B2 · Upper Intermediate

การละและการตามรอยผู้ถูกอ้างถึงในเรื่องเล่า

การละประธานและกรรมในเรื่องเล่าภาษาไทย โดยดูบริบทและผู้ร่วมเหตุการณ์ เลือกใช้ชื่อหรือสรรพนามเมื่อเปลี่ยนผู้กระทำ พร้อมแก้ข้อความที่อ้างถึงบุคคลไม่ชัดเจน

By the flumi team About 2 min read

เมื่อเล่าเรื่อง เราไม่จำเป็นต้องเอ่ยชื่อหรือสรรพนามทุกครั้ง แต่ผู้อ่านต้องรู้ว่าใครทำอะไรกับใคร บทนี้ช่วยให้คุณตามรอยบุคคลในเรื่อง เลือกละประธานหรือกรรม และเอ่ยชื่ออีกครั้งเมื่อเปลี่ยนผู้กระทำหรือเมื่อข้อความเริ่มไม่ชัดเจน

ตามรอยว่าใครทำอะไร

การอ้างถึง คือการใช้ชื่อ สรรพนาม หรือคำเรียกอื่นเพื่อกล่าวถึงบุคคลที่อยู่ในเรื่อง ส่วน การละ คือการไม่กล่าวคำบางคำ เพราะผู้ฟังหรือผู้อ่านเข้าใจได้จากบริบท

การตามรอยบุคคลจึงไม่ได้ดูเฉพาะคำที่ปรากฏ แต่ต้องดูเหตุการณ์ก่อนหน้าและความสัมพันธ์ระหว่างการกระทำด้วย

มาลีกลับถึงบ้าน วางกระเป๋า แล้วเดินเข้าครัว

ในส่วน «วางกระเป๋า» และ «เดินเข้าครัว» ไม่มีประธานปรากฏ แต่เราเข้าใจว่ามาลีเป็นผู้ทำทั้งสองอย่าง เพราะเรื่องกำลังเล่าการกระทำต่อเนื่องของมาลี

เมื่อตามรอยบุคคล ให้สังเกตว่า

  • เรื่องกำลังกล่าวถึงใครเป็นหลัก
  • แต่ละคนเป็นผู้กระทำหรือเป็นผู้รับการกระทำ
  • มีบุคคลใหม่เข้ามาหรือมีการเปลี่ยนผู้กระทำหรือไม่

ละประธานเมื่อเรื่องยังต่อเนื่อง

เมื่อตอนหนึ่งเล่าการกระทำของคนเดิมอย่างต่อเนื่อง มักละประธานในส่วนถัดไปได้ ไม่จำเป็นต้องเติม เขา หรือชื่อซ้ำทุกประโยค

ลักษณะข้อความ ตัวอย่าง การตามรอย
เอ่ยชื่อเพื่อเริ่มเรื่อง นิดมาถึงร้านแต่เช้า เริ่มกล่าวถึงนิด
ละประธานในเหตุการณ์ต่อเนื่อง เปิดไฟ แล้วจัดโต๊ะ เข้าใจว่านิดเป็นผู้ทำ
เอ่ยชื่อเมื่อเปลี่ยนผู้กระทำ ต่อมา ป้อมเข้ามาช่วย เปลี่ยนมากล่าวถึงการกระทำของป้อม

นิดมาถึงร้านแต่เช้า เปิดไฟ แล้วจัดโต๊ะ พอจัดเสร็จก็ชงกาแฟให้ตัวเอง ต่อมา ป้อมเข้ามาช่วยยกเก้าอี้

ช่วงแรกละประธานได้ เพราะการกระทำต่อเนื่องกันและยังไม่มีบุคคลอื่นเข้ามา เมื่อป้อมเข้ามา จึงใช้ชื่อเพื่อบอกผู้กระทำคนใหม่

การละประธานเป็นทางเลือก ไม่ใช่ข้อบังคับ การใช้ชื่อหรือสรรพนามซ้ำอาจช่วยเน้นบุคคลหรือทำให้ข้อความชัดขึ้นได้ และการขึ้นประโยคใหม่ไม่ได้บังคับว่าต้องเอ่ยประธานเสมอไป

ละกรรมเมื่อรู้ว่ากล่าวถึงใคร

กรรม คือส่วนที่บอกว่าการกระทำนั้นเกี่ยวข้องกับใครหรืออะไร เช่น ใน «นิดโทรหาป้อม» คำว่า ป้อม บอกผู้ที่นิดโทรหา

ถ้าบริบทระบุบุคคลนั้นชัดแล้ว บางครั้งละกรรมได้ แต่ต้องแยกให้ออกว่าใครเป็นผู้กระทำ และใครเป็นผู้รับการกระทำ

ป้อมยังไม่มาถึง นิดจึงโทรหา แต่ป้อมไม่รับสาย

ใน «นิดจึงโทรหา» ละชื่อ ป้อม หลัง «โทรหา» ได้ เพราะเรื่องกำลังกล่าวถึงการที่ป้อมยังไม่มาถึง

ส่วน «ป้อมไม่รับสาย» เอ่ยชื่อป้อม เพราะผู้กระทำเปลี่ยนจากนิดเป็นป้อม

การละประธานกับการละกรรมอาจเกิดในข้อความเดียวกันได้ หากยังตามรอยได้ชัด

นิดเห็นป้อมที่หน้าร้าน จึงเรียกให้เข้ามาข้างใน

ใน «จึงเรียกให้เข้ามาข้างใน» ผู้เรียกคือนิด ส่วนผู้ที่ถูกเรียกและจะเข้ามาข้างในคือป้อม บริบทจากประโยคก่อนช่วยให้เข้าใจบุคคลทั้งสองได้

อย่าใช้เพียงเกณฑ์ว่า «ชื่อไหนอยู่ใกล้ที่สุด» เพราะบุคคลที่เพิ่งกล่าวถึงอาจเป็นกรรม ไม่ใช่ผู้กระทำในส่วนถัดไป

Quick check

Try one question now.

