B2 Β· Upper IntermediateLesson 1 of 2

Maki- at pakiki- saΒ pakikilahok

Gamitin ang maki- at pakiki- sa pagsali sa gawain ng iba; unawain ang mga anyo ng pandiwa, pangngalang kilos, at ang kaibahan ng pagsali at pakikisama.

By the flumi team About 7 min read 17 vocabulary wordsGrammar learning path: Pakikilahok, ugnayan at gantihang kilos

Ginagamit ang maki- upang ipahayag ang pagsali sa gawain ng iba o ang paggawa ng isang bagay kasama nila. Ang pakiki- naman ay makikita sa mga pangngalang tumutukoy sa ganitong kilos. Mahalaga ang pagkakaibang ito sa paglalarawan ng pakikilahok, pakikisama, at ugnayan sa isang pangkat.

Pagsali sa gawain ng iba

Sa maraming pandiwa, ipinahihiwatig ng maki- na may ibang taong kasama o may gawaing sinasalihan. Hindi lamang nito sinasabing ginagawa ng isang tao ang kilos.

Naglalaro si Ben. β€” Sinasabi kung ano ang ginagawa niya; hindi tinutukoy kung may kasama siya.

Nakikilaro si Ben sa mga kapitbahay. β€” Sumasali siya sa kanilang paglalaro.

Kumain si Lea. β€” Sinasabi na naganap ang pagkain.

Nakikain si Lea sa mga kapitbahay. β€” Kumain siya kasama nila, karaniwan bilang bisita o kasalo sa kanilang pagkain.

Hindi kailangang may naunang nagsimula ng kilos. Maaari ring ipahayag ng maki- ang kahandaang sumama sa isang gawaing gagawin pa lamang: Makikilahok kami sa paglilinis bukas.

Maki- at makipag-

Karaniwang itinatampok ng maki- ang pagsali sa gawain ng iba, samantalang itinatampok ng makipag- ang kilos na ginagawa kasama o katugon ang ibang panig. Maaaring magkalapit ang kahulugan ng dalawa, ngunit magkaiba ang diin.

Gusto ni Ben na makilaro sa mga kapitbahay. β€” Ang diin ay ang pagsali niya sa kanilang laro.

Gusto ni Ben na makipaglaro sa mga kapitbahay. β€” Ang diin ay ang paglalaro niya kasama nila bilang mga kalaro.

Makikita rin ang pagkakaibang ito sa mga pangngalang kilos: ang pakikilahok sa pulong ay pagsali sa pulong, samantalang ang pakikipag-usap sa mga kasamahan ay pakikipagpalitan ng mensahe o ideya sa kanila. Magkaugnay ang makilahok β†’ pakikilahok at makipag-usap β†’ pakikipag-usap; hindi basta mapagpapalit ang pakiki- at pakikipag-.

Mga anyo ng pandiwa

Sa mga pandiwang ito, nagbabago ang maki- ayon sa aspekto. Ang aspekto ay nagpapakita kung nasimulan o natapos ang kilos, hindi lamang kung kailan ito nangyari.

Anyo Kahulugan o gamit Sali Lahok
Pawatas Pangalan ng kilos; ginagamit din sa paanyaya o utos makisali makilahok
Perpektibo Kilos na natapos nakisali nakilahok
Imperpektibo Kilos na nagpapatuloy o nakagawian nakikisali nakikilahok
Kontemplatibo Kilos na hindi pa nasisimulan makikisali makikilahok

Sa padron na ito, ang bahaging ki ang inuulit: maki- β†’ makiki- at naki- β†’ nakiki-. Hindi ang unang pantig ng ugat na sali o lahok ang inuulit.

  • Makisali ka sa laro namin.
  • Nakilahok si Rosa sa pagpupulong kahapon.
  • Tuwing Sabado, nakikilahok siya sa paglilinis ng parke.
  • Makikisali kami sa paligsahan sa susunod na buwan.

Ang mga salitang kahapon, tuwing Sabado, at sa susunod na buwan ang nagbibigay ng tiyak na impormasyong pampanahon sa mga halimbawang ito.

Sino ang sumasali, at saan?

Ang mga pandiwang ito ay nasa pokus sa tagaganap: ang taong sumasali ang tinutukoy ng ang-parirala, ng pangalang may si/sina, o ng katumbas na panghalip gaya ng ako, siya, at kami.

Karaniwang ginagamit ang sa upang ipakilala ang gawain, pangkat, o mga taong sinasamahan. Para sa tiyak na pangalan ng tao, ginagamit ang kay o kina.

