B1 · Intermediate

Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-

Jifunze kutumia alikuwa ame- kueleza kitendo kilichotimia kabla ya wakati mwingine uliopita, kupatanisha viima na kusema jambo lilikuwa bado halijatokea.

By the flumi team About 3 min read

Unaposimulia jambo la zamani, unaweza kuonyesha kwamba kitendo kingine kilikuwa kimetimia kabla yake. Muundo wa alikuwa ame- unakusaidia kuweka matukio hayo kwa mpangilio na kueleza hali iliyokuwapo wakati huo.

Kitendo kilichotimia kabla ya kingine

Soma sentensi hii:

Nilipofika nyumbani, Asha alikuwa amepika chakula.

Kwanza Asha alipika chakula. Baadaye nilifika nyumbani. Wakati nilipofika, chakula kilikuwa tayari.

Muundo huu unaunganisha kitendo kilichotimia na wakati mwingine uliopita. Wakati huo unaweza kutajwa katika sentensi hiyo au kueleweka kutokana na maelezo yaliyotangulia.

Si lazima utaje matukio kwa mpangilio yalivyotokea:

  • Nilipofika, Asha alikuwa amepika chakula.
  • Asha alikuwa amepika chakula kabla sijafika.

Katika sentensi zote mbili, kupika kulitangulia kufika kwangu.

Muundo na upatanisho wa kiima

Tumia kuwa katika wakati uliopita, kisha kitenzi chenye -me-. Kiima ni mtu au kitu kinachozungumziwa. Vitenzi vyote viwili vinapatana na kiima hicho.

Kiima Umbo la kuwa Kitenzi chenye -me- Muundo kamili
Mimi nilikuwa nimemaliza nilikuwa nimemaliza
Wewe ulikuwa umemaliza ulikuwa umemaliza
Yeye alikuwa amemaliza alikuwa amemaliza
Sisi tulikuwa tumemaliza tulikuwa tumemaliza
Ninyi mlikuwa mmemaliza mlikuwa mmemaliza
Wao walikuwa wamemaliza walikuwa wamemaliza

Kwa nomino nyingine, fuata upatanisho wa ngeli yake:

Tuliporudi, mlango ulikuwa umefungwa.

Tuliporudi, madirisha yalikuwa yamefungwa.

Usitumie alikuwa kwa kila kiima.

✗ Sisi alikuwa tumemaliza kazi.

✓ Sisi tulikuwa tumemaliza kazi.

Andika maneno mawili: alikuwa amemaliza, si alikuwaamemaliza.

Kutambua wakati unaorejelewa

Maneno kama nilipofika, kufikia saa mbili na kabla ya mkutano yanaweza kuonyesha wakati uliopita unaorejelewa. Si lazima yawepo yote; chagua yanayofaa maana yako.

Jana, kufikia saa mbili asubuhi, tulikuwa tumemaliza kazi.

Musa hakuhudhuria mkutano wa jana. Alikuwa amesafiri siku iliyotangulia.

Katika mfano wa kwanza, kazi ilikamilika kufikia saa mbili. Katika wa pili, safari ya Musa ilitangulia mkutano, ingawa sentensi ya pili haitaji tena mkutano huo.

Linganisha:

Sentensi Maana katika muktadha huu
Asha amepika chakula. Chakula kiko tayari sasa.
Nilipofika, Asha alikuwa amepika chakula. Chakula kilikuwa tayari wakati nilipofika.
Nilipofika, Asha alikuwa anapika chakula. Kitendo cha kupika kilikuwa kinaendelea wakati nilipofika.

Quick check

Try one question now.

1
Mimi tiketi kabla ya kwenda kituoni jana.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Jambo ambalo lilikuwa bado halijatokea

Kuonyesha kwamba kitendo hakikuwa kimetimia hadi wakati fulani uliopita, tumia kuwa katika wakati uliopita + bado + kitenzi chenye -ja- ya ukanushi.

Nilipofika, Asha alikuwa bado hajapika chakula. Alipika baadaye.

Mwalimu alipoingia, sisi tulikuwa bado hatujamaliza kazi.

Alikuwa bado hajapika haimaanishi kwamba hakupika kabisa. Inaonyesha kwamba kupika hakukuwa kumetokea hadi wakati uliotajwa. Kilichotokea baadaye kinahitaji maelezo mengine.

Kumbuka hatua hizi

Unapoeleza kitendo kilichotimia kabla ya wakati mwingine uliopita:

  1. Tambua wakati uliopita unaouzungumzia.
  2. Tambua kitendo kilichotimia kabla yake.
  3. Patanisha vitenzi vyote viwili na kiima: walikuwa wameondoka.
  4. Ikiwa kitendo kilikuwa bado hakijatimia, tumia muundo kama walikuwa bado hawajaondoka.

Nilipofika, walikuwa wameondoka: kuondoka kulitangulia kufika kwangu.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 10, 2026