1
ฝนอยู่บ้านคนเดียว พับผ้าเสร็จแล้วจึงเก็บเข้าตู้ ผู้ที่เก็บผ้าเข้าตู้คือ

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

เอ่ยชื่ออีกครั้งเมื่อมีหลายคน

เมื่อมีหลายคนที่อาจทำการกระทำเดียวกัน การละหรือใช้ เขา อาจทำให้ไม่รู้ว่าหมายถึงใคร ควรเอ่ยชื่อในจุดที่ต้องแยกบุคคล

ข้อความที่ยังไม่ชัด สิ่งที่ต้องตัดสิน ข้อความที่ชัดขึ้น
นิดคุยกับป้อม แล้วเดินออกจากร้าน ใครเดินออกไป นิดคุยกับป้อม แล้วนิดก็เดินออกจากร้าน
นิดคุยกับป้อม แล้วเดินออกจากร้าน ถ้าผู้เดินออกไปคือป้อม นิดคุยกับป้อม จากนั้นป้อมก็เดินออกจากร้าน
นิดบอกป้อมว่าเขาจะกลับก่อน เขาหมายถึงใคร นิดบอกป้อมว่านิดจะกลับก่อน

ข้อความในคอลัมน์แรกไม่ได้ผิดไวยากรณ์ทั้งหมด บางข้อความมีการตีความที่เป็นธรรมชาติกว่าอีกแบบหนึ่ง แต่หากไม่มีบริบทเพิ่ม ก็อาจยังไม่ชัดพอสำหรับเรื่องที่ต้องการเล่า

การเติม เขา ไม่ได้แก้ความกำกวมเสมอไป ถ้ามีสองคนที่คำว่า «เขา» อาจหมายถึงได้ การเอ่ยชื่อมักช่วยแยกบุคคลได้ชัดกว่า

เมื่อกลับไปกล่าวถึงคนที่หายไปจากเรื่องช่วงหนึ่ง ก็ควรพิจารณาเอ่ยชื่อใหม่ โดยเฉพาะเมื่อช่วงก่อนหน้าเน้นบุคคลอื่น

เลือกละและเอ่ยชื่อในเรื่องเดียวกัน

เรื่องเล่าที่ชัดเจนไม่จำเป็นต้องมีชื่อทุกประโยค และไม่จำเป็นต้องละให้มากที่สุด จุดสำคัญคือให้ผู้อ่านตามบุคคลได้โดยไม่ต้องเดา

แก้วมาถึงสถานีก่อนเวลา จึงนั่งรอที่ม้านั่งและเปิดอ่านข้อความในโทรศัพท์ ไม่นาน ต้นก็เดินเข้ามาพร้อมกระเป๋าใบใหญ่ แก้วลุกขึ้นไปช่วยถือกระเป๋า แล้วทั้งสองคนก็เดินไปที่ชานชาลา

  • หลังเอ่ยชื่อแก้วครั้งแรก ละประธานของ «นั่งรอ» และ «เปิดอ่าน» ได้ เพราะยังเล่าการกระทำของแก้ว
  • ใช้ชื่อต้นเมื่อบุคคลใหม่เข้ามาในเหตุการณ์
  • เอ่ยชื่อแก้วอีกครั้งเมื่อเปลี่ยนผู้กระทำจากต้นกลับเป็นแก้ว
  • ใช้ ทั้งสองคน เมื่อการกระทำต่อไปเป็นของแก้วและต้นร่วมกัน

เมื่ออ่านทวน ลองถามหลังแต่ละการกระทำว่า «ใครทำ» และ «ทำกับใคร» หากมีคำตอบได้หลายคน ให้เพิ่มชื่อหรือคำที่ระบุกลุ่มบุคคลตรงจุดนั้น ไม่จำเป็นต้องเขียนทุกประโยคใหม่

เช็กลิสต์ก่อนจบเรื่อง

  1. เริ่มให้ชัด — ผู้อ่านรู้หรือยังว่ากำลังกล่าวถึงใคร
  2. ละเมื่อเข้าใจได้ — ถ้าไม่เขียนชื่อหรือสรรพนาม ยังรู้หรือไม่ว่าใครทำอะไรกับใคร
  3. ระบุเมื่อเปลี่ยนคน — ถ้าผู้กระทำเปลี่ยนหรือมีคนกลับเข้ามาในเรื่อง ควรเอ่ยชื่ออีกครั้งหรือไม่
  4. ตรวจคำอ้างถึง — คำว่า «เขา» หรือส่วนที่ละไว้ อาจทำให้ผู้อ่านนึกถึงคนอื่นหรือไม่

หลักสำคัญคือ ละได้เมื่อบริบทชัด และเอ่ยชื่อเมื่อจำเป็นต่อการตามรอย ไม่ใช่ละทุกครั้งที่กล่าวถึงคนเดิม หรือเติมสรรพนามทุกครั้งที่ขึ้นประโยคใหม่

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 5, 2026