İsim cümlelerinde ise.

1.Bir durumu koşul olarak söylemek

İse, isim cümlelerinde bir durumu koşul olarak belirtir. Öğrenciysen, hazırsan ve evdeysen gibi biçimlerle bir önerinin ya da kararın hangi durumda geçerli olduğunu söyleyebilirsin. Bu biçimleri kurarken ünlü uyumuna ve kişi eklerine dikkat etmelisin.

İsim cümlesinin yüklemi bir isim, sıfat ya da yer bildiren söz olabilir:

• Sen öğrencisin. → Öğrenciysen indirimli bilet alabilirsin.
• Hava güzel. → Hava güzelse dışarıda oturalım.
• Anahtar masada. → Anahtar masadaysa bana getir.

İlk bölüm koşulu, sonraki bölüm bu koşula bağlı sonucu, öneriyi veya isteği bildirir. Eğer sözcüğünü ekleyebilirsin; ancak kullanman şart değildir.

2.Ayrı ve bitişik biçimler

İse ayrı yazılabilir ya da önceki sözcüğe eklenebilir. Bitişik biçimde -sa / -se olur. Sözcük ünlüyle bitiyorsa araya y girer: -ysa / -yse.

Sözcüğün son ünlüsü	Ünsüzden sonra	Ünlüden sonra
a, ı, o, u	-sa: uzaksa, uygunsa	-ysa: hastaysa, doğruysa
e, i, ö, ü	-se: güzelse, mümkünse	-yse: evdeyse, iyiyse

Ayrı yazılan ise değişmez; önceki sözcüğün ünlüsüne uymaz.

Ayrı yazım	Bitişik yazım
Hava soğuk ise	Hava soğuksa
Oda temiz ise	Oda temizse
Çanta burada ise	Çanta buradaysa
Yemek iyi ise	Yemek iyiyse

3.Kişi eklerinin yeri

Kişi eki, koşul bildiren -sa / -se ekinden sonra gelir. Normal isim cümlesindeki kişi ekini olduğu gibi bırakıp sonuna ise ekleme.

Kişi	İsim cümlesi	Koşul biçimi
ben	hazırım	hazırsam
sen	hazırsın	hazırsan
o	hazır	hazırsa
biz	hazırız	hazırsak
siz	hazırsınız	hazırsanız
onlar	hazırlar	hazırlarsa

Onlar açıkça söylendiğinde Onlar hazırsa biçimi de kullanılabilir. Her iki biçim de doğrudur.

Ayrı yazımda kişi eki ise üzerine gelir: hazır isem, hazır isen, hazır isek, hazır iseniz. Günlük kullanımda bitişik biçimler çok yaygındır.

4.Olumsuz koşul: değilse ve yoksa

İsim ve sıfatlarla kurulan olumsuz koşullarda değilse kullanılır. Kişi eki yine koşul ekinden sonra gelir.

Olumlu koşul	Olumsuz koşul
öğrenciysen	öğrenci değilsen
uygunsa	uygun değilse
evdeysek	evde değilsek
hazırsanız	hazır değilseniz

Bir şeyin bulunmasını veya bulunmamasını koşul olarak söylerken varsa / yoksa kullanılır.

5.Koşul ile karşılaştırmayı ayırmak

İse her zaman koşul bildirmez. İki kişiyi veya durumu karşılaştırırken de kullanılır. Bu kullanımda çoğunlukla karşılaştırılan öğeden sonra gelir.

Kullanım	Örnek	Anlam
Koşul	Elif öğretmense bu soruyu ona soralım.	Elif'in öğretmen olması koşuluyla ona soralım.
Karşılaştırma	Elif öğretmen, kardeşi ise mühendis.	İki kişinin mesleği farklıdır.

Karşılaştırma bildiren ise de bitişik yazılabilir: Elif öğretmen, kardeşiyse mühendis.

6.Kısa kontrol listesi

Bir isim cümlesini koşula çevirmek için şu sırayı izle:

1. Durumu belirle: Sen evdesin.
2. Koşul biçimini seç: evde + yse.
3. Kişi ekini sona getir: evdeysen.
4. Koşula bağlı isteği veya sonucu ekle: Evdeysen kapıyı aç.

Olumsuzlukta değilse, bulunmama durumunda yoksa kullan. Son olarak anlamı kontrol et: Hazırsan başlayalım bir koşul; Ben hazırım, sen ise hâlâ hazırlanıyorsun bir karşılaştırmadır.