Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay
Suriin ang gamit ng sarili at isa't isa, ang papel ng mga pananda, at ang malinaw o malabong pagtukoy sa loob ng sugnay at sa iniulat na pananalita.
Kapag iisang tao ang gumagawa at tumatanggap ng kilos, mahalaga ang sarili; kapag magkatuwang na kalahok ang gumagawa ng kilos sa kapuwa nila, mahalaga ang isa't isa. Susuriin mo rin kung paano nakatutulong ang mga pananda, hangganan ng sugnay, at konteksto upang matukoy kung sino ang tinutukoy ng mga anyong ito.
Pagbabalik ng kilos sa gumagawa
Sa Sinisi ni Mara ang sarili niya, si Mara ang naninisi at siya rin ang sinisisi. Ang sarili niya ay hindi basta kapalit ng pangalan: nililinaw nito na bumabalik sa gumagawa ang kilos.
Ihambing ang dalawang pangungusap sa karaniwang pagbasa:
- Sinisi ni Mara ang sarili niya. — Si Mara mismo ang sinisisi niya.
- Sinisi siya ni Mara. — Ibang taong nabanggit o kilala sa usapan ang sinisisi ni Mara.
Sa ganitong payak na sugnay, gamitin ang sarili kung nais mong malinaw na iisa ang naninisi at sinisisi. Huwag umasa sa siya upang ipahayag ang pagkakakilanlang iyon.
Hindi kailangang ang gumagawa ang nasa ang-parirala. Sa unang halimbawa, ni Mara ang gumagawa at ang sarili niya ang tumatanggap ng kilos. Mahalaga ang papel ng bawat parirala, hindi lamang ang pagkakasunod nito.
Anyo at papel ng sarili
Maaaring sundan ang sarili ng panghalip na nagpapakilala sa tinutukoy nito: sarili ko, sarili mo, sarili niya, sarili natin. Maaari ring mauna ang katumbas na anyong may pang-angkop: aking sarili, iyong sarili, kaniyang sarili, ating sarili.
| Papel sa pangungusap | Halimbawa | Tinutukoy |
|---|---|---|
| Tumatanggap ng kilos | Pinatawad ni Leo ang sarili niya. | Si Leo rin ang pinatawad. |
| Pinaglalaanan | Naglaan si Leo ng oras para sa sarili niya. | Para kay Leo ang oras. |
| Sariling pangangailangan | Inuna ni Leo ang kaniyang sariling pangangailangan. | Pangangailangan ni Leo, hindi ng iba. |
Sa kaniyang sariling pangangailangan, ang -ng sa sariling ay pang-angkop na nag-uugnay sa sumusunod na pangngalan. Hindi ito hiwalay na panandang ng.
Hindi magkasingkahulugan ang sarili, mismo, at mag-isa. Sa Si Leo mismo ang sumulat, binibigyang-diin kung sino ang sumulat. Sa Sumulat si Leo tungkol sa sarili niya, si Leo ang paksa ng isinulat. Sa Sumulat si Leo nang mag-isa, wala siyang kasama habang sumusulat.
Paggantihan gamit ang isa't isa
Gamitin ang isa't isa kapag ang mga kalahok ay gumagawa ng kilos sa kapuwa nila. Hindi ito kapareho ng pagbabalik ng kilos sa sariling gumagawa.
Pagkatapos ng pagtatalo:
- Sinisi nina Ana at Liza ang sarili nila. — Sa karaniwang pagbasa, sinisi ng bawat isa ang kaniyang sarili.
- Sinisi nina Ana at Liza ang isa't isa. — Sinisi ni Ana si Liza, at sinisi ni Liza si Ana.
Kung kailangang alisin ang anumang pag-aalinlangan tungkol sa magkahiwalay na pananagutan, sabihin: Sinisi ng bawat isa ang kaniyang sarili.
Maipapahayag din sa pandiwa mismo ang paggantihan gamit ang mag-...-an: magbatian, magsisihan, magtulungan. Sa aspektong naganap, makikita ang nag- sa nagbatian, nagsisihan, nagtulungan. Sa mga gamit na ito, maaaring hindi na banggitin ang isa't isa dahil ipinahihiwatig na ng pandiwa ang ugnayan ng mga kalahok.
- Nagbatian sina Ana at Liza. — Binati nila ang isa't isa.
- Nagsisihan sina Ana at Liza. — Sinisi nila ang isa't isa.
- Nagtulungan sina Ana at Liza sa paghahanda. — Kapuwa sila tumulong sa paghahanda.
Maaaring idagdag ang isa't isa upang idiin kung kanino nakatuon ang kilos, gaya ng Nagbatian sina Ana at Liza sa isa't isa. Hindi ito kailangang idagdag sa bawat pandiwang may mag-...-an. Suriin din ang kahulugan ng pandiwa: ang nagtulungan ay maaaring maglarawan ng sama-samang paggawa para sa iisang layunin, nang hindi tinutukoy ang magkahiwalay na tulong ng bawat kalahok sa bawat kasama.
