Magpa- at pa- sa pagpapagawa
Pag-aralan ang magpa- at pa- sa pagpapagawa: pagbuo ng pandiwa, mga aspekto, papel ng mga kalahok, at pagkakaiba ng utos, pakiusap at pahintulot.
Sa magpa- at pa-, maipapahayag mo na may nagpapagawa o nagpapahintulot ng kilos sa iba. Matututuhan mong tukuyin kung sino ang nagpapagawa, sino ang kumikilos, at ano ang ipinagagawa, pati kung paano nagbabago ang pangungusap kapag nagbago ang pokus.
May nagpapagawa at may gumagawa
Ihambing ang dalawang pangungusap:
Naglinis si Rosa ng silid.
Si Rosa mismo ang naglinis.
Nagpalinis si Rosa ng silid kay Ben.
Si Rosa ang nagpagawa; si Ben ang naglinis; ang silid ang nilinis.
Ang magpa- ay ginagamit sa pagpapagawa: ang isang tao ay humihiling, nag-uutos, o nagsasaayos upang maganap ang kilos. Hindi kailangang siya mismo ang gumawa nito.
Hindi rin awtomatikong nangangahulugan ng pamimilit ang anyo. Maaaring nagbayad si Rosa kay Ben, humingi ng tulong, o nagbigay ng utos. Konteksto ang nagpapalinaw nito.
Pagbuo at aspekto ng magpa-
Sa pandiwang magpalinis, idinaragdag ang magpa- sa ugat na linis. Sa padron na ito, inuulit ang pa, hindi ang unang pantig ng ugat, sa imperpektibo at kontemplatibo.
| Anyo | Pandiwa | Gamit o halimbawa |
|---|---|---|
| Batayang anyo | magpalinis | Kailangang magpalinis ni Rosa ng silid. |
| Perpektibo | nagpalinis | Nagpalinis si Rosa ng silid kahapon. |
| Imperpektibo | nagpapalinis | Nagpapalinis si Rosa ng silid tuwing Sabado. |
| Kontemplatibo | magpapalinis | Magpapalinis si Rosa ng silid bukas. |
Makikita rin ang padron sa magpagawa → nagpagawa → nagpapagawa → magpapagawa.
Aspekto ang ipinapakita ng mga anyong ito, hindi lamang panahon. Inilalahad ng perpektibo ang pagpapagawa bilang naganap, ng imperpektibo bilang nagpapatuloy o nakagawian, at ng kontemplatibo bilang hindi pa nasisimulan. Tumutulong ang mga salitang gaya ng kahapon, tuwing Sabado, at bukas upang matukoy ang panahon.
Mga papel sa pangungusap
Sa karaniwang konstruksyong magpa- para sa pagpapagawa, ang nagpapagawa ang tinutukoy ng ang-parirala. Para sa pangalan ng isang tao, ginagamit ang si.
| Bahagi ng halimbawa | Papel |
|---|---|
| si Rosa | Nagpapagawa |
| ng silid | Bagay o lugar na nililinis |
| kay Ben | Taong gumagawa ng paglilinis |
Hindi kailangang banggitin ang lahat ng kalahok kung malinaw na sila sa usapan.
— Marumi na ang silid. Sino ang tatawagan mo?
— Si Ben. Magpapalinis ako sa kaniya bukas.
Sa sagot, ako ang nagpapagawa at sa kaniya ang tumutukoy sa gagawa. Hindi na inuulit ang silid dahil nabanggit na ito.
Hindi rin lahat ng pagpapagawa ay para sa hiwalay na bagay. Sa Nagpagupit ako kay Liza, ako ang nagsaayos o humiling ng paggupit, at buhok ko ang ginupit.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Pa- at pagpili ng pokus
Ang pa- ay bahagi rin ng ibang anyong nagpapahayag ng pagpapagawa. Kasama ng iba pang panlapi, maaari nitong ilipat ang pokus mula sa nagpapagawa tungo sa taong pinakikilos o sa bagay na ipinagagawa.
Sa ugat na linis, gamitin ang ipa- kung ang silid ang pokus: ipalinis → ipinalinis. Gamitin naman ang pa-...-in kung ang taong pinakikilos ang pokus: palinisin → pinalinis.
| Pangungusap | Tinutukoy ng ang-parirala |
|---|---|
| Nagpalinis si Rosa ng silid kay Ben. | Si Rosa: nagpapagawa |
| Ipinalinis ni Rosa ang silid kay Ben. | Ang silid: ipinagawang linisin |
| Pinalinis ni Rosa si Ben ng silid. | Si Ben: taong pinakilos upang maglinis |
| Pinainom ni Rosa ng tubig ang bata. | Ang bata: taong pinainom |
Sa ikalawa, ikatlo, at ikaapat na pangungusap, ni Rosa pa rin ang nagpapagawa. Ngunit hindi na siya ang tinutukoy ng ang-parirala.
Makikita ang kaugnay na mga batayang anyo sa mga pakiusap:
- Ipalinis mo ang silid kay Ben. Ang silid ang ipinagagawang linisin.
- Palinisin mo si Ben ng silid. Si Ben ang maglilinis.
- Painumin mo ng tubig ang bata. Ang bata ang iinom.
- Patulugin mo ang bata. Ang bata ang matutulog; maaaring tulungan mo siyang makatulog.
Hindi iisang hulma ang ginagamit sa lahat ng ugat. Ihambing ang ipalinis, painumin, at patulugin. Huwag basta magdagdag ng -in sa bawat ugat o ipagpalagay na laging tao ang ang-parirala. Alamin ang buong anyo at ang mga papel ng mga kalahok.
Utos, tulong, o pahintulot?
Hindi sapat ang panlapi upang malaman kung sapilitan ang kilos. Mahalaga ang sitwasyon at ang ibang salita sa pangungusap.
Utos: Ayaw pang matulog ng bata, pero kailangan niyang magpahinga. Patulugin mo na siya.
Pahintulot: Humingi ng pahintulot na pumasok ang mga bisita. Pumayag ang may-ari; pinapasok niya ang mga bisita.
Pakiusap: Magpalinis ka naman ng silid bago dumating ang mga bisita.
Sa huling halimbawa, hinihiling na magsaayos ang kausap ng paglilinis. Kung siya mismo ang hinihilingang maglinis, mas tuwiran ang Maglinis ka naman ng silid.
Ihiwalay rin ang panlaping pa- sa hiwalay na katagang pa:
- Painumin mo siya. May nagpapainom sa ibang tao.
- Uminom ka pa. Hinihikayat ang kausap na uminom nang dagdag.
Bago ka bumuo ng pangungusap
- Tukuyin ang nagpapagawa at ang mismong gagawa.
- Kung nagpapagawa ang tinutukoy ng ang-parirala, piliin ang angkop na anyong magpa-.
- Kung ibang kalahok ang tinutukoy ng ang-parirala, suriin ang buong pandiwa: halimbawa, ipalinis, painumin, o patulugin.
- Piliin ang aspekto ayon sa kalagayan ng kilos.
- Magdagdag ng konteksto kung kailangang linawin kung utos, pakiusap, tulong, o pahintulot ang ibig mong sabihin.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
9 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 9 words and review them later.
Mga pandiwa sa pagpapagawa at pagtulong
9 wordsLast updated October 31, 2026