Viambishi vya yambwa kwaย vitu
Jifunze kutumia viambishi vya yambwa kwa vitu kulingana na ngeli na idadi, kutaja kitu kinachojulikana na kuchagua maumbo kama -ki-, -vi-, -i- na -zi-.
Kutaja kitu kinachojulikana
Unapozungumza kuhusu kitu kinachojulikana, unaweza kutumia kiambishi cha yambwa ndani ya kitenzi. Kiambishi hiki huonyesha kitu kinachopokea tendo. Unakichagua kulingana na ngeli na idadi ya vitu.
โ Kitabu changu kiko wapi?
โ Nimekiweka mezani.
Kiambishi -ki- kinaonyesha kitabu. Huhitaji kurudia neno kitabu katika jibu hili.
Kuchagua kiambishi
Ngeli ni kundi la nomino. Nomino za vitu hazitumii kiambishi kimoja: kwa mfano, kitabu hutumia -ki-, lakini kalamu moja hutumia -i-.
| Kitu kimoja | Kiambishi chake | Vitu vingi | Kiambishi chake |
|---|---|---|---|
| kitabu | -ki- | vitabu | -vi- |
| mti | -u- | miti | -i- |
| gari | -li- | magari | -ya- |
| kalamu | -i- | kalamu | -zi- |
| ufunguo | -u- | funguo | -zi- |
Neno kalamu halibadiliki katika wingi, lakini kiambishi hubadilika: kalamu moja โ -i-; kalamu nyingi โ -zi-. Pia, -i- inaweza kuonyesha kalamu moja au miti mingi. Angalia nomino inayozungumziwa.
Kuweka kiambishi katika kitenzi
Katika mifano hii, kiambishi cha yambwa kinafuata kiambishi cha wakati na kutangulia sehemu ya kitenzi inayoonyesha tendo.
Ninakisoma = ni-na-ki-soma.
- ni-: mimi, ninayefanya tendo;
- -na-: wakati wa sasa;
- -ki-: kitabu, kinachopokea tendo;
- -soma: tendo lenyewe.
Vistari vinaonyesha sehemu za kitenzi tu. Katika sentensi, andika ninakisoma kama neno moja.
โ Unafanya nini na kitabu hicho?
โ Ninakisoma.
โ Utasoma vitabu hivi lini?
โ Nitavisoma kesho.
โ Gari liko safi?
โ Ndiyo, nimeliosha.
โ Magari yako safi?
โ Ndiyo, nimeyaosha.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Kutofautisha vitu na idadi
Kiambishi kinaweza kufanana kwa nomino tofauti. Jambo muhimu ni kujua kitu kinachozungumziwa na kama ni kimoja au vingi.
โ Umeona kalamu yangu?
โ Ndiyo, nimeiona mezani.
โ Umeona kalamu zangu?
โ Ndiyo, nimeziona mezani.
โ Utapanda mti huu lini?
โ Nitaupanda kesho.
โ Utapanda miti hii lini?
โ Nitaipanda kesho.
โ Umeweka wapi ufunguo wangu?
โ Nimeuweka mezani.
โ Umeweka wapi funguo zangu?
โ Nimeziweka mezani.
Usitumie -ki- kwa kila kitu.
Unapozungumzia gari moja:
โ Nimeliosha.
โ Nimekiosha.
Umbo nimekiosha linaweza kufaa kwa kitu kingine, kama kikombe, lakini si kwa gari.
Unaweza pia kutaja kitu moja kwa moja: Ninasoma kitabu. Si kila sentensi yenye kitu inahitaji kiambishi cha yambwa. Katika majibu ya mifano hii, kiambishi kinakusaidia kutorudia jina la kitu kinachojulikana.
Hatua za kukumbuka
- Tambua kitu kinachozungumziwa: kwa mfano, vitabu.
- Angalia ngeli yake na idadi: ni wingi wa kitabu.
- Chagua kiambishi: -vi-.
- Tumia kiambishi ndani ya kitenzi: Nitavisoma kesho.
Kumbuka: kitabu โ -ki-, vitabu โ -vi-; gari โ -li-, magari โ -ya-. Chagua kiambishi kwa nomino, si kwa sababu tu nomino hiyo inataja kitu.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 10, 2026