-madan önce ve -dıktan sonra
Türkçede -madan önce ve -dıktan sonra ile olayların sırasını anlat; eklerin ünlü ve ünsüz uyumunu, yazımını ve farklı zamanlarda kullanımını öğren.
İki işi hangi sırayla yaptığını -madan önce ve -dıktan sonra ile anlatabilirsin. Bu yapılar günlük alışkanlıklar, geçmiş olaylar ve gelecek planları için kullanılır. Ekler fiile bitişik, önce ve sonra ayrı yazılır.
Önce hangi iş yapılır?
-madan önce, bir işin başka bir işten önce yapıldığını gösterir. -dıktan sonra, bir işin ardından başka bir iş yapıldığını gösterir.
Evden çıkmadan önce kahvaltı yapıyorum.
Sıra: İlk olarak kahvaltı yapıyorum. Sonra evden çıkıyorum.
Kahvaltı yaptıktan sonra evden çıkıyorum.
Sıra yine aynı: İlk olarak kahvaltı yapıyorum. Sonra evden çıkıyorum.
Cümlede ilk söylenen iş, her zaman ilk yapılan iş değildir. Sırayı anlamak için önce ve sonra sözcüklerine dikkat et.
-madan önce nasıl kurulur?
Fiilin -mak / -mek ekini çıkar. Son ünlüye göre -madan veya -meden ekle. Ardından önce yaz.
| Fiilin son ünlüsü | Ek | Örnek |
|---|---|---|
| a, ı, o, u | -madan | yapmak → yapmadan önce; okumak → okumadan önce |
| e, i, ö, ü | -meden | gelmek → gelmeden önce; yürümek → yürümeden önce |
Uyumadan önce dişlerimi fırçalıyorum.
Yemek yemeden önce ellerini yıka.
Dışarı çıkmadan önce hava durumuna bakacağım.
Yemek yemeden önce ifadesi, “yemek yemiyorum” demek değildir. Burada iki işin sırası anlatılır: Önce ellerini yıka, sonra yemek ye.
-dıktan sonra nasıl kurulur?
Fiilin -mak / -mek ekini çıkar. Son ünlüye ve son ünsüze göre aşağıdaki eklerden birini ekle. Ardından sonra yaz.
Fiil f, s, t, k, ç, ş, h, p ünsüzlerinden biriyle bitiyorsa ek t ile başlar. Diğer ünsüzlerden ve ünlülerden sonra d ile başlar.
| Fiilin son ünlüsü | d ile başlayan biçim | t ile başlayan biçim |
|---|---|---|
| a, ı | -dıktan: aldıktan sonra | -tıktan: baktıktan sonra |
| e, i | -dikten: geldikten sonra | -tikten: içtikten sonra |
| o, u | -duktan: okuduktan sonra | -tuktan: koştuktan sonra |
| ö, ü | -dükten: gördükten sonra | -tükten: düştükten sonra |
Eve geldikten sonra dinlendim.
Çay içtikten sonra işe başladım.
Kitabı okuduktan sonra sana vereceğim.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Geçmiş, bugün ve gelecek
Bu yapılar yalnızca geçmiş olayları anlatmaz. Cümlenin sonundaki fiil, işin zamanını gösterir.
| Zaman | -madan önce | -dıktan sonra |
|---|---|---|
| Geçmiş | Yatmadan önce kitap okudum. | Yemek yedikten sonra yürüyüş yaptım. |
| Alışkanlık | Yatmadan önce kitap okuyorum. | Yemek yedikten sonra yürüyüş yapıyorum. |
| Gelecek | Yatmadan önce kitap okuyacağım. | Yemek yedikten sonra yürüyüş yapacağım. |
-dıktan sonra içindeki -dı- bölümünü görüp olayın geçmişte olduğunu düşünme. Ders bittikten sonra eve gideceğim cümlesi bir gelecek planıdır.
Sık yapılan hatalar
Ekleri fiile bitişik yaz. Önce ve sonra ayrı kalır.
- Yanlış: git meden önce → Doğru: gitmeden önce
- Yanlış: geldiktensonra → Doğru: geldikten sonra
Gitmek fiilinde bu eklerden önce t, d olmaz.
Yanlış: gidmeden önce → Doğru: gitmeden önce
Yanlış: gittikden sonra → Doğru: gittikten sonra
Git- biçiminden sonra -tikten gelir: git + tikten → gittikten.
Kişiyi bu yapılara ekleme; kişiye göre değişen fiil cümlenin sonunda yer alır:
- Ben eve geldikten sonra dinleniyorum.
- Sen eve geldikten sonra dinleniyorsun.
Kısa kontrol listesi
- İşlerin sırasını belirle.
- Bir işten daha önce yapılanı anlatmak için -madan / -meden önce kullan.
- Bir işin ardından yapılanı anlatmak için -dıktan sonra yapısının uygun biçimini kullan.
- Eklerin uyumunu ve yazımını kontrol et.
Ders çalışmadan önce yemek yiyorum. = Yemek yedikten sonra ders çalışıyorum.
İki cümlede de önce yemek, sonra ders var.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026