Pangungusap Sumasali Gawain o sinasamahan
Nakikilahok ang mga mag-aaral sa talakayan. ang mga mag-aaral sa talakayan
Nakikilaro si Ana sa mga bata. si Ana sa mga bata
Makikilaro ako kina Ana at Ben. ako kina Ana at Ben

Hindi kailangang banggitin muli ang gawain kung malinaw na ito sa usapan.

β€” Maglalaro kami ng baraha. Gusto mo bang makisali?

β€” Oo, makikisali ako.

Quick check

Try one question now.

1
Para sa paanyaya, gamitin ang pawatas ng maki- at sali: β€œ ka sa paggawa namin ng mga parol!”

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Pakiki- bilang pangngalang kilos

Ang pakiki- ay ginagamit sa mga pangngalang tumutukoy sa pakikilahok o pakikipag-ugnayan. Sa mga pares sa ibaba, pandiwa ang nasa kaliwa at pangngalang kilos ang nasa kanan.

Pandiwa Pangngalang kilos Halimbawa
makisali pakikisali Ikinatuwa namin ang pakikisali mo sa laro.
makilahok pakikilahok Mahalaga ang pakikilahok ng lahat sa talakayan.
makilaro pakikilaro Nasisiyahan siya sa pakikilaro sa mga bata.
makisama pakikisama Mahalaga ang mabuting pakikisama sa mga kapitbahay.

Ihambing ang dalawang paraan ng paglalahad:

Nakilahok si Mira sa pulong. β€” Inilalahad ang ginawa ni Mira.

Mahalaga ang pakikilahok ni Mira sa pulong. β€” Ang mismong pakikilahok ang inilalarawang mahalaga.

Hindi nagpapahayag ng aspekto ang pakikilahok. Maaari itong tumukoy sa naganap na o nakaplanong kilos: ang pakikilahok niya kahapon at ang pakikilahok niya bukas. Ang buong parirala at konteksto ang nagpapalinaw nito.

Kahulugan at hangganan ng padron

Hindi laging sapat ang kahulugang β€œsumali” upang maunawaan ang isang salitang may maki-. May mga salitang may nakagawiang kahulugan.

  • Makilahok: sumali sa isang gawain, talakayan, o pagtitipon.
  • Makisama: sumama sa iba o panatilihin ang maayos na ugnayan sa kanila, ayon sa konteksto.
  • Makialam: manghimasok o makisangkot sa isang bagay; madalas itong may di-kanais-nais na dating kapag usapin ng ibang tao ang pinakikialaman.

Nakikilahok si Lito sa talakayan. β€” Aktibo siyang sumasali sa gawain.

Marunong makisama si Lito sa mga katrabaho. β€” Marunong siyang makitungo nang maayos sa kanila.

Huwag kang makialam sa pribadong usapan nila. β€” Pinatitigil ang hindi hinihinging pakikialam.

Magalang na paghiling ng pahintulot

Madalas ding gamitin ang mga pandiwang may maki-, lalo na ang anyong makiki-, upang magalang na humiling ng pahintulot. Sa ganitong gamit, maaaring humiling ang nagsasalita na makadaan, makaupo, o makagamit ng isang bagay. Hindi kailangang may gawaing sinasalihan.

Makikiraan po. β€” Humihiling na padaanin siya.

Makikiupo po. β€” Humihiling ng pahintulot na umupo.

Makikigamit po ako ng banyo. β€” Humihiling ng pahintulot na gamitin ang banyo.

Bagaman kontemplatibo ang mga anyong ito, ginagamit ang buong pahayag bilang pakiusap sa sitwasyon. Ang po at magalang na tono ay tumutulong upang malinaw ang paggalang.

Huwag ikabit ang maki- sa kahit anong ugat at ipalagay na magiging natural ang kahulugang β€œsumali.” Alamin ang buong salita at karaniwang gamit nito. Karaniwan ang makiki- sa mga magalang na paghiling sa itaas, ngunit hindi awtomatikong magalang ang lahat ng salitang may maki-: ang Makisali ka! ay maaaring paanyaya o utos, depende sa tono at sitwasyon.

Gabay sa pagpili

  1. Kung inilalahad mo ang kilos ng taong sumasali, pumili ng pandiwa: nakilahok siya, nakikilahok siya, o makikilahok siya.
  2. Kung ang mismong kilos ang pinapangalanan, gamitin ang pangngalan: ang pakikilahok niya.
  3. Idagdag ang gawain o sinasamahan kung kailangan: sa talakayan, sa mga bata, o kina Ana at Ben.
  4. Suriin ang kahulugan ng buong salita: hindi magkapareho ang pakikilahok, pakikisama, at pakikialam.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

17 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known β€” or save it to study later.

Save any of these 17 words and review them later.

Mga salita sa pakikilahok at pakikisama

17 words

Last updated October 31, 2026