Viambishi vya nafsi katika kitenzi
Jifunze viambishi vya nafsi ni-, u-, a-, tu-, m- na wa- katika vitenzi vya sasa, ulinganifu wake na nafsi, na matumizi ya kitenzi bila kutaja mimi au wewe.
Katika ninasoma, sehemu ni- inaonyesha kuwa mimi ndiye ninasoma. Utajifunza sehemu za kitenzi zinazoonyesha nani anafanya jambo: mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi au wao.
Nani anafanya jambo?
Kiambishi cha nafsi ni sehemu ya kitenzi inayoonyesha anayefanya jambo. Hapa tunatumia vitenzi vya kusoma, kuandika na kucheza.
- Mimi ninasoma.
- Wewe unasoma.
- Yeye anasoma.
Kila mtu anasoma, lakini mwanzo wa kitenzi unabadilika: ni-, u-, a-.
Viambishi sita vya nafsi
Tumia ni-, u- na a- kwa mtu mmoja. Tumia tu-, m- na wa- kwa watu wengi.
| Nafsi | Kiambishi | Mfano |
|---|---|---|
| Mimi | ni- | Mimi ninasoma. |
| Wewe | u- | Wewe unasoma. |
| Yeye | a- | Yeye anasoma. |
| Sisi | tu- | Sisi tunasoma. |
| Ninyi | m- | Ninyi mnasoma. |
| Wao | wa- | Wao wanasoma. |
- Mimi: mtu anayesema.
- Wewe: mtu mmoja unayezungumza naye.
- Yeye: mtu mmoja unayezungumza juu yake.
- Sisi: mimi pamoja na wengine.
- Ninyi: watu wawili au zaidi unaozungumza nao.
- Wao: watu wawili au zaidi unaozungumza juu yao.
Yeye na a- hutumiwa kwa mwanamke au mwanamume: Asha anasoma. Juma anasoma.
Kujenga kitenzi
Katika mifano hii, -na- inaonyesha wakati wa sasa. Kiambishi cha nafsi kinakuja kabla yake.
Kiambishi cha nafsi + na + sehemu ya mwisho ya kitenzi
| Sehemu za kitenzi | Kitenzi kamili |
|---|---|
| ni + na + soma | ninasoma |
| u + na + andika | unaandika |
| a + na + cheza | anacheza |
| tu + na + soma | tunasoma |
| m + na + andika | mnaandika |
| wa + na + cheza | wanacheza |
Andika sehemu hizi pamoja, bila nafasi.
Kwa ninyi, kiambishi ni m-, si mu- katika mifano hii.
✓ Ninyi mnasoma.
✗ Ninyi munasoma.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Kutumia jina au kuacha mimi
Unaweza kutumia jina badala ya yeye. Kwa mtu mmoja, tumia a-. Kwa watu wawili au zaidi, tumia wa-.
- Asha anaandika.
- Juma anacheza.
- Asha na Juma wanasoma.
Si lazima kusema mimi, wewe au maneno mengine ya nafsi kila mara. Kiambishi kinaonyesha nafsi.
- Mimi ninasoma. → Ninasoma.
- Sisi tunaandika. → Tunaandika.
- Ninyi mnacheza. → Mnacheza.
Unaweza kutaja nafsi ili kuonyesha tofauti: Mimi ninasoma, wewe unaandika.
Ukiacha neno mimi, usiondoe ni- kwenye kitenzi. Ninasoma ni sentensi kamili.
Kumbuka na uhakiki
Unapotunga sentensi:
- Jiulize: nani anafanya jambo?
- Chagua kiambishi: ni-, u-, a-, tu-, m- au wa-.
- Unganisha sehemu za kitenzi bila nafasi.
Hakikisha neno la nafsi na kiambishi vinalingana:
- ✓ Mimi ninasoma. Si: Mimi unasoma.
- ✓ Sisi tunasoma. Si: Sisi wanasoma.
Kumbuka jozi hizi: mimi—ni-, wewe—u-, yeye—a-, sisi—tu-, ninyi—m-, wao—wa-.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 10, 2026