Geniş zamanın hikâyesi ve geçmiş alışkanlıklar
Geniş zamanın hikâyesiyle geçmiş alışkanlıkları anlat; olumlu, olumsuz ve soru biçimlerini, kişi eklerini ve diğer geçmiş zamanlarla farklarını öğren.
Eskiden düzenli olarak yaptığın işleri ve geçmişteki alışkanlıklarını geniş zamanın hikâyesiyle anlatabilirsin: Çocukken her yaz köye giderdim. Bu yapı, geçmişte tekrarlanan davranışları ve o dönemin genel durumlarını anlatır. Olumlu, olumsuz ve soru biçimlerini öğrenerek eski yaşamını bugünkü yaşamınla karşılaştırabilirsin.
Geçmişte neler yapardın?
Geniş zamanın hikâyesi, geçmişte tek bir olayı değil, bir dönemde alışkanlık olan davranışları anlatmak için kullanılır. Eskiden, çocukken, o zamanlar, her sabah, yazları gibi ifadeler bu anlamı belirginleştirir.
- Çocukken okuldan sonra sokakta oynardım.
- Üniversitedeyken her sabah otobüse binerdik.
- Dedem akşamları bize masal anlatırdı.
- O zamanlar bu sokakta çok az araba geçerdi.
Son örnek, bir kişinin alışkanlığını değil, geçmişteki genel bir durumu anlatır.
Bu yapı, alışkanlığın bugün devam edip etmediğini tek başına kesin olarak söylemez. Bunu bağlam açıklar: Eskiden de çok kitap okurdum, şimdi de çok okuyorum.
Olumlu biçim nasıl kurulur?
Önce fiilin geniş zaman biçimini bul. Ardından -dı, -di, -du, -dü eklerinden uygun olanı ve kişi ekini getir.
Fiil + geniş zaman eki + hikâye eki + kişi eki
Örneğin: gel-ir-di-m → gelirdim.
Geniş zaman eki r ile bittiği için bu yapıda hikâye ekinin d ile başlayan biçimleri kullanılır. Ek, kendisinden önceki son ünlüye uyar.
| Geniş zaman biçimindeki son ünlü | Hikâye eki | Örnek |
|---|---|---|
| a, ı | -dı | yapar → yapardı; çalışır → çalışırdı |
| e, i | -di | gider → giderdi; gelir → gelirdi |
| o, u | -du | okur → okurdu |
| ö, ü | -dü | görür → görürdü |
Geniş zaman biçimini doğru seçmek önemlidir: gitmek → gider → giderdi, yapmak → yapar → yapardı.
| Kişi | Gelmek | Okumak |
|---|---|---|
| Ben | gelirdim | okurdum |
| Sen | gelirdin | okurdun |
| O | gelirdi | okurdu |
| Biz | gelirdik | okurduk |
| Siz | gelirdiniz | okurdunuz |
| Onlar | gelirlerdi | okurlardı |
Onlar gelirdi ve onlar okurdu biçimleri de doğrudur. Özne açıkça onlar olduğunda fiilde çokluk eki kullanılmayabilir.
Olumsuz biçimde -maz ve -mez
Geçmişte yapılmayan veya alışkanlık olmayan işleri anlatmak için -mazdı / -mezdi kullanılır. Ardından kişi eki gelir.
| Kişi | Gelmek | Yapmak |
|---|---|---|
| Ben | gelmezdim | yapmazdım |
| Sen | gelmezdin | yapmazdın |
| O | gelmezdi | yapmazdı |
| Biz | gelmezdik | yapmazdık |
| Siz | gelmezdiniz | yapmazdınız |
| Onlar | gelmezlerdi | yapmazlardı |
Geniş zamanın olumsuzunda ben gelmem, biz gelmeyiz dersin. Ancak hikâye biçiminde z bütün kişilerde bulunur:
- Ben eskiden buraya gelmezdim.
- Biz eskiden buraya gelmezdik.
Bu anlamda gelmemdim ve gelmeyizdik biçimlerini kullanma.
Çocukken sebze yemezdim, ama şimdi severek yiyorum.
Eskiden evde televizyon yoktu. Akşamları televizyon izlemezdik; sohbet ederdik.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Soru biçimi ve kısa cevaplar
Fiili sorarken soru eki, geniş zaman biçiminden sonra ayrı yazılır. Hikâye eki ve kişi eki ise soru ekine bitişir: gelir miydin?
Soru ekinin dört biçimi burada mıydı, miydi, muydu, müydü olur: yapar mıydı, gelir miydi, okur muydu, görür müydü?
| Kişi | Olumlu soru | Olumsuz soru |
|---|---|---|
| Ben | gelir miydim? | gelmez miydim? |
| Sen | gelir miydin? | gelmez miydin? |
| O | gelir miydi? | gelmez miydi? |
| Biz | gelir miydik? | gelmez miydik? |
| Siz | gelir miydiniz? | gelmez miydiniz? |
| Onlar | gelirler miydi? | gelmezler miydi? |
— Çocukken okula yürüyerek gider miydin?
— Evet, giderdim. / Hayır, gitmezdim.
— Eskiden kahve içmez miydin?
— İçmezdim. Kahve içmeye geçen yıl başladım.
Olumsuz soru bazen geçmişteki bir bilgiyi kontrol etmek veya şaşkınlık belirtmek için kullanılır.
Diğer geçmiş zamanlardan farkı
Aynı fiille farklı geçmiş zamanlar kullanılabilir. Seçim, neyi öne çıkarmak istediğine bağlıdır.
| Cümle | Öne çıkan anlam |
|---|---|
| Dün akşam parkta yürüdüm. | Tamamlanmış bir olay |
| Dün saat sekizde parkta yürüyordum. | Geçmişte belirli bir anda devam eden iş |
| Eskiden her akşam parkta yürürdüm. | Geçmişteki alışkanlık |
-yordu da uygun bağlamda geçmiş alışkanlıkları anlatabilir: Eskiden her akşam parkta yürüyordum. Bu cümle yanlış değildir. Yürürdüm ise davranışı o dönemin genel alışkanlığı olarak sunar.
Yalnızca her gün ifadesine bakarak zaman seçme. Geçen hafta her gün yürüdüm cümlesi de doğrudur: Burada bitmiş bir haftada yapılan yürüyüşler anlatılır.
Kısa hatırlatma
Geçmişteki yaşamını anlatırken şu sırayı izleyebilirsin:
- Dönemi belirt: Çocukken, eskiden, üniversitedeyken…
- Alışkanlığı seç: oynardım, giderdim, okurdum.
- Olumsuzlukta -maz / -mez kullan: oynamazdım, gitmezdim.
- Soruda eki ayrı yaz: Oynar mıydın? Gider miydin?
- Bugünle karşılaştırmak istiyorsan bunu açıkça söyle: Eskiden geç kalkardım, şimdi erken kalkıyorum.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026