Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-
Jifunze kuunda vishazi rejeshi vya wakati ujao kwa -taka-, kuchagua kiambishi cha urejeshi na kutofautisha atakuja na atakayekuja katika sentensi.
Unapotaka kutaja mtu au kitu kwa jambo litakalotokea baadaye, unaweza kutumia urejeshi wa wakati ujao: mtu atakayekuja, wageni watakaofika, au basi litakaloondoka. Hapa utajifunza kuunda maumbo haya na kuchagua kiambishi cha urejeshi kinacholingana na nomino.
Kutaja mtu au kitu kwa tukio lijalo
Linganisha sentensi hizi:
Mwalimu atakuja kesho.
Mwalimu atakayekuja kesho anaitwa Asha.
Sentensi ya kwanza inasema jambo litakalotokea. Katika sentensi ya pili, atakayekuja kesho ni kishazi rejeshi: kinaeleza ni mwalimu gani anayezungumziwa. Habari kuu ni kwamba mwalimu huyo anaitwa Asha.
Wakati ujao unahusu tukio ndani ya kishazi rejeshi. Si lazima habari kuu iwe ya wakati ujao pia.
Muundo wa -taka-
Katika muundo huu, tunatumia -taka-, kisha kiambishi cha urejeshi. Hatutumii -ta- peke yake kabla ya kiambishi hicho.
Muundo wa msingi ni:
kiambishi cha kiima + -taka- + kiambishi cha urejeshi + sehemu iliyobaki ya kitenzi
Vistari katika jedwali vinaonyesha sehemu za neno kwa uchanganuzi tu. Katika sentensi, tunaandika kitenzi kama neno moja.
| Sentensi ya kawaida | Uchanganuzi wa umbo rejeshi | Nomino yenye maelezo |
|---|---|---|
| Mwanafunzi atasoma. | a-taka-ye-soma | mwanafunzi atakayesoma |
| Wageni watafika. | wa-taka-o-fika | wageni watakaofika |
| Basi litaondoka. | li-taka-lo-ondoka | basi litakaloondoka |
| Miti itaanguka. | i-taka-yo-anguka | miti itakayoanguka |
-taka- katika muundo huu huonyesha wakati ujao wa kishazi rejeshi. Si kitenzi kutaka chenye maana ya kuwa na hamu au nia ya kufanya jambo.
Upatanisho na nomino
Kiambishi cha urejeshi hulingana na ngeli ya nomino inayofafanuliwa. Katika mifano hii, nomino hiyo pia ndiyo kiima: ndiyo inayofanya tendo.
| Nomino | Kiambishi cha urejeshi | Mfano |
|---|---|---|
| mtoto | -ye- | mtoto atakayecheza |
| watoto | -o- | watoto watakaocheza |
| mti | -o- | mti utakaoanguka |
| miti | -yo- | miti itakayoanguka |
| basi | -lo- | basi litakaloondoka |
| mabasi | -yo- | mabasi yatakayoondoka |
| kikundi | -cho- | kikundi kitakachoimba |
| vikundi | -vyo- | vikundi vitakavyoimba |
Watoto watakaocheza kesho wanahitaji viatu.
Basi litakaloondoka saa mbili limejaa.
Vikundi vitakavyoimba jioni vimefika.
Usichague kiambishi kwa kuangalia herufi ya kwanza ya nomino pekee. Kwa mfano, mtoto atakayecheza na mti utakaoanguka zina upatanisho tofauti.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Nomino inayopokea tendo
Nomino inayofafanuliwa inaweza pia kuwa yambwa: kitu au mtu anayepokea tendo. Hapo, kiambishi cha kiima huonyesha mtendaji, lakini kiambishi cha urejeshi bado hulingana na nomino inayofafanuliwa.
Kitabu nitakachosoma kesho kiko mezani.
Vitabu nitakavyosoma kesho viko mezani.
Katika nitakachosoma, uchanganuzi ni ni-taka-cho-soma:
- ni- huonyesha kwamba mimi ndiye nitakayesoma;
- -taka- huonyesha wakati ujao katika urejeshi;
- -cho- hurejelea kitabu;
- soma hutaja tendo.
Kwa vitabu, tunatumia -vyo-: nitakavyosoma. Kiambishi ni- hakibadiliki, kwa sababu mtendaji bado ni mimi.
Unaweza pia kueleza maana hiyo kwa amba-: kitabu ambacho nitasoma kesho. Katika muundo wa ndani ya kitenzi, unasema kitabu nitakachosoma kesho.
Maumbo ya kukumbuka
Kwa vitenzi kama kuja, kula na kunywa, sehemu ya ku- hubaki baada ya kiambishi cha urejeshi katika muundo huu.
| Kitenzi | Mfano wa urejeshi wa wakati ujao |
|---|---|
| kuja | mgeni atakayekuja |
| kula | mtoto atakayekula |
| kunywa | mtu atakayekunywa maji |
✓ Mgeni atakayekuja kesho ni rafiki yangu.
✗ Mgeni atayekuja kesho ni rafiki yangu.
Katika muundo huu, tumia -taka-, si -ta- pekee.
Ukaguzi wa haraka
Unapounda kishazi rejeshi cha wakati ujao:
- Tambua nomino unayoifafanua.
- Tambua mtendaji na uchague kiambishi cha kiima.
- Weka -taka-, kisha kiambishi cha urejeshi kinacholingana na nomino.
- Kamilisha kitenzi na ukiandike kama neno moja.
Kumbuka tofauti kuu: mwalimu atakuja hutoa habari kuhusu tukio lijalo; mwalimu atakayekuja humtambulisha mwalimu kwa tukio hilo.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 10, 2026