zaimek względny zastępuje rzeczownik. Nie dodajemy drugiego zaimka o tej samej funkcji.
✓ To lekarz, któremu ufam.
✗ To lekarz, któremu ufam mu.
Forma któremu już znaczy tutaj temu lekarzowi. Dodatkowe mu jest zbędne.
Jak wybrać poprawną formę?
- Znajdź rzeczownik, który opisujesz. Ustal jego rodzaj i liczbę.
- Odtwórz proste zdanie: Rozmawiam z koleżankami.
- Sprawdź wymagany przypadek i przyimek: z kim? — narzędnik.
- Wybierz formę: To koleżanki, z którymi rozmawiam.
- Sprawdź przecinki i usuń zbędne powtórzenia.
Zapamiętaj: rodzaj i liczba pochodzą od opisywanego rzeczownika, a przypadek wynika z budowy zdania względnego.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026