Ukanushi wa wakatiΒ uliopo
Jifunze ukanushi wa wakati uliopo kwa vitenzi: sisomi, husomi na hasomi. Ondoa -na-, badili -a kuwa -i, na tambua pia maumbo ya sili na sijui.
Ukitaka kusema kwamba hufanyi jambo sasa, tumia ukanushi wa wakati uliopo: Ninasoma β Sisomi. Utajifunza kubadili mwanzo na mwisho wa kitenzi, pamoja na maumbo kama sili na sijui.
Kusema kwamba hufanyi jambo
Linganisha sentensi hizi:
- Ninasoma. β Sisomi.
- Asha anapika. β Asha hapiki.
- Tunacheza. β Hatuchezi.
Ukanushi huu unaweza kueleza jambo ambalo hulifanyi sasa au kwa kawaida. Maneno kama sasa na kila siku yanaonyesha maana hiyo.
- Sifanyi kazi sasa; ninapumzika.
- Sinywi kahawa; ninakunywa chai kila siku.
Kubadili kitenzi
Kwa vitenzi vingi vinavyoishia kwa -a, kama kusoma na kupika, fuata hatua hizi:
- Tumia mwanzo wa ukanushi unaolingana na mtu.
- Ondoa -na- ya wakati uliopo.
- Badili -a ya mwisho kuwa -i.
Kwa mfano: ninasoma β sisomi.
| Mtu | Kukubali | Kukanusha |
|---|---|---|
| mimi | ninasoma | sisomi |
| wewe | unasoma | husomi |
| yeye | anasoma | hasomi |
| sisi | tunasoma | hatusomi |
| ninyi | mnasoma | hamsomi |
| wao | wanasoma | hawasomi |
Si lazima utaje mimi, wewe au yeye. Mwanzo wa kitenzi unaonyesha mtu: Sisomi ni sawa na Mimi sisomi.
Jifunze mwanzo wa kila umbo: si-, hu-, ha-, hatu-, ham-, hawa-. Jedwali hili linahusu watu.
Vitenzi vyenye mwisho tofauti
Si vitenzi vyote vinaishia kwa -a. Vitenzi kama kujibu, kurudi na kufurahi havibadili herufi ya mwisho katika ukanushi huu.
| Kitenzi | Kukubali | Kukanusha |
|---|---|---|
| kujibu | ninajibu | sijibu |
| kurudi | unarudi | hurudi |
| kufurahi | anafurahi | hafurahi |
- Simu inaita, lakini Asha hajibu.
- Leo sirudi nyumbani; ninalala kwa rafiki.
Kanuni ya kubadili -a kuwa -i inahusu mwisho wa kitenzi, si kila herufi a ndani yake: ninafanya β sifanyi.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Maumbo mafupi ya kawaida
Katika vitenzi vifupi kama kula na kunywa, -ku- inayoonekana katika ninakula na ninakunywa haibaki katika ukanushi huu.
| Kitenzi | Kukubali | Kukanusha |
|---|---|---|
| kula | ninakula | sili |
| kunywa | ninakunywa | sinywi |
| kujua | ninajua | sijui |
- Mimi sili nyama.
- Watoto hawanywi kahawa.
- Sijui jina lake.
Kwa kujua, badili -a ya mwisho kuwa -i: jua β jui. Hivyo: sijui, hujui, hajui.
Kumbuka na epuka makosa
Usiache -na- katika ukanushi huu, wala -a ya mwisho katika vitenzi kama kusoma.
- β Sinasoma. β β Sisomi.
- β Hasoma. β β Hasomi.
- β Sikuli nyama. β β Sili nyama.
Kabla ya kutumia umbo la ukanushi, jiulize:
- Ni nani? Chagua mwanzo unaofaa: si-, hu-, ha-, hatu-, ham- au hawa-.
- Nimeondoa -na-?
- Kitenzi kinaishia kwa -a? Kwa kawaida, badili mwisho kuwa -i.
Kumbuka mifano hii: ninasoma β sisomi, ninajibu β sijibu, ninakula β sili.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
10 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known β or save it to study later.
Save any of these 10 words and review them later.
Ukanushi wa wakati uliopo
10 wordsLast updated November 10, 2026