Öğrenilen geçmiş zamanın hikâyesi
Öğrenilen geçmiş zamanın hikâyesiyle geçmişteki bir olaydan önce olanları anlat; -mıştı ekinin kişi çekimini, olumsuz biçimini ve soru yapısını öğren.
Geçmişteki bir olayı anlatırken ondan daha önce olan bir şeyden söz edebilirsin: Ben eve geldim. Annem yemeği hazırlamıştı. Bu yapı, olayların sırasını ve geçmişteki bir durumun nedenini anlatmana yardım eder.
Geçmişten daha önceye bakmak
Öğrenilen geçmiş zamanın hikâyesi, geçmişteki bir zamandan önce gerçekleşmiş olayları anlatır. Yaygın biçimi -mıştı ekidir.
Ben istasyona vardığımda tren gitmişti.
Önce tren gitti. Sonra ben istasyona vardım.
Saat sekizde ödevim hazırdı. Ödevimi öğleden sonra bitirmiştim.
Önce ödevimi bitirdim. Saat sekizde ödevim zaten hazırdı.
Geçmişteki zaman, aynı cümlede bulunabilir veya önceki cümleden anlaşılabilir.
Adında “öğrenilen” sözcüğü olsa da bu yapı, bilgiyi mutlaka başkasından duyduğunu göstermez. Kendi yaptığın bir şeyi de anlatabilirsin: Anahtarımı evde unutmuştum.
Eklerin sırası ve ünlü uyumu
Temel sıra şöyledir:
Fiil kökü veya gövdesi + -mış/-miş/-muş/-müş + -tı/-ti/-tu/-tü + kişi eki
Öğrenilen geçmiş zaman ekinden sonra hikâye eki gelir. ş sert ünsüz olduğu için bitişik yazılan hikâye eki t ile başlar.
| Fiilin son ünlüsü | Birleşik ek | Örnek |
|---|---|---|
| a, ı | -mıştı | bak → bakmıştı |
| e, i | -mişti | gel → gelmişti |
| o, u | -muştu | oku → okumuştu |
| ö, ü | -müştü | gör → görmüştü |
Örneğin gelmiştim biçiminde eklerin sırası gel + miş + ti + m şeklindedir. Kişi eki en sona gelir.
Kişilere göre olumlu ve olumsuz biçimler
Olumsuzluk için fiile önce -ma/-me, sonra zaman ve kişi ekleri gelir: gel-me-miş-ti-m.
| Kişi | Olumlu | Olumsuz |
|---|---|---|
| ben | gelmiştim | gelmemiştim |
| sen | gelmiştin | gelmemiştin |
| o | gelmişti | gelmemişti |
| biz | gelmiştik | gelmemiştik |
| siz | gelmiştiniz | gelmemiştiniz |
| onlar | gelmişlerdi | gelmemişlerdi |
Onlar öznesi açıkça kullanıldığında Onlar gelmişti ve Onlar gelmemişti biçimleri de kullanılabilir.
Olumsuzluk ekinin ünlüsü a veya e olduğu için olumsuz biçimler -mamıştı/-memişti olur: okumamıştı, görmemişti.
Toplantı başladığında herkes hazırdı. Biz belgeleri önceden hazırlamıştık.
Dün sabah çok açtım. Henüz kahvaltı yapmamıştım.
Olumsuz biçim, olayın geçmişteki o zamana kadar gