B1 Β· Intermediate

Kutendeka kwa -ika naΒ -eka

Jifunze kutumia vitenzi vya kutendeka kwa -ika na -eka kueleza hali, matokeo na uwezekano, kuchagua maumbo na kupatanisha kitenzi na kiima katika sentensi.

By the flumi team About 3 min read 17 vocabulary words

Kutendeka kunaonyesha nini?

Unapotumia vitenzi kama kuvunjika, kuharibika na kusomeka, unaweza kueleza hali, matokeo ya tendo au uwezekano wa jambo kufanyika. Huhitaji kumtaja aliyefanya tendo. Utajifunza kutambua maana hizi na kutumia maumbo ya -ika na -eka katika sentensi.

Kikombe kimeanguka. Sasa kimevunjika.

Maandishi haya ni makubwa. Yanasomeka vizuri.

Katika mfano wa kwanza, kikombe hakiko kizima tena. Katika mfano wa pili, maandishi yanaweza kusomwa vizuri.

Maumbo ya -ika na -eka

Katika vitenzi vingi vinavyoishia kwa -a, unaondoa -a ya mwisho na kuongeza -ika au -eka. Kwa kawaida, vokali a, i, u katika mzizi huendana na -ika, na vokali e, o huendana na -eka. Mzizi ni sehemu ya kitenzi inayobeba maana yake kuu.

Kitenzi cha msingi Umbo la kutendeka Mfano
kuvunja kuvunjika Kikombe kimevunjika.
kupika kupikika Maharagwe haya yanapikika kwa urahisi.
kufuta kufutika Alama hii haifutiki.
kuleta kuleteka Meza hii haileteki kwa baiskeli; ni kubwa mno.
kusoma kusomeka Namba hii inasomeka vizuri.

Huu ni mwongozo wa kawaida, si kanuni inayotosha kuunda kila kitenzi. Baadhi ya maumbo yanahitaji kujifunzwa pamoja na kitenzi chake:

  • kuelewa β†’ kueleweka: Maelezo yako yanaeleweka.
  • kuharibu β†’ kuharibika: Chakula kimeharibika.

Jifunze jozi pamoja: kusoma β€” kusomeka, kuvunja β€” kuvunjika. Ukikosa uhakika kuhusu umbo jipya, liangalie katika kamusi badala ya kuongeza kiambishi kwa kukisia.

Matokeo au uwezekano?

Maana hutegemea kitenzi na muktadha. Kutendeka hakumaanishi uwezekano pekee.

Maana Mfano Maelezo
Matokeo ya tendo Kiti kimevunjika. Kiti si kizima tena.
Hali iliyopo Chakula kimeharibika. Chakula hakifai kuliwa.
Uwezekano Kitabu hiki kinasomeka kwa urahisi. Si vigumu kukisoma.
Kutowezekana katika hali fulani Alama hii haifutiki kwa maji. Maji hayawezi kuiondoa.

Maneno kama kwa urahisi, vizuri na kwa shida husaidia kufafanua maana.

Mwalimu ameandika kwa herufi kubwa. Maandishi yake yanasomeka vizuri.

Namba imefifia, lakini bado inasomeka kwa shida.

Kitu kinaposomeka, si lazima kiwe kimesomwa tayari. Sentensi inaweza kueleza tu kwamba inawezekana kukisoma.

Quick check

Try one question now.

1
Ukibadili kuvunja kuwa umbo la kutendeka, unapata .

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Kitu kinachobadilika huwa kiima

Katika sentensi ya kutendeka, kitu kinachopata hali hiyo huwa kiima: ndicho kinachozungumziwa na kuongoza upatanisho wa kitenzi.

Mtoto amevunja kikombe. β†’ Kikombe kimevunjika.

Mtoto amevunja vikombe. β†’ Vikombe vimevunjika.

Zingatia upatanisho: kikombe kime-, lakini vikombe vime-. Kitenzi cha kutendeka hapa hakichukui kikombe kama yambwa; kikombe chenyewe ni kiima.

Kikombe kimevunjika hakumaanishi lazima kwamba kikombe kimevunjika chenyewe. Huenda mtu amekivunja; sentensi haimtaji.

Ukitaka kumtaja aliyefanya tendo, unaweza kusema Mtoto amevunja kikombe au Kikombe kimevunjwa na mtoto. Usitumie Kikombe kimevunjika na mtoto kwa maana hiyo.

Kumbuka unapotumia kutendeka

  1. Chagua umbo linalotumika: kuvunjika, kusomeka, kueleweka.
  2. Angalia maana ya sentensi: ni hali, matokeo au uwezekano?
  3. Patanisha kitenzi na kiima: Namba inasomeka, lakini Maandishi yanasomeka.
  4. Usidhani kwamba kutendeka kunamaanisha jambo limetokea bila mtu kulisababisha.

Kimevunjika hueleza matokeo; kinasomeka kwa urahisi hueleza uwezekano na urahisi wa kusoma.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

17 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known β€” or save it to study later.

Save any of these 17 words and review them later.

Kutendeka kwa -ika na -eka

17 words

Last updated November 10, 2026