C1 · Advanced

Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap

Suriin ang pagtuon gamit ang ang, ang ugnayan nito sa pokus ng pandiwa, at ang epekto ng pagbabago ng ayos sa tanong, pagtutuwid at paghahambing.

By the flumi team About 8 min read

Sa pag-uulat o pagtutuwid, mahalaga kung aling bahagi ng pangungusap ang inilalahad mong sagot o kaibahan. Sa mga pangungusap na tulad ng Si Mara ang nagsumite ng ulat, nagtutulungan ang kayariang may ang, ang pokus ng pandiwa, ang ayos, at ang konteksto upang linawin ang tinutukoy mo.

Ang pananda at ang impormasyong itinatampok

Hindi awtomatikong ang salitang kasunod ng ang ang bagong impormasyon o ang pinakamadiing bahagi ng pahayag. Ihambing ang dalawang sagot:

Ano ang ginawa ni Mara?

Nagsumite ng ulat si Mara.

Sino ang nagsumite ng ulat?

Si Mara ang nagsumite ng ulat.

Sa ikalawang sagot, ang pagkakakilanlan ng nagsumite ang kailangang punan. Ang si Mara ang sagot; ang ang nagsumite ng ulat ang tumutukoy sa taong hinahanap.

Ihiwalay ang dalawang uri ng pagtuon:

  • Pokus ng pandiwa: kaugnayan ng anyo ng pandiwa sa papel ng pariralang may ang o katumbas nitong pananda o panghalip.
  • Pagtuon sa impormasyon: pagtatampok sa sagot, pagtutuwid, o kaibahang mahalaga sa usapan.

Magkaugnay ang mga ito, ngunit hindi sila iisang bagay.

Kayariang nagpapakilala o tumutukoy

Sa Si Mara ang nagsumite ng ulat, panaguri ang si Mara: ito ang nagbibigay ng pagkakakilanlan. Ang ang nagsumite ng ulat naman ang paksa: tumutukoy ito sa taong nagsumite.

Maaaring ipakita ang ugnayan sa ganitong paghahambing:

Pangungusap Bahaging nagbibigay ng pagkakakilanlan Bahaging tinutukoy
Si Mara ang nagsumite ng ulat. si Mara ang nagsumite ng ulat
Ang liham ang binasa ni Mara. ang liham ang binasa ni Mara
Ito ang hinahanap ko. ito ang hinahanap ko

Maaaring tumukoy sa tao o bagay ang kayariang ang + pandiwa at mga kaugnay nitong salita. Hindi kailangang magdagdag ng pangngalang gaya ng tao o bagay sa bawat pagkakataon.

Sa Ang liham ang binasa ni Mara, hindi pagkakamali ang dalawang ang. Magkaibang bahagi ang sinisimulan ng mga ito: ang liham ang pagkakakilanlang ibinibigay, at ang binasa ni Mara ang bagay na kinikilala.

Itugma ang pandiwa sa papel na tinutukoy

Hindi sapat na ilipat lamang ang gustong itampok. Dapat tugma ang anyo ng pandiwa sa papel ng taong o bagay na tinutukoy ng kayariang may ang.

Tanong Sagot Papel na tinutukoy
Sino ang bumili ng aklat? Si Mara ang bumili ng aklat. Tagaganap ng pagbili
Ano ang binili ni Mara? Ang aklat ang binili ni Mara. Bagay na binili

Sa ang bumili ng aklat, tagaganap ang hinahanap. Sa ang binili ni Mara, bagay na binili ang hinahanap. Kaya nagbabago kapuwa ang pandiwa at ang mga pananda: bumili ng aklat, ngunit binili ni Mara.

Sa kayariang ito, ang papel lamang na maaaring markahan ng ang o katumbas nito sa sugnay ang maaaring tukuyin ng ang + pandiwa. Kung tagatanggap ang nais kilalanin, kailangang gumamit ng pandiwang nasa pokus sa tagatanggap.

Binigyan ko si Ana ng aklat. → Si Ana ang binigyan ko ng aklat.

Tagatanggap si Ana sa dalawang pangungusap. Ang ko ang tumutukoy sa nagbigay, at ng aklat ang bagay na ibinigay.

Mali para sa kahulugang ito: ✗ Si Ana ang nagbigay ko ng aklat.

Tagaganap ang tinutukoy ng ang nagbigay, kaya hindi nito maipakikilala si Ana bilang tagatanggap. Kung si Ana naman ang nagbigay, sabihin: Si Ana ang nagbigay sa akin ng aklat.

Kung ang ibig mong sabihin ay si Mara ang mamimili, gamitin ang Si Mara ang bumili ng aklat.

Ang Si Mara ang binili ng aklat ay hindi katumbas nito: inilalagay ng binili si Mara sa papel ng binili, hindi ng bumili. Hindi kayang ayusin ng diin sa pagbigkas ang maling pagtutugma ng papel at anyo.

Hindi rin nangangahulugang malayang mabubuo ang lahat ng pokus mula sa bawat ugat. Gamitin ang likas na pandiwa at kayariang angkop sa nais mong sabihin.

Quick check

Try one question now.

1
Sino ang nag-ayos ng mga upuan? Si Rosa ang ng mga upuan.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Ano ang nagbabago kapag binaligtad ang ayos?

Maaaring manatili ang pangunahing pagkakakilanlan kahit magbago ang ayos:

Si Mara ang nagsumite ng ulat.

Ang nagsumite ng ulat ay si Mara.

