-dır ile süre bildirme.

Bir iş ne kadar zamandır devam ediyor? İki saattir, üç gündür ve bir yıldır gibi ifadelerle başlangıçtan şimdiye kadar geçen süreyi söyleyebilirsin. Bir süredir yapmadığın işleri de bu ifadelerle anlatabilirsin.

1.Başladı ve hâlâ devam ediyor

Süre bildiren -dır eki, bir süre sözüne gelir. İş veya durum geçmişte başlar ve konuşma anında devam eder.

Bu ifadelerle Ne kadar zamandır? sorusuna cevap verebilirsin:

— Ne kadar zamandır burada bekliyorsun?

— Yarım saattir bekliyorum.

2.Süre sözüne ek getir

Temel yapı: süre sözü + -dır. Eki süre sözüne bitişik yaz.

Süre sözü	Ekli biçim	Örnek
on dakika	on dakikadır	On dakikadır seni bekliyorum.
iki saat	iki saattir	İki saattir ders çalışıyorum.
üç gün	üç gündür	Üç gündür hastayım.
bir hafta	bir haftadır	Bir haftadır tatildeyiz.
altı ay	altı aydır	Altı aydır Türkçe öğreniyorum.
bir yıl	bir yıldır	Bir yıldır bu evde oturuyorum.

Sayı tam olarak belli değilse şu ifadeleri kullanabilirsin:

• Birkaç gündür çok yorgunum.
• Bir süredir evde çalışıyorum.
• Uzun zamandır bu şehirde yaşıyorum.

Yıllardır, aylardır, saatlerdir gibi çoğul biçimler de tam sayı vermeden sürenin uzun olduğunu vurgular. Bu biçimlerde -dır eki çoğul ekinden sonra gelir:

Süre sözü	Ekli biçim	Örnek
yıllar	yıllardır	Yıllardır bu şehirde yaşıyorum.
aylar	aylardır	Aylardır iş arıyorum.
saatler	saatlerdir	Saatlerdir seni bekliyorum.

Süreyi sormak için Kaç gündür? veya daha genel olarak Ne zamandır? diyebilirsin:

3.Ekin biçimini seç

Bu ekin sekiz biçimi vardır. Genellikle sözcüğün son ünlüsüne bakarsın. Son ses f, s, t, k, ç, ş, h, p ise ek t ile, diğer durumlarda d ile başlar.

Son ünlü	d ile başlayan biçim	t ile başlayan biçim
a, ı	-dır	-tır
e, i	-dir	-tir
o, u	-dur	-tur
ö, ü	-dür	-tür

Örneğin, yıl → yıldır, sene → senedir, gün → gündür olur.

4.Devam eden durumlar ve yapılmayan işler

Devam eden bir işi anlatırken bu süre ifadeleriyle sık sık -yor kullanırsın. Ancak her cümlede -yor olması gerekmez.

Olumsuz cümlede, bir işin belirtilen süre boyunca yapılmadığını anlatabilirsin.

İlk cümlede kahve içmeme durumu iki gün önce başladı ve şimdi de devam ediyor.

Gündelik dilde -medim / -madım biçimlerini de kullanabilirsin:

Uzun zamandır onu görmüyorum cümlesi, devam eden görüşmeme durumunu öne çıkarır. Uzun zamandır onu görmedim cümlesi ise bu süre içinde onu hiç görmediğini söyler. Bu örneklerde anlamlar çok yakındır; görmedim, onu şimdi gördüğün anlamına gelmez.

5.İki saat ile iki saattir

İki saat, bir işin süresini söyler. İki saattir ise bu örnekte geçmişten şimdiye kadar devam eden süreyi gösterir.

Cümle	Anlamı
Dün iki saat çalıştım.	Çalışma dün oldu ve bitti.
İki saattir çalışıyorum.	İki saat önce başladım; hâlâ çalışıyorum.
Her gün iki saat çalışıyorum.	Bu benim günlük alışkanlığım.

-dan beri ile başlangıç noktasını, süre bildiren -dır ile geçen sürenin uzunluğunu söylersin. -dan beri, sözcüğe göre -den beri, -tan beri, -ten beri biçimlerini de alır.

Başlangıç noktası: -dan beri	Süre uzunluğu: -dır
Pazartesiden beri hastayım.	Üç gündür hastayım.
Saat 13.00'ten beri ders çalışıyorum.	İki saattir ders çalışıyorum.

Her iki sütunda da durum şimdi devam eder. Soldaki cümleler ne zaman başladığını, sağdaki cümleler ne kadar sürdüğünü söyler.

6.Kısa kontrol listesi

1. Başlangıçtan şimdiye kadar geçen süreyi seç: üç gün.
2. Süre sözüne uygun eki getir: üç gündür.
3. Devam eden işi veya durumu söyle: Üç gündür evde dinleniyorum.

İki saattir bekliyorum: Bekleme devam ediyor.

İki gündür kahve içmiyorum: Kahve içmeme durumu devam ediyor.