Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake
Jifunze kutumia mwenyewe, wenyewe, chenyewe na maumbo mengine ya -enyewe kusisitiza mtu au kitu, kufuata ngeli na kutofautisha mwenyewe na peke yake.
Kusisitiza mtu au kitu
Unapotaka kusisitiza mtu au kitu unachotaja, tumia umbo la -enyewe. Kwa mfano, mwalimu mwenyewe husisitiza mwalimu, si mtu mwingine. Umbo hubadilika kulingana na mtu au ngeli ya nomino.
Nilizungumza na mwalimu mwenyewe, si msaidizi wake.
Nimeona picha ya nyumba, lakini sijaona nyumba yenyewe.
Hapa utajifunza:
- kuchagua umbo linalofaa la -enyewe;
- kusisitiza mtu au kitu katika sentensi;
- kutofautisha mwenyewe na peke yake.
Mwenyewe na wenyewe kwa watu
Kwa mtu mmoja, tumia mwenyewe. Kwa watu wengi, tumia wenyewe. Hii inahusu pia majina ya watu kama mwalimu, daktari na Asha.
| Mtu | Umbo | Mfano |
|---|---|---|
| Mimi | mimi mwenyewe | Mimi mwenyewe nimepika chakula. |
| Wewe | wewe mwenyewe | Wewe mwenyewe ulisema hivyo. |
| Yeye | yeye mwenyewe | Yeye mwenyewe amefungua duka. |
| Sisi | sisi wenyewe | Sisi wenyewe tumesafisha nyumba. |
| Ninyi | ninyi wenyewe | Ninyi wenyewe mmechagua chakula. |
| Wao | wao wenyewe | Wao wenyewe wameleta vitabu. |
Unaweza kutumia jina badala ya yeye au wao:
- Asha mwenyewe amefika.
- Madaktari wenyewe wamefika.
Mwenyewe haitofautishi mwanamume na mwanamke: Juma mwenyewe na Asha mwenyewe zote ni sahihi.
Maumbo yanayofuata ngeli
Kwa vitu, chagua umbo kulingana na ngeli. Usitumie chenyewe kwa kila kitu.
| Ngeli | Mfano wa umoja | Mfano wa wingi |
|---|---|---|
| M–MI | mti wenyewe | miti yenyewe |
| JI–MA | jicho lenyewe | macho yenyewe |
| KI–VI | kitabu chenyewe | vitabu vyenyewe |
| N–N | nyumba yenyewe | nyumba zenyewe |
| U–N | uzi wenyewe | nyuzi zenyewe |
| U–MA | ua lenyewe | maua yenyewe |
Kwa nomino maji, tumia maji yenyewe. Kwa uji, tumia uji wenyewe.
Jalada limechanika, lakini kitabu chenyewe kiko salama.
Boksi ni zito, lakini viatu vyenyewe ni vyepesi.
Chupa ni safi, lakini maji yenyewe ni machafu.
Angalia upatanisho unaoufahamu: kitabu hiki → kitabu chenyewe; vitabu hivi → vitabu vyenyewe; nyumba hizi → nyumba zenyewe.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Nafasi na tofauti ya maana
Kwa kawaida, weka umbo la -enyewe baada ya nomino au kiwakilishi unachosisitiza:
- mwalimu mwenyewe;
- mimi mwenyewe;
- chakula chenyewe.
Nomino ikijulikana tayari, unaweza kutumia umbo hilo bila kuirudia.
— Umeona picha ya gari?
— Ndiyo, lakini lenyewe sijaliona.
Hapa lenyewe linasimama badala ya gari lenyewe.
Mwenyewe inaweza kusisitiza kwamba mtu amefanya jambo binafsi. Peke yake huonyesha wazi kwamba mtu hayuko na wengine.
Asha mwenyewe amekuja kutusalimia, pamoja na dada yake.
Asha amekuja peke yake; hakuna mtu mwingine aliyekuja naye.
Katika sentensi kama Asha amekuja mwenyewe, mwenyewe inaweza pia kueleweka kuwa peke yake. Maana hutegemea muktadha. Ukitaka kusema wazi kwamba hakuna mwingine aliye pamoja naye, tumia peke yake.
Kagua umbo ulilochagua
Makosa haya yanahusu upatanisho:
| Si sahihi | Sahihi |
|---|---|
| mtoto chenyewe | mtoto mwenyewe |
| watu mwenyewe | watu wenyewe |
| kitabu yenyewe | kitabu chenyewe |
| nyumba chenyewe | nyumba yenyewe |
Kabla ya kutumia -enyewe:
- Tambua mtu au kitu unachosisitiza.
- Angalia umoja, wingi na ngeli yake.
- Chagua umbo linalolingana nacho.
- Ikiwa unamaanisha kwamba mtu hayuko na wengine, tumia peke yake ili maana iwe wazi.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 10, 2026