Sa una, nauuna ang sagot na si Mara. Tuwiran itong tugon sa Sino ang nagsumite ng ulat? Sa ikalawa, inilalatag muna ang taong kinikilala bago ibigay ang pangalan. Maaari itong gamitin kapag unti-unting inilalahad ang impormasyon o kapag ipinagpapaliban ang mahalagang sagot hanggang sa hulihan.

Iba ang pagkakahati sa Si Mara ay nagsumite ng ulat. Dito, si Mara ang paksang pinag-uusapan at ang pagsusumite ang sinasabi tungkol sa kaniya. Hindi ito basta ibang pagkakaayos ng parehong panaguri at paksa sa Si Mara ang nagsumite ng ulat.

Pag-una ng pariralang walang ang

Maaari ring mauna ang pariralang nagsasaad ng panahon o tagatanggap. Hindi nangangahulugang nagiging ang-parirala ito o kailangang baguhin ang pokus ng pandiwa.

Paghahambing ng ayos Gamit ng bahaging nasa unahan
Nagsumite si Mara ng ulat kahapon. → Kahapon ay nagsumite si Mara ng ulat. Inilalatag muna ang panahon bilang balangkas ng pahayag.
Ang pulong ay sa Lunes. → Sa Lunes ang pulong. Nauuna ang panaguring nagsasaad ng iskedyul; tuwirang sagot ito sa Kailan ang pulong?
Ibinigay ko kay Mara ang aklat. → Kay Mara ko ibinigay ang aklat. Nauuna ang tagatanggap; maaari itong sumagot sa Kanino mo ibinigay ang aklat? o magtuwid ng maling palagay.

Magkaiba ang mga kayariang ito. Sa Kahapon ay nagsumite si Mara ng ulat, may ay pagkatapos ng pariralang pamanahon. Sa Sa Lunes ang pulong, panaguri mismo ang sa Lunes at walang pandiwa. Sa Kay Mara ko ibinigay ang aklat, nananatiling ang aklat ang bagay na tinutukoy ng pokus ng ibinigay, kahit tagatanggap ang itinatampok sa usapan.

Pansinin ang puwesto ng maikling panghalip na ko: Ibinigay ko kay Mara ang aklat → Kay Mara ko ibinigay ang aklat. Sa ikalawang kayarian, sumusunod ang ko sa buong pariralang kay Mara, bago ang pandiwa. Hindi ito nananatili pagkatapos ng ibinigay. Kung gagamit naman ng ay, ganito ang ayos: Kay Mara ay ibinigay ko ang aklat. Dito, sumusunod ang ko sa pandiwa sa bahaging kasunod ng ay.

Huwag magpasya batay lamang sa unang salita. Tukuyin muna kung ano ang pinag-uusapan at kung anong pagkakakilanlan o impormasyon ang ibinibigay tungkol dito. Isaalang-alang din ang naunang tanong at ang diin sa pagbigkas.

Pagtutuwid, paghahambing at hangganan ng kahulugan

Mabisang gamitin ang kayariang ito upang itama ang maling pagkakakilanlan o pag-ibahin ang mga pagpipilian.

Pagtutuwid

— Si Lito ba ang nagsumite ng ulat?

— Hindi. Si Mara ang nagsumite, hindi si Lito.

Pagtutuwid sa bagay na binasa

— Ang ulat ba ang binasa niya?

— Hindi, ang liham ang binasa niya, hindi ang ulat.

Paghahambing

Si Mara ang bumili ng aklat; si Lito ang humiram nito.

Sa pagtutuwid tungkol sa liham, bagay na binasa ang kinikilala, kaya binasa ang pandiwa. Gumagana ang padron sa iba't ibang papel basta tugma ang pokus ng pandiwa sa papel na tinutukoy.

Gayunman, huwag ipakahulugang laging iisa lamang ang tinutukoy. Maaaring magpahiwatig ng tiyak na pagpili ang konteksto, ngunit hindi awtomatikong katumbas ng lamang ang ang.

Kung kailangang tahasang ibukod ang ibang tao, sabihin: Si Mara lamang ang nagsumite ng ulat. Kung higit sa isa ang nagsumite, maaari mong sabihin: Sina Mara at Lito ang nagsumite ng ulat.

Gabay sa pagpili ng kayarian

Bago baguhin ang ayos, sundin ang mga hakbang na ito:

  1. Tukuyin ang tanong. Pagkakakilanlan ba ng tao o bagay ang kailangan, paglalahad ng kilos, o impormasyon tungkol sa panahon o tagatanggap?
  2. Piliin ang papel. Tagaganap ba ang tinutukoy, bagay na apektado, o ibang papel na pinahihintulutan ng pandiwa?
  3. Itugma ang anyo at mga pananda. Ihambing ang ang bumili ng aklat at ang binili ni Mara.
  4. Ayusin ang daloy. Ilahad agad ang pagkakakilanlan, o ilatag muna ang tinutukoy bago ibigay ang sagot. Maaari ring unahin ang panahon o tagatanggap, gaya ng Kahapon ay nagsumite si Mara ng ulat at Kay Mara ko ibinigay ang aklat. Suriin ang puwesto ng maikling panghalip: ibinigay ko ngunit kay Mara ko ibinigay sa kayariang walang ay.
  5. Linawin ang pagbubukod. Kung mahalagang sabihing walang iba, gumamit ng lamang o tahasang pagtutuwid.

Ang mahusay na pagtuon ay hindi basta paglalagay ng ang o paglilipat ng salita. Kailangang magkatugma ang papel sa pangungusap, ang impormasyong hinihingi ng usapan, at ang paraang nais mong ihayag ang sagot.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated October 31, 2026