Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa
Kilalanin ang nagpapagawa, gumagawa at ipinagagawa; gamitin ang papuntahin, ipagawa at pagawain at piliin ang ang, ng at sa ayon sa papel ng bawat isa.
Kapag may inuutusan o hinihilingang kumilos, mahalagang malinaw kung sino ang nagpapagawa, sino ang kikilos, at ano ang gagawin. Sa papuntahin, ipagawa at pagawain, makikita mo kung paano nagbabago ang papel ng ang-parirala at ang pagmamarka sa ibang kalahok.
Sino ang nagpapagawa at sino ang kumikilos?
Sa pagpapagawa, may isang taong nag-uutos, humihiling o nag-aayos upang ibang tao ang gumawa ng kilos. Hindi laging pamimilit ang ipinahihiwatig nito; nakadepende iyon sa sitwasyon.
Namamahala si Lina sa isang pagawaan. Kailangan niya ng bagong mesa.
Ipagagawa ni Lina ang mesa kay Ben.
- Si Lina ang nagpapagawa: siya ang magpapasimula o mag-aayos ng gawain.
- Si Ben ang gagawa: siya ang bubuo ng mesa.
- Ang mesa ang ipinagagawa: ito ang bagay na bubuuin.
Hindi laging ang nagpapagawa o ang gumagawa ang nasa ang-parirala. Sa halimbawang ito, ang mesa ang ang-parirala. Ang anyo ng pandiwa ang tumutulong upang malaman ang papel nito.
Sa mga anyong magpa-, maaari namang ang nagpapagawa o nagpapapunta ang nasa ang-parirala:
| Halimbawa | Papel ng ang-parirala | Ibang kalahok |
|---|---|---|
| Nagpagawa si Lina ng mesa kay Ben. | si Lina: nagpagawa | ng mesa: bagay na ipinagawa; kay Ben: taong gumawa |
| Nagpapunta si Lina ng tao sa opisina. | si Lina: nag-utos o nag-ayos na may pumunta | ng tao: taong pinapunta; sa opisina: pupuntahang lugar |
Ihambing ang Nagpagawa si Lina ng mesa kay Ben at Ipinagawa ni Lina ang mesa kay Ben. Sa una, si Lina ang nasa pokus; sa ikalawa, ang mesa. Nagbabago rin ang mga pananda ayon sa napiling pokus.
Tatlong anyo, dalawang pangunahing pagpili
Ang papuntahin ay mula sa punta, samantalang ang ipagawa at pagawain ay mula sa gawa. Sa mga pangungusap sa ibaba, ginagamit ang mga ito sa pag-uutos o pagbibigay ng tagubilin.
| Anyo | Pagbuo | Papel ng ang-parirala | Halimbawa |
|---|---|---|---|
| papuntahin | pa- + punta + -hin | taong pupunta | Papuntahin mo si Ben sa pagawaan. |
| ipagawa | i- + pa- + gawa | bagay o gawaing ipagagawa | Ipagawa mo ang mesa kay Ben. |
| pagawain | pa- + gawa + -in | taong gagawa | Pagawain mo si Ben ng mesa. |
Kasama sa pangkat ng ang ang si para sa pangalan ng tao at mga panghalip na gaya ng siya. Kaya ang si Ben ay gumaganap na ang-parirala sa una at ikatlong halimbawa.
Mga anyo ayon sa aspekto
Sa utos o tagubiling may mo o ninyo, karaniwang ginagamit ang anyong walang aspekto: Ipagawa mo ang mesa kay Ben o Papuntahin ninyo si Ben sa opisina. Sa pagsasalaysay, piliin ang aspekto ayon sa kalagayan ng kilos.
| Anyong walang aspekto | Perpektibo: naganap na | Imperpektibo: nagaganap o inuulit | Kontemplatibo: hindi pa nasisimulan |
|---|---|---|---|
| papuntahin | pinapunta | pinapupunta | papupuntahin |
| ipagawa | ipinagawa | ipinagagawa | ipagagawa |
| pagawain | pinagawa | pinagagawa | pagagawin |
Halimbawa: Ipinagawa ni Lina ang mesa kay Ben para sa naganap nang pagpapagawa; Ipinagagawa ni Lina ang mesa kay Ben para sa kasalukuyang pagpapagawa; Ipagagawa ni Lina ang mesa kay Ben para sa balak pa lamang. Ang ipinagagawa sa mga paglalarawan ng papel sa pahinang ito ay tumutukoy sa bagay o gawaing ipinauubaya sa iba.
