-alı ile geçen süre
Türkçede -alı ve -eli ekleriyle bir olaydan sonra geçen süreyi anlatmayı, ünlüyle biten fiillerde y kullanımını ve beri ile kurulan yapıları öğren.
-alı / -eli, geçmişteki bir olayı başlangıç noktası olarak gösterir. Bu yapıyla o olaydan sonra geçen süreyi veya o zamandan beri devam eden bir durumu anlatabilirsin. Ünlüyle biten fiillerde araya y girer; yapı beri ile de kullanılabilir.
Bir olaydan bugüne
Buraya geleli iki yıl oldu. cümlesinde başlangıç noktası buraya gelme anıdır. Bu andan şimdiye kadar iki yıl geçmiştir.
Bu yapıda fiilin anlamı geçmişle ilgilidir; ancak fiile ayrıca geçmiş zaman eki eklemezsin.
- Bu kitabı alalı bir hafta oldu. → Kitabı bir hafta önce aldım.
- Film başlayalı on dakika oldu. → Film on dakika önce başladı.
- Seni görmeyeli uzun zaman oldu. → Seni uzun zamandır görmedim.
Son örnekte görmeyeli, son görüşmeden bu yana geçen süreyi anlatır.
Ek nasıl seçilir?
Fiilin -mak / -mek bölümünü çıkar. Kalan bölümün son ünlüsüne göre -alı veya -eli ekle. Fiil ünlüyle bitiyorsa araya y koy.
| Son ünlü | Ek | Fiil | Oluşan biçim |
|---|---|---|---|
| a, ı | -alı | almak, çıkmak | alalı, çıkalı |
| o, u | -alı | olmak, okumak | olalı, okuyalı |
| e, i | -eli | gelmek, bitmek | geleli, biteli |
| ö, ü | -eli | dönmek, büyümek | döneli, büyüyeli |
Ünlüyle biten başka fiillerde de aynı kural geçerlidir: başla → başlayalı, bekle → bekleyeli.
Gitmek fiilinde ünsüz değişir: git → gideli.
Bu eke kişi eki ekleme. Kişiyi bağlamdan veya ayrı bir özneden anlarsın.
✓ Ben buraya geleli üç ay oldu.
✗ Ben buraya gelelim üç ay oldu.
Gelelim başka bir fiil biçimidir; geçen süreyi anlatmaz.
Süreyi açıkça söylemek
En yaygın kalıplardan biri fiil + -alı / -eli + süre + oldu biçimindedir. Cümlenin sonunda geçti de kullanılabilir.
- Evden çıkalı yarım saat oldu.
- Ders biteli yirmi dakika geçti.
- Yeni işe başlayalı üç ay oldu.
Süreyi öğrenmek için ne kadar zaman oldu? diye sorabilirsin.
— Buraya taşınalı ne kadar zaman oldu?
— Altı ay oldu.
-alı / -eli, eylemin ne kadar sürdüğünü değil, başlangıç olarak seçilen olaydan sonra ne kadar zaman geçtiğini gösterir.
Kitabı okuyalı bir ay oldu. → Kitabı okumamın üzerinden bir ay geçti.
Bir aydır bu kitabı okuyorum. → Okuma işi bir aydır devam ediyor.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
O zamandan beri devam eden durumlar
-alı / -eli ile yalnızca süre söylemezsin. Başlangıç olayından bu yana devam eden bir durumu veya alışkanlığı da anlatabilirsin. Bu kullanımda beri sözcüğünü ekleyebilirsin; beri ayrı yazılır.
- Buraya taşınalı daha iyi uyuyorum.
- Buraya taşınalı beri daha iyi uyuyorum.
- Yeni işe başlayalı beri her gün erken kalkıyorum.
- Sen gideli beri ev çok sessiz.
İlk iki cümle aynı temel anlamı taşır. Beri, başlangıçtan şimdiye kadar olan bağlantıyı daha açık gösterir.
Sen gideli beri ev çok sessiz. örneğinde giden kişi sen, sessiz olan ise evdir. Başlangıç olayının kişisi gerektiğinde açıkça söylenebilir.
Sık karşılaşılan iki kullanım
Görmeyeli, karşılaşmalarda sık kullanılır:
Seni görmeyeli üç yıl oldu!
Burada gör-me-y-eli biçimi vardır. -me olumsuzluk ekidir; ardından y ve -eli gelir. Anlamı, son görüşmeden sonra üç yıl geçmiş olmasıdır.
Bir olayın ardından başlayan durumu vurgulamak için fiil tekrarıyla da karşılaşabilirsin:
Buraya geldi geleli her gün yürüyüş yapıyor.
Bu cümle, Buraya geleli beri her gün yürüyüş yapıyor. cümlesiyle aynı temel anlamı taşır. Geldi geleli yapısı, gelme anını başlangıç olarak vurgular.
Kısa kontrol listesi
- Başlangıç olayını seç: gelmek, başlamak, taşınmak.
- Son ünlüye göre -alı / -eli kullan: alalı, geleli.
- Fiil ünlüyle bitiyorsa y ekle: başlayalı, bekleyeli.
- Süreyi söyle: Geleli iki saat oldu.
- Devam eden durumu anlat: Geleli beri burada çalışıyor.
-alı / -eli, geçmişteki bir olay ile o olaydan sonraki zaman arasında bağlantı kurar.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026