-ıp ile eylemleri sıralama
Türkçede -ıp, -ip, -up, -üp ekleriyle aynı kişinin yaptığı eylemleri sırala; ünlü uyumunu, y sesini ve son fiilde zaman ve kişi eklerini öğren.
Bir kişinin yaptığı işleri -ıp ekiyle tek cümlede anlatabilirsin: Eve gelip yemek yaptım. Bu yapıda ünlü uyumuna göre eki seçersin; zaman ve kişi eklerini son fiile getirirsin.
İki eylemi birbirine bağlama
-ıp, iki eylemi birbirine bağlar. Günlük işleri sıralarken sık kullanılır. Bu cümlelerde genellikle önce ilk eylem, sonra ikinci eylem yapılır.
Önce ellerimi yıkadım. Sonra sofraya oturdum.
→ Ellerimi yıkayıp sofraya oturdum.
Önce markete gideceğiz. Sonra süt alacağız.
→ Markete gidip süt alacağız.
Bu kullanımlarda iki işi de aynı kişi veya kişiler yapar. İlk örnekte ellerimi ben yıkadım ve sofraya ben oturdum.
Ekin dört biçimi
Fiilden -mak / -mek ekini çıkar. Fiilin son ünlüsüne göre -ıp, -ip, -up, -üp biçimlerinden birini seç.
| Fiilin son ünlüsü | Ek | Örnek |
|---|---|---|
| a, ı | -ıp | almak → alıp, çıkmak → çıkıp |
| e, i | -ip | gelmek → gelip, bitirmek → bitirip |
| o, u | -up | koşmak → koşup, durmak → durup |
| ö, ü | -üp | dönmek → dönüp, gülmek → gülüp |
Fiil ünlüyle bitiyorsa araya y girer:
- başlamak → başla + y + ıp → başlayıp
- beklemek → bekle + y + ip → bekleyip
- okumak → oku + y + up → okuyup
- yürümek → yürü + y + üp → yürüyüp
Bazı sık kullanılan fiillerin yazımına dikkat et:
- gitmek → gidip
- etmek → edip
- yemek → yiyip
- demek → deyip
Örnek: Kahvaltı edip evden çıktım.
Zaman ve kişi son fiilde
-ıp alan fiile ayrıca zaman ve kişi eki getirme. Bu ekler son fiilde bulunur.
| Zaman | Bağlı eylemler |
|---|---|
| Geçmiş | Eve gelip dinlendim. |
| Şimdi | Eve gelip dinleniyorum. |
| Gelecek | Eve gelip dinleneceğim. |
| Her gün | Eve gelip dinlenirim. |
Son fiil değişince kişi de değişebilir:
Ben çay yapıp içtim.
Sen çay yapıp içtin.
Biz çay yapıp içtik.
İkiden fazla işi de sıralayabilirsin. Zaman ve kişi ekleri yine son fiilde olur:
Eve gelip ellerimi yıkayıp yemek yedim.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Aynı kişi, farklı kişiler
İşleri aynı kişi yapıyorsa bu yapıyı kullanmak kolaydır:
Ayşe kapıyı açtı. Ayşe içeri girdi.
→ Ayşe kapıyı açıp içeri girdi.
İşleri farklı kişiler yapıyorsa bu düzeyde iki ayrı cümle kullan:
Ayşe kapıyı açtı. Ali içeri girdi.
Bunu Ayşe kapıyı açıp içeri girdi diye değiştirirsen anlam değişir: İçeri giren kişi de Ayşe olur.
Cümleleri birleştirmeden önce sor: İlk işi kim yapıyor? İkinci işi kim yapıyor? İki cevap aynıysa -ıp ile sıralamayı deneyebilirsin.
Sık yapılan hatalar
İlk fiilde zaman eki kullanma:
- ✗ Eve geldimip uyudum.
- ✓ Eve gelip uyudum.
Ünlüyle biten fiillerde y sesini unutma:
- ✗ Kitabı okuup bitirdim.
- ✓ Kitabı okuyup bitirdim.
Son fiil olumsuzsa ilk eylemin de yapılmadığını düşünme.
Kitabı alıp okumadım. → Kitabı aldım ama okumadım.
İki işi de yapmadığını açıkça söylemek için iki cümle kullanabilirsin: Kitabı almadım. Okumadım.
Kısa kontrol listesi
- İki işi aynı kişi mi yapıyor? Ben geldim. Ben oturdum.
- İlk fiilin son ünlüsü ne? Gel- → e → -ip.
- Fiil ünlüyle mi bitiyor? Bitiyorsa y ekle: bekleyip.
- Zaman ve kişi ekleri son fiilde mi? Gelip oturdum.
İlk fiil + -(y)ıp / -(y)ip / -(y)up / -(y)üp + son fiil: Hazırlanıp evden çıktım.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026