Mga tiyak na padron ito para sa mga pandiwang tinatalakay. Huwag ipalagay na maaaring ikabit ang bawat panlapi sa anumang ugat nang hindi nagbabago ang kahulugan o pagiging natural ng salita.
Papuntahin: ang taong pupunta
Gamitin ang papuntahin kapag nais mong may mag-utos, humiling o mag-ayos na pumunta ang isang tao sa isang lugar.
Papupuntahin ni Lina si Ben sa pagawaan.
| Bahagi | Papel |
|---|---|
| ni Lina | nagpapapunta |
| si Ben | taong pupunta |
| sa pagawaan | pupuntahang lugar |
Kung ang kausap mo ang magpapapunta, gamitin ang mo:
Kailangan ng tagapamahala ng makakausap sa opisina.
Papuntahin mo si Ben sa opisina.
Kung nabanggit na si Ben: Papuntahin mo siya sa opisina.
Ihambing ang Pumunta ka sa opisina at Papuntahin mo si Ben sa opisina. Sa una, ang kausap mismo ang pupunta. Sa ikalawa, ang kausap ang magpapapunta kay Ben.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Ipagawa: ang bagay o gawaing ipagagawa
Sa ipagawa, ang bagay o gawaing ipagagawa ang nasa ang-parirala. Sa karaniwang padron dito, ang gagawa ay minamarkahan ng sa o kay.
Ipagagawa ni Lina ang mesa kay Ben.
- ni Lina: ang nagpapagawa;
- ang mesa: ang ipinagagawa;
- kay Ben: ang taong gagawa.
Gamitin ang kay bago ang pangalan ng isang tao at sa bago ang karaniwang pangngalan.
Ipagawa mo ang mesa kay Ben.
Ipagawa mo ang mesa sa karpintero.
Kung nabanggit na ang karpintero: Ipagawa mo ang mesa sa kaniya.
Hindi lamang bagay ang maaaring ipagawa. Maaari ring gawain: Ipagawa mo ang paglilinis kay Ben. Dito, ang paglilinis ang ipinagagawa at si Ben ang lilinis.
Pagawain: ang taong gagawa
Sa pagawain, ang taong inaatasang gumawa ang nasa ang-parirala. Ang bagay na gagawin ay maaaring markahan ng ng.
Pagagawin ni Lina si Ben ng mesa.
Dito, si Lina ang nagpapagawa, si Ben ang gagawa, at mesa ang gagawin. Ihambing ang dalawang tagubilin:
| Tagubilin | Papel ng ang-parirala | Pagmamarka sa ibang kalahok |
|---|---|---|
| Ipagawa mo ang mesa kay Ben. | ang mesa: ipinagagawa | kay Ben: gagawa |
| Pagawain mo si Ben ng mesa. | si Ben: gagawa | ng mesa: gagawin |
Maaaring tumukoy ang dalawa sa magkaugnay na sitwasyon, ngunit hindi sila basta pagpapalit lamang ng ayos ng salita. Sa una, ang mesa ang tuwirang itinatakdang ipagawa. Sa ikalawa, si Ben ang tuwirang inaatasang gumawa ng mesa.
Kapag binago mo ang ipagawa tungo sa pagawain, ayusin din ang mga pananda.
✓ Ipagawa mo ang mesa kay Ben.
✓ Pagawain mo si Ben ng mesa.
Para sa kahulugang si Ben ang gagawa, huwag panatilihin ang kay Ben sa ikalawang padron: si Ben ang kailangan dito.
Mabilis na pagsusuri ng mga papel
Bago bumuo ng tagubilin, sundin ang tatlong hakbang:
- Tukuyin kung sino ang nagpapagawa. Sa mga padron ng papuntahin, ipagawa at pagawain, maaari itong ni Lina o mo.
- Piliin kung tao o gawain ang ilalagay sa ang-parirala.
- Markahan ang natitirang kalahok ayon sa napiling pandiwa.
- Papuntahin mo siya sa opisina. → Siya ang pupunta.
- Ipagawa mo ang mesa sa kaniya. → Ang mesa ang ipinagagawa; siya ang gagawa.
- Pagawain mo siya ng mesa. → Siya ang inaatasang gumawa.
Huwag umasa sa pananda lamang. Basahin din ang pandiwa: sa papuntahin, ang sa opisina ay lugar; sa ipagawa, ang sa kaniya ay taong gagawa.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
5 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 5 words and review them later.
Mga pandiwa sa pag-uutos ng gawain
5 wordsLast updated October 31, 2026