A2 ยท Elementary

Bado na ukanushi kwaย -ja-

Jifunze kutumia bado na -ja- kusema kuwa jambo halijatokea hadi sasa, kuunda vitenzi vya ukanushi na kutofautisha bado anasoma na bado hajasoma.

By the flumi team About 3 min read

Unapotaka kusema kwamba jambo halijatokea hadi sasa, tumia -ja-: Sijamaliza kazi. Unaweza kuongeza bado: Bado sijamaliza kazi. Pia utaona tofauti kati ya jambo linaloendelea na jambo ambalo halijatokea.

Jambo halijatokea hadi sasa

Ukanushi wa -ja- unaonyesha kwamba jambo halijatokea hadi wakati unaozungumziwa. Mara nyingi tunatarajia jambo hilo litokee baadaye, lakini hatusemi kwamba lazima litokee.

Una kazi ya kufanya. Umefanya sehemu moja tu.

โ€” Umemaliza kazi?

โ€” Hapana, bado sijamaliza.

Unamsubiri Asha.

โ€” Asha amefika?

โ€” Hapana, bado hajafika.

Katika mifano hii, -ja- inakanusha jambo linaloulizwa kwa -me-: umemaliza โ†’ sijamaliza; amefika โ†’ hajafika.

Kuunda kitenzi chenye -ja-

Anza na kiambishi cha ukanushi kinachoonyesha anayefanya jambo. Ongeza -ja-, kisha sehemu ya kitenzi inayobaki baada ya kuondoa ku- katika vitenzi kama kusoma na kumaliza.

Uchanganuzi: si- + -ja- + soma โ†’ sijasoma. Katika sentensi, andika kitenzi kama neno moja.

Anayefanya jambo Umbo la ukanushi Mfano
Mimi sija- Bado sijasoma barua.
Wewe huja- Bado hujasoma barua.
Yeye haja- Bado hajasoma barua.
Sisi hatuja- Bado hatujasoma barua.
Ninyi hamja- Bado hamjasoma barua.
Wao hawaja- Bado hawajasoma barua.

Usibadilishe -a ya mwisho kuwa -i: kusoma โ†’ sijasoma, si sijasomi. Vitenzi kama kufikiri na kujibu huhifadhi mwisho wake: sijafikiri, sijajibu.

Kwa vitenzi vifupi kama kula na kuja, usiweke ku- baada ya -ja-:

  • kula โ†’ sijala;
  • kuja โ†’ hajaja.

Bado sijala chakula.

Mgeni bado hajaja.

Mahali pa kuweka bado

Unaweza kuweka bado kabla ya kitenzi au mwisho wa sentensi. Katika mifano hii, maana kuu haibadiliki.

  • Bado sijamaliza kazi.
  • Sijamaliza kazi bado.
  • Asha bado hajafika.
  • Asha hajafika bado.

Si lazima utumie bado katika kila sentensi yenye -ja-. Sijamaliza kazi tayari inaonyesha kwamba kazi haijamalizika hadi sasa. Bado inaweka mkazo kwenye hali hiyo.

Quick check

Try one question now.

1
Mimi bado tiketi yangu; nitanunua kesho.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Bado anasoma au bado hajasoma?

Bado si neno la ukanushi lenyewe. Angalia pia kitenzi kinachotumika.

Sentensi Maana
Asha bado anasoma barua. Alianza kusoma barua na anaendelea kuisoma.
Asha bado hajasoma barua. Hadi sasa, hajasoma barua hiyo.

Usitumie bado peke yake kubadili kitenzi kuwa cha ukanushi.

Bado ninasoma inaonyesha kuwa unaendelea kusoma.

Bado sijasoma inaonyesha kuwa hujasoma hadi sasa.

Kumbuka unapozungumza

  • Jambo halijatokea hadi sasa: tumia -ja- โ€” Sijamaliza.
  • Chagua mwanzo unaolingana na anayefanya jambo โ€” sijamaliza, hujamaliza, hajamaliza.
  • Ongeza bado kabla ya kitenzi au mwisho wa sentensi โ€” Bado sijamaliza au Sijamaliza bado.
  • Tofautisha bado anasoma na bado hajasoma: kuendelea kusoma si sawa na kutokuwa umesoma hadi sasa.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 10, 2026