Fiillerin istediği temel durum ekleri
Türkçede bakmak, beklemek, binmek ve hoşlanmak gibi sık kullanılan fiilleri uygun durum ekleriyle kullanmayı, anlam ve ek farklarını örneklerle öğren.
Bir fiili öğrenirken onunla kullanılan durum ekini de öğren: birine bakmak, birini beklemek, bir şeyden hoşlanmak. Bu kalıplar, cümlede doğru eki seçmene yardım eder.
Önce fiile bak
Aynı isim, farklı fiillerle farklı durum ekleri alabilir. Bu yüzden yalnızca isme değil, fiile de bak.
Durakta bir otobüs var.
- Otobüse bakıyorum.
- Otobüsü bekliyorum.
- Otobüse biniyorum.
- Otobüsten iniyorum.
İsim aynı, ama fiile göre ek değişiyor.
Fiilleri tek başına değil, kısa bir kalıpla öğren: otobüse binmek, otobüsten inmek.
Sık kullanılan fiil ve ek kalıpları
Aşağıdaki sorular, bu kullanımlarda doğru eki hatırlamana yardım eder.
| Durum ve ekler | Sorular | Fiil kalıpları | Örnek |
|---|---|---|---|
| Belirtme: -ı, -i, -u, -ü | Kimi? Neyi? | birini beklemek, birini dinlemek | Öğretmeni dinliyorum. |
| Yönelme: -a, -e | Kime? Neye? | birine bakmak, birine yardım etmek | Komşuma yardım ediyorum. |
| Bulunma: -da, -de, -ta, -te | Nerede? | bir yerde oturmak, bir yerde yaşamak | Ankara'da yaşıyorum. |
| Ayrılma: -dan, -den, -tan, -ten | Kimden? Neden? Nereden? | birinden korkmak, bir şeyden hoşlanmak, bir yerden çıkmak | Karanlıktan korkuyorum. |
Buradaki neden sorusu, korkmak ve hoşlanmak gibi fiillerle “hangi şeyden?” anlamındadır: “Neden korkuyorsun? — Karanlıktan.”
Ünlüyle biten isimlerde belirtme ve yönelme eklerinden önce y gelir: arabayı beklemek, arabaya binmek. Daha önce öğrendiğin ses kuralları burada da geçerlidir: kitabı okumak, parktan çıkmak.
Tablodaki kalıplar, fiillerin sık kullanılan anlamlarını gösterir. Her cümlede bütün bilgileri söylemek gerekmez: “Ne yapıyorsun?” sorusuna yalnızca “Bekliyorum.” diyebilirsin.
Birbirine yakın fiilleri ayır
Benzer durumlarda kullanılan fiiller her zaman aynı eki almaz.
Bakmak, görmek ve dinlemek
Bakmak fiiliyle kime, neye; belirli bir kişi veya şey için görmek ve dinlemek fiilleriyle kimi, neyi sorularını kullan.
- Öğretmene bakıyorum. → Gözlerim öğretmene dönük.
- Öğretmeni görüyorum. → Öğretmen görüş alanımda.
- Öğretmeni dinliyorum. → Öğretmenin söylediklerine dikkat ediyorum.
Sevmek ve hoşlanmak
Belirli bir kişi veya şey için sevmek fiili belirtme ekiyle kullanılır. Hoşlanmak ise -dan, -den, -tan, -ten alır.
- Bu filmi seviyorum.
- Bu filmden hoşlanıyorum.
Binmek ve inmek
Bir taşıta girerken binmek, taşıttan çıkarken inmek kullanılır.
- Trene biniyoruz.
- Trenden iniyoruz.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Bir cümlede iki farklı ek
Bir fiille birden fazla kişi, yer veya şey hakkında bilgi verebilirsin. Her bilgi için uygun soruyu sor.
Kitabı öğretmene veriyorum.
- Neyi veriyorum? → Kitabı.
- Kime veriyorum? → Öğretmene.
Bu soruyu öğretmene soruyorum.
- Neyi soruyorum? → Bu soruyu.
- Kime soruyorum? → Öğretmene.
Yer bilgisi de ekleyebilirsin: “Durakta otobüsü bekliyorum.” Burada durakta, bekleme yerini; otobüsü, beklenen şeyi gösterir. Bu nedenle her -da ekini fiilin özel bir kalıbı olarak öğrenme.
Sık yapılan ek hataları
Fiili değiştirirken eki de kontrol et.
- Yanlış: Otobüsü biniyorum. → Doğru: Otobüse biniyorum.
- Yanlış: Öğretmene dinliyorum. → Doğru: Öğretmeni dinliyorum.
- Yanlış: Bu filmi hoşlanıyorum. → Doğru: Bu filmden hoşlanıyorum.
Beklemek fiiliyle belirli kişi veya şey için belirtme eki kullan: “Ayşe'yi bekliyorum.” Ancak belirtme eki her nesneye gelmez: “Kitap okuyorum.” da doğrudur. Nesnenin belirli olup olmadığını ayrıca düşün.
Kısa kontrol listesi
Cümle kurarken şu sırayı izle:
- Fiili seç: binmek.
- Kalıbını hatırla: bir taşıta binmek.
- İsme uygun eki getir: otobüse binmek.
- Cümleyi tamamla: Her sabah otobüse biniyorum.
Birine bak, birini dinle; bir taşıta bin, bir taşıttan in. Fiille durum ekini birlikte hatırla.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
15 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 15 words and review them later.
Durum eki seçimini belirleyen fiiller
15 wordsLast updated October 12, 2026