Gerekmek ve lazım ile zorunluluk
Gerekiyor ve lazım ile zorunluluk anlatmayı; gitmem, gitmen gibi kişi biçimlerini, soru kurmayı ve gerekli olmayan işleri söylemeyi örneklerle öğren.
Bir işin gerekli olduğunu gerekiyor veya lazım ile söyleyebilirsin. Bu yapılarla günlük işleri, kuralları ve tavsiyeleri anlatabilir; neyin gerekli olduğunu sorabilirsin.
Gerekiyor ve lazım ne anlatır?
Gerekiyor ve lazım, bir işi yapmak gerekli anlamına gelir. Günlük konuşmada ikisi de sık kullanılır.
Yarın sınavım var. Bu akşam ders çalışmam gerekiyor.
Otobüs birazdan kalkıyor. Acele etmemiz lazım.
Çok yorgunsun. Biraz dinlenmen gerekiyor.
Bu cümleler her zaman kesin bir kural anlatmaz. Duruma göre bir ihtiyaç veya tavsiye de anlatabilir.
Lazım, bir şeye ihtiyaç olduğunu söylemek için isimlerle de kullanılır:
- Bana bir kalem lazım.
- Yarın için ekmek lazım.
Burada yapılacak bir işi değil, gerekli olan bir şeyi söylersin. Bana, sana, ona gibi kelimeler, bu şeye kimin ihtiyacı olduğunu gösterir.
İşi kimin yapacağını göster
Fiilin sonundaki -mak / -mek bölümünü çıkar. Ardından -ma / -me ve kişi ekini getir. Sonuna gerekiyor veya lazım ekle.
gitmek → git-me-m → gitmem gerekiyor / gitmem lazım
Buradaki -ma / -me, olumsuzluk eki değildir. Fiili bir isim gibi kullanmamızı sağlar; bu yüzden bu biçim, işi yapan kişiyi gösteren -m, -n, -sı / -si gibi iyelik ekleri alır.
| Kişi | Gerekiyor ile | Lazım ile |
|---|---|---|
| Benim | gitmem gerekiyor | gitmem lazım |
| Senin | gitmen gerekiyor | gitmen lazım |
| Onun | gitmesi gerekiyor | gitmesi lazım |
| Bizim | gitmemiz gerekiyor | gitmemiz lazım |
| Sizin | gitmeniz gerekiyor | gitmeniz lazım |
| Onların | gitmeleri gerekiyor | gitmeleri lazım |
Ünlüyle biten fiillerde de aynı sırayı izle: okumak → oku-ma-sı → okuması gerekiyor; beklemek → bekle-me-si → beklemesi lazım.
Benim, senin, onun gibi kelimeleri her zaman söylemen gerekmez. Kişi eki çoğu zaman yeterlidir: Gitmem gerekiyor.
Çoğul kişi için Onların gitmesi gerekiyor da doğrudur. Gitmeleri gerekiyor biçimi de kullanılabilir.
Sizin gitmeniz lazım cümlesi, birden fazla kişiye veya saygılı bir şekilde tek kişiye söylenebilir.
-ma mı, -me mi?
Fiilde kalan son ünlüye bak:
| Son ünlü | Kullanılan ek | Benim için örnek |
|---|---|---|
| a, ı, o, u | -ma | bakmam, çıkmam, koşmam, okumam |
| e, i, ö, ü | -me | gelmem, gitmem, görmem, gülmem |
Kişi ekleri de bu seçime uyar:
- yapmam, yapman, yapması, yapmamız, yapmanız, yapmaları
- gelmem, gelmen, gelmesi, gelmemiz, gelmeniz, gelmeleri
Bu belgeyi okuman gerekiyor.
Yarın erken kalkmamız lazım.
Doktorla görüşmeniz gerekiyor.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Genel bir gereklilik anlat
Belirli bir kişiden söz etmiyorsan -mak / -mek gerekiyor veya -mak / -mek lazım kullanabilirsin.
| Anlam | Örnek |
|---|---|
| Genel kural | Kütüphanede sessiz olmak gerekiyor. |
| Genel tavsiye | Sağlıklı yaşamak için düzenli uyumak lazım. |
| Belirli kişinin işi | Yarın erken uyumam gerekiyor. |
Gerek de bu anlamda kullanılabilir: Gitmek gerek. / Gitmem gerek. Başlangıçta günlük konuşmadaki gerekiyor ve lazım biçimlerini kullanabilirsin.
Geçmişteki gereklilik ve geniş zaman
Geçmişte gerekli olan bir işi gerekiyordu veya lazımdı ile anlatabilirsin. Gerekir, geniş zaman biçimidir; kurallarda ve genel gerekliliklerde sık kullanılır.
| Biçim | Örnek |
|---|---|
| gerekiyordu | Dün bankaya gitmem gerekiyordu. |
| lazımdı | Dün bankaya gitmem lazımdı. |
| gerekir | Bu işlem için bankaya gitmen gerekir. |
İlk iki cümle, bankaya gitmenin gerekli olduğunu söyler; gerçekten gidip gitmediğini söylemez.
Olumsuz cümle ve soru kur
Bir işi yapmak gerekli değilse gerekmiyor veya lazım değil kullan.
Bugün tatil. Erken kalkmam gerekmiyor.
Yemek hazır. Yemek yapman lazım değil.
Günlük konuşmada gerek yok da çok yaygındır. Yemek yapman lazım değil yerine Yemek yapmana gerek yok demek daha doğal bir seçenektir.
Bu yapıda -ma / -me biçimine, varsa kişi ekinden sonra, yönelme eki -a / -e gelir:
| Anlam | Yapı | Örnek |
|---|---|---|
| Genel | kalk-ma-y-a | Erken kalkmaya gerek yok. |
| Benim için | kalk-ma-m-a | Erken kalkmama gerek yok. |
| Senin için | kalk-ma-n-a | Erken kalkmana gerek yok. |
| Onun için | kalk-ma-sı-n-a | Erken kalkmasına gerek yok. |
Genel biçimde araya y, üçüncü tekil kişinin iyelik ekinden sonra n girer. -me ile örnekler: gitmeye gerek yok, gitmene gerek yok.
Soru için gerekiyor mu? veya lazım mı? kullan. Soru eki ayrı yazılır.
- Bileti önceden almam gerekiyor mu?
- Yanımda kimlik getirmem lazım mı?
- Saat kaçta gelmemiz gerekiyor?
Gitmen gerekmiyor: Gitmek gerekli değil. İstersen gidebilirsin.
Gitmemen gerekiyor: Gitmemen gerekli. Bu iki cümle aynı anlama gelmez.
İkinci cümlede olumsuz fiil kullanılır: gitme- + -me + -n → gitmemen.
Kısa kontrol listesi
Cümle kurarken şu sırayı izle:
- Genel bir iş mi? Gitmek gerekiyor.
- İşi belirli bir kişi mi yapacak? Kişi ekini seç: Gitmem gerekiyor.
- İş gerekli değil mi? Gitmem gerekmiyor.
- Soru mu soruyorsun? Gitmem gerekiyor mu?
Kişiyi gerekiyor kelimesinde değil, önceki fiilde göster: Gitmem gerekiyor. Bu anlamda Gitmek gerekiyorum deme.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026