İsim-fiillerde iyelik ekleri
İsim-fiillerde iyelik ekleriyle işi yapan kişiyi belirtmeyi; -ma ve -ış biçimlerini, kişi eklerini ve olumsuz yapıları doğal Türkçe örneklerle öğren.
Bir işi yapan kişiyi isim-fiilin üzerindeki iyelik ekiyle gösterebilirsin: gelmem, benim gelmem demektir; gelmen, senin gelmen demektir. Bu ekler özellikle -ma / -me ve -ış / -iş / -uş / -üş ile kurulan isim-fiillerde kullanılır.
İyelik eki neyi gösterir?
İsimlerde iyelik eki sahiplik bildirebilir: kitabım, bana ait kitaptır. İsim-fiillerde ise genellikle işi yapan kişiyi gösterir.
- Kitabım masada. → Kitap bana ait.
- Erken gelmem gerekiyor. → Erken gelecek kişi benim.
- Erken gelmen gerekiyor. → Erken gelecek kişi sensin.
İyelik ekini cümlenin sonundaki fiile göre değil, isim-fiildeki işi yapan kişiye göre seçersin.
- Senin gelmen beni sevindirdi. → Gelen sensin; sevinen benim.
- Benim gelmem seni sevindirdi. → Gelen benim; sevinen sensin.
-ma ve -me ile kişi biçimleri
Temel sıra şöyledir: fiil kökü veya gövdesi + isim-fiil eki + iyelik eki.
-ma / -me seçimi fiilin son ünlüsüne bağlıdır: a, ı, o, u sonrasında -ma; e, i, ö, ü sonrasında -me gelir.
| İşi yapan kişi | İyelik eki | gel- | çalış- |
|---|---|---|---|
| Ben | -m | gelmem | çalışmam |
| Sen | -n | gelmen | çalışman |
| O | -sı / -si | gelmesi | çalışması |
| Biz | -mız / -miz | gelmemiz | çalışmamız |
| Siz | -nız / -niz | gelmeniz | çalışmanız |
| Onlar | -ları / -leri | gelmeleri | çalışmaları |
Bu tabloda iyelik ekleri -ma / -me üzerine geldiği için yalnızca bu ünlülere uygun biçimler görünür. Üçüncü tekil kişide iki ünlü arasına s girer: gel-me-si, çalış-ma-sı.
- Dinlenmem gerekiyor.
- Burada beklemen yeterli.
- Ece'nin toplantıya katılması önemli.
- Birlikte çalışmamız gerekiyor.
- Formu doldurmanız yeterli.
- Çocukların erken yatmaları gerekiyor.
Çoğul kişi açıkça belirtildiğinde -ları / -leri yerine -sı / -si de kullanılabilir: Çocukların erken yatmaları gerekiyor ve Çocukların erken yatması gerekiyor cümlelerinin ikisi de doğrudur ve yaygındır. İkinci cümlede de yatacak kişiler çocuklardır.
Gelmeniz, birden fazla kişiye ya da tek bir kişiye kibarca hitap ederken kullanılabilir.
Kişiyi ayrıca söylemek
İşi yapan kişiyi açıkça belirtmek için benim, senin, onun, bizim, sizin, onların biçimlerini kullanabilirsin. Bir ad da kullanabilirsin: Ece'nin gelmesi, öğretmenin konuşması.
Kişi bağlamdan anlaşılıyorsa onu ayrıca söylemek zorunda değilsin. İyelik eki yeterli olabilir.
- Benim beklemem gerekiyor. → Beklemem gerekiyor.
- Senin gelmen iyi olur. → Gelmen iyi olur.
- Bizim erken çıkmamız gerekiyor. → Erken çıkmamız gerekiyor.
Kişiyi açıkça söylediğinde isim-fiildeki iyelik ekini unutma.
✗ Senin erken gelme gerekiyor.
✓ Senin erken gelmen gerekiyor.
İyelik ekinden sonra durum eki
İyelik ekli isim-fiil, cümledeki görevine göre durum eki de alabilir. Ek sırası şöyledir: fiil + isim-fiil eki + iyelik eki + durum eki.
İstemek ile neyi istediğini belirtirken belirtme durumunu, sevinmek ile neye sevindiğini belirtirken yönelme durumunu kullanırsın.
| Örnek | Eklerin sırası | Görevi |
|---|---|---|
| Senin gelmeni istiyorum. | gel-me-n-i | İstenen şeyi gösteren nesne. |
| Onun erken çıkmasını istemiyorum. | çık-ma-sı-n-ı | İstenmeyen şeyi gösteren nesne. |
| Onun gelmesine sevindim. | gel-me-si-n-e | Neye sevindiğimi gösteren tamamlayıcı. |
Üçüncü kişi iyelik ekinden sonra bu durum ekleri geldiğinde araya n girer: gelmesi → gelmesini / gelmesine. Gelmeni biçimindeki n ise ikinci tekil kişi iyelik ekidir: işi yapan sensin.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
-ış biçimlerinde iyelik
-ış / -iş / -uş / -üş ile kurulan isim-fiiller de iyelik eki alır. Burada da ek, işi yapan kişiyi gösterebilir: gülüşüm, benim nasıl güldüğümü, gülme biçimimi anlatır.
-ma / -me genellikle eylemin kendisini anlatır. -ış / -iş / -uş / -üş ise bağlama göre eylemin yapılış biçimini veya belirli bir olayı öne çıkarabilir.
- Onun gelmesi beni sevindirdi. → Beni sevindiren, onun gelmiş olmasıdır.
- Onun gelişi herkesi şaşırttı. → Burada onun gelişi bir olay olarak öne çıkar; bağlama göre nasıl geldiği de anlatılabilir.
İsim-fiil ünsüzle bittiği için bazı iyelik eklerinin başında ünlü bulunur. Bu ünlü, isim-fiilin son ünlüsüne uyar.
| Kişi | İyelik ekinin biçimleri | Örnek |
|---|---|---|
| Ben | -ım / -im / -um / -üm | bakışım, gelişim, duruşum, gülüşüm |
| Sen | -ın / -in / -un / -ün | bakışın, gelişin, duruşun, gülüşün |
| O | -ı / -i / -u / -ü | bakışı, gelişi, duruşu, gülüşü |
| Biz | -ımız / -imiz / -umuz / -ümüz | bakışımız, gelişimiz, duruşumuz, gülüşümüz |
| Siz | -ınız / -iniz / -unuz / -ünüz | bakışınız, gelişiniz, duruşunuz, gülüşünüz |
| Onlar | -ları / -leri | bakışları, gelişleri, duruşları, gülüşleri |
Tablodaki gelişim, gel-iş-im biçimindedir ve benim gelme olayımı anlatır: Benim erken gelişim herkesi şaşırttı. Çocuğun gelişimi ifadesindeki gelişim ise büyüme ve ilerleme anlamındaki ayrı bir addır.
- Senin gülüşün çok güzel.
- Onun olaylara bakışı farklı.
- Bizim erken gelişimiz herkesi şaşırttı.
Gelmesi biçiminde iyelik ekinden önce ünlü vardır; bu yüzden s kullanılır. Gelişi biçiminde ise iyelik ekinden önce ş vardır; ayrıca s gelmez.
-mak biçimi ve olumsuzluk
Kişiye bağlı bir isim-fiil kurarken -mak / -mek yerine genellikle -ma / -me kullanırsın.
- Her gün yürümek yararlı. → Genel bir etkinlik.
- Her gün yürümem benim için yararlı oluyor. → Bu etkinliği yapan benim.
Bu yapıda yürümekim değil, yürümem dersin.
Olumsuzlukta ek sırası şöyledir: fiil + olumsuzluk eki + isim-fiil eki + iyelik eki. Olumsuzluk eki de isim-fiil eki de -ma / -me biçimindedir; bu nedenle yan yana gelebilirler.
| Anlam | Yapı | Örnek |
|---|---|---|
| Benim gelmem | gel-me-m | Zamanında gelmem gerekiyor. |
| Benim gelmemem | gel-me-me-m | Bugün gelmemem gerekiyor. |
| Onun konuşması | konuş-ma-sı | Şimdi konuşması uygun. |
| Onun konuşmaması | konuş-ma-ma-sı | Şimdi konuşmaması uygun. |
Gelmem tek başına iki farklı yapıya ait olabilir. Erken gelmem gerekiyor cümlesinde iyelik ekli isim-fiildir. Ben yarın gelmem cümlesinde ise olumsuz geniş zaman fiilidir. Anlamak için cümlenin tamamına bak.
Kısa kontrol listesi
- İşi kimin yaptığını belirle: ben mi, sen mi, başka biri mi?
- İsim-fiile uygun iyelik ekini getir: gelmem, gelmen, gelmesi.
- Ünlü uyumunu kontrol et: çalışmam, ama gelmem; duruşum, ama gülüşüm.
- Olumsuz anlam gerekiyorsa isim-fiil ekinden önce olumsuzluk ekini kullan: gel-me-me-m.
İyelik eki, isim-fiildeki işin kiminle ilgili olduğunu gösterir: benim gelmem, senin gelmen, onun gelmesi.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026