Nagbabago ang pananda ayon sa papel ng isa't isa sa buong pangungusap:
| Anyo | Halimbawa | Ugnayan |
|---|---|---|
| ang isa't isa | Pinuri nina Ana at Liza ang isa't isa. | Kapuwa sila pumuri at pinuri. |
| sa isa't isa | Nagtiwala sina Ana at Liza sa isa't isa. | Bawat isa ay nagtiwala sa kasama. |
| ng isa't isa | Binasa nina Ana at Liza ang liham ng isa't isa. | Binasa ng bawat isa ang liham ng kasama. |
Huwag piliin ang pananda dahil lamang may isa't isa. Ihambing ang pinuri ang kasama, nagtiwala sa kasama, at liham ng kasama. Ang hinihingi ng pandiwa o ng kaugnay na pangngalan ang batayan ng pananda.
Kapag higit sa dalawa ang kalahok, hindi laging nangangahulugang bawat tao ay gumawa ng kilos sa lahat ng iba pa. Sa Nagbatian ang mga panauhin sa isa't isa, maaaring pangkalahatang pagbabatian ang inilalarawan. Kung mahalaga ang ganap na saklaw, sabihin: Binati ng bawat panauhin ang lahat ng iba pang panauhin.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Hangganan ng sugnay at malabong pagtukoy
Ang pangalang pinakamalapit sa panghalip ay hindi awtomatikong siyang tinutukoy nito. Suriin muna kung sino ang gumagawa sa sugnay na kinaroroonan ng sarili.
Sinabi ni Rosa na sinisi ni Mila ang sarili niya.
Sa sugnay na sinisi ni Mila ang sarili niya, si Mila ang naninisi. Kaya sa karaniwang pagbasa, si Mila rin ang tinutukoy ng sarili niya, hindi si Rosa.
Gayunman, hindi lahat ng pariralang may sarili ay tuwirang layon ng kilos. Sa pag-uulat ng isip o pananalita, maaari ring makatulong ang pananaw ng nagsasalita at ang naunang usapan sa pagtukoy.
Halimbawa, sa Sinabi ni Rosa na mahalaga ang sarili niyang kalayaan, maaaring si Rosa ang tinutukoy ng niyang. Wala namang ibang gumagawa sa sugnay na mahalaga ang sarili niyang kalayaan na dapat pagbalikan ng sarili.
Huwag gawing tuntuning “laging nasa iisang sugnay ang tinutukoy ng sarili.” Matibay ang pagbasa pabalik sa gumagawa sa mga halimbawang tulad ng Sinisi ni Mila ang sarili niya, ngunit may ibang gamit ang sarili, lalo na sa pagpapahayag ng sariling pag-aari, pangangailangan, o pananaw.
Kung higit sa isang tao ang maaaring tukuyin, pangalanan ang tao o baguhin ang ayos:
- Sinabi ni Rosa kay Mila na dapat niyang unahin ang sarili niya. — Kung walang dagdag na konteksto, maaaring malabo kung sino ang dapat unahin ang sariling kapakanan.
- Sinabi ni Rosa kay Mila, “Dapat mong unahin ang sarili mo.” — Malinaw na si Mila ang pinapayuhan.
- Sinabi ni Rosa kay Mila, “Dapat kong unahin ang sarili ko.” — Malinaw na si Rosa ang nagsasalita tungkol sa sarili.
Pagtukoy nang may katiyakan
Bago mo gamitin ang sarili o isa't isa, sundin ang maikling pagsusuring ito:
- Tukuyin ang mga kalahok. Sino ang gumagawa, at sino ang tumatanggap o pinaglalaanan ng kilos?
- Piliin ang ugnayan. Bumabalik ba ang kilos sa gumagawa, o ginagawa ito ng mga kalahok sa kapuwa nila?
- Suriin ang pananda. Ano ang papel ng parirala sa mismong pangungusap?
- Suriin ang sugnay at konteksto. May higit ba sa isang posibleng tinutukoy?
- Linawin kung kailangan. Gamitin ang pangalan, bawat isa, o tuwirang sipi sa halip na iasa ang kahulugan sa malabong panghalip.
Sa madaling tandaan: sarili para sa pagbabalik sa tinutukoy na tao o sa pagbibigay-diin sa sariling kapakanan at pag-aari; isa't isa para sa ugnayang paggantihan. Ang buong konstruksyon at konteksto ang nagtatakda ng tiyak na pagbasa.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
13 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 13 words and review them later.
Mga salita sa sarili at gantihang kilos
13 wordsLast updated October 31, 2026