Geniş zamanın olumlu biçimi
Geniş zamanın olumlu biçimini alışkanlıklar ve genel bilgiler için kullan; -r, -ar/-er, -ır/-ir/-ur/-ür eklerini, kişi eklerini ve istisnaları öğren.
Alışkanlıkları ve genel bilgileri anlatma
Her gün yaptığın işleri ve genel olarak doğru olan bilgileri geniş zamanla anlatabilirsin. Olumlu biçimde fiile -r, -ar/-er veya -ır/-ir/-ur/-ür gelir. Sonra kişi eki eklenir.
- Her sabah kahvaltı yaparım.
- Ece hafta sonları parkta koşar.
- Dünya, Güneş’in etrafında döner.
Geniş zamanla sık kullanılan zaman ifadeleri şunlardır:
- her gün, her sabah, her hafta
- genellikle, çoğu zaman
- bazen, sık sık
Bu ifadeler geniş zaman için zorunlu değildir: “Babam iyi yemek yapar.” cümlesi de genel bir durumu anlatır.
Fiile hangi ek gelir?
Önce -mak/-mek ekini çıkar: okumak → oku-, bakmak → bak-, çalışmak → çalış-. Sonra fiilin son sesine ve hece sayısına bak.
| Fiilin biçimi | Geniş zaman eki | Örnek |
|---|---|---|
| Ünlüyle biter | -r | oku → okur, dinle → dinler |
| Ünsüzle biter, tek hecelidir; çoğu fiil | -ar/-er | bak → bakar, gül → güler |
| Ünsüzle biter, birden fazla hecelidir | -ır/-ir/-ur/-ür | çalış → çalışır, öğren → öğrenir |
Ünlüyle biten fiilde hece sayısı önemli değildir: yer, arar, okur, söyler.
Ünsüzle biten fiillerde ekin ünlüsü, fiilin son ünlüsüne uyar:
| Fiilin son ünlüsü | -ar/-er grubunda | -ır/-ir/-ur/-ür grubunda |
|---|---|---|
| a, ı | -ar: bakar | -ır: çalışır |
| e, i | -er: siler | -ir: getirir |
| o, u | -ar: sorar | -ur: konuşur |
| ö, ü | -er: güler | -ür: düşünür |
Önce fiilin hangi ek grubuna girdiğini belirle. Sonra ünlü uyumuna göre ekin biçimini seç: konuş- → -ur → konuşur.
Tek heceli istisnalar ve ses değişikliği
Bazı tek heceli fiiller -ar/-er yerine -ır/-ir/-ur/-ür alır. Bu fiilleri geniş zaman biçimleriyle birlikte öğren.
| Fiil | Geniş zaman | Fiil | Geniş zaman |
|---|---|---|---|
| almak | alır | bilmek | bilir |
| bulmak | bulur | durmak | durur |
| gelmek | gelir | görmek | görür |
| kalmak | kalır | olmak | olur |
| ölmek | ölür | sanmak | sanır |
| vermek | verir | varmak | varır |
| vurmak | vurur | — | — |
- Bu otobüs her durakta durur.
- Ablam hafta sonları bize gelir.
- Öğretmenimiz bize kitap verir.
Bazı fiillerde ek gelirken son ünsüz de değişir:
- gitmek → gider: Efe okula yürüyerek gider.
- etmek → eder: Annem komşumuza yardım eder.
Her t sesi d olmaz: atmak → atar, bitmek → biter. Fiilin doğru biçimini öğren; değişikliği bütün fiillere uygulama.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Kişi eklerini ekleme
Sıra şöyledir: fiil + geniş zaman eki + kişi eki.
çalış- + -ır + -ım → çalışırım
| Kişi | Kişi eki | Bakmak | Gelmek | Okumak | Gülmek |
|---|---|---|---|---|---|
| ben | -ım/-im/-um/-üm | bakarım | gelirim | okurum | gülerim |
| sen | -sın/-sin/-sun/-sün | bakarsın | gelirsin | okursun | gülersin |
| o | ek yok | bakar | gelir | okur | güler |
| biz | -ız/-iz/-uz/-üz | bakarız | geliriz | okuruz | güleriz |
| siz | -sınız/-siniz/-sunuz/-sünüz | bakarsınız | gelirsiniz | okursunuz | gülersiniz |
| onlar | -lar/-ler | bakarlar | gelirler | okurlar | gülerler |
Kişi eki, geniş zaman biçiminin son ünlüsüne uyar. Gül- fiilinde geniş zaman biçimi güler olduğu için gülerim deriz. Görür biçiminde ise son ünlü ü olduğu için görürüm deriz.
Kişi eki kimin iş yaptığını gösterir. Bu yüzden kişi zamirini her cümlede söylemen gerekmez: “Ben her gün kitap okurum.” yerine “Her gün kitap okurum.” diyebilirsin.
Onlar öznesiyle fiil, -lar/-ler olmadan da kullanılabilir: “Onlar burada çalışır.” ve “Onlar burada çalışırlar.” doğrudur.
Genel durum mu, şu an mı?
Geniş zaman alışkanlığı veya genel durumu anlatır. Şimdiki zaman ise şu anda devam eden bir işi anlatabilir.
Alışkanlık: Her akşam kitap okurum.
Şu an: Şimdi kitap okuyorum.
Genel durum: Deniz bir kafede çalışır.
Şu an: Deniz şu anda müşterilerle konuşuyor.
Şimdiki zaman da alışkanlık anlatabilir: “Her gün yürüyüş yapıyorum.” doğrudur. Geniş zaman, aynı alışkanlığı genel bir bilgi olarak anlatır: “Her gün yürüyüş yaparım.”
Geniş zaman bazen bir teklif veya söz için de kullanılır: “Çanta ağır. Ben taşırım.” Burada konuşan kişi işi yapmayı teklif eder.
Kısa kontrol listesi
Olumlu geniş zaman biçimini kurarken şu sırayı izle:
- -mak/-mek ekini çıkar.
- Fiil ünlüyle bitiyorsa -r ekle: dinle → dinler.
- Fiil ünsüzle bitiyorsa hece sayısına bak. Tek heceli fiillerde istisnaları kontrol et: bak → bakar, ama gel → gelir.
- Eki ünlü uyumuna göre seç: çalış → çalışır, düşün → düşünür.
- Gerekli ses değişikliğini yap: git → gider.
- Kişi ekini ekle: dinlerim, bakarsın, geliriz, düşünürsünüz.
Her sabah erken kalkarım, kahvaltı yaparım ve işe giderim. Üç fiil de düzenli yapılan işleri anlatır.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
15 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 15 words and review them later.
Geniş zamanda özel biçimli fiiller
15 wordsLast updated October 12, 2026