Ngeli ya U: nomino za hali na vitu
Jifunze nomino za ngeli ya U zinazoonyesha hali na vitu, upatanisho wa huu, wa na u-, pamoja na wingi wa nomino kama uzi na ufunguo katika sentensi.
Nomino za hali na vitu
Nomino za ngeli ya U zinaweza kutaja hali, hisia au vitu. Utajifunza kutumia nomino hizi pamoja na vivumishi, vioneshi na vitenzi. Pia utaona nomino zenye wingi na zisizo na wingi wa kawaida.
- Hali au hisia: uhuru, uzuri, upendo.
- Vitu unavyoweza kuhesabu: uzi, ufunguo.
- Vitu ambavyo kwa kawaida havihesabiwi kimoja kimoja: unga, uji.
Mtoto anahitaji upendo.
Nina ufunguo wa nyumba.
Uji umepoa.
Maneno yanayofuata nomino ya U
Kwa nomino hizi, tumia huu kuonyesha kitu kilicho karibu na wa kuonyesha uhusiano. Katika kitenzi cha sentensi isiyo ya ukanushi, kiambishi cha kiima ni u-. Hiki ni kipande cha kitenzi kinacholingana na nomino.
| Nomino | Kioneshi huu | Uhusiano: wa | Kitenzi |
|---|---|---|---|
| upendo | upendo huu | upendo wa mama | Upendo unasaidia. |
| unga | unga huu | unga wa mahindi | Unga umeisha. |
| uji | uji huu | uji wa mtoto | Uji umepoa. |
| uzi | uzi huu | uzi wa kushonea | Uzi umekatika. |
| ufunguo | ufunguo huu | ufunguo wa nyumba | Ufunguo umepotea. |
Vivumishi vya kawaida vyenye -kubwa, -dogo, -refu na -ingi huchukua maumbo haya pamoja na nomino hizi:
- upendo mkubwa;
- ufunguo mdogo;
- uzi mrefu;
- unga mwingi.
Si kila kivumishi huanza kwa m-. Kwa mfano, tunasema upendo mzuri, lakini uhuru muhimu. Neno muhimu halibadiliki kwa ngeli.
Nomino zisizo na wingi wa kawaida
Nomino kama uhuru, uzuri na upendo kwa kawaida hazina wingi. Pia, tunapotaja unga au uji kwa ujumla, hatutumii umbo la wingi.
Uhuru huu ni muhimu.
Mama ana upendo mkubwa kwa watoto wake.
Unga huu ni mwingi. Unatosha kupika chakula cha watu wote.
Ukitaka kuhesabu kiasi cha unga au uji, tumia kipimo au chombo:
- kilo mbili za unga;
- vikombe vitatu vya uji.
Hapa, maneno mbili na vitatu yanahesabu kilo na vikombe. Nomino unga na uji hazibadiliki.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Wingi wa uzi na ufunguo
Baadhi ya nomino za vitu zina wingi. Kwa uzi na ufunguo, wingi unafuata upatanisho wa ngeli ya N-N: hizi, za na zi- katika kitenzi cha sentensi isiyo ya ukanushi.
| Umoja | Wingi |
|---|---|
| uzi | nyuzi |
| uzi huu | nyuzi hizi |
| uzi mrefu | nyuzi ndefu |
| uzi wa kushonea | nyuzi za kushonea |
| Uzi umekatika. | Nyuzi zimekatika. |
| ufunguo | funguo |
| ufunguo huu | funguo hizi |
| ufunguo mdogo | funguo ndogo |
| ufunguo wa nyumba | funguo za nyumba |
| Ufunguo umepotea. | Funguo zimepotea. |
Katika ukanushi wa sentensi hizi, u- hubadilika kuwa hau-, zi- kuwa hazi-, na -me- kuwa -ja-: Uzi haujakatika. Nyuzi hazijakatika.
Nina ufunguo mmoja mdogo. Dada yangu ana funguo mbili ndogo.
Uzi huu umekatika, lakini nyuzi hizi hazijakatika.
Usiondoe u- tu ili kupata wingi wa kila nomino. Jifunze maumbo pamoja: ufunguo → funguo, lakini uzi → nyuzi.
Pia badili maneno yanayoandamana na nomino: funguo hizi zimepotea, si funguo huu umepotea.
Kumbuka upatanisho
Unapotumia nomino ya U:
- Angalia kama ina wingi wa kawaida: upendo hauna, lakini ufunguo unao.
- Kwa umoja, kumbuka mfano ufunguo huu mdogo umepotea.
- Kwa wingi wa nomino ulizojifunza hapa, kumbuka funguo hizi ndogo zimepotea.
- Kwa kiasi, tumia maneno kama unga mwingi au kipimo kama kilo mbili za unga.
Jifunze nomino pamoja na sentensi fupi: Uji huu umepoa. Uzi huu ni mrefu. Nyuzi hizi ni ndefu. Hivyo unakumbuka nomino na upatanisho wake pamoja.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
9 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 9 words and review them later.
Ngeli ya U: nomino za hali na vitu
9 wordsLast updated November 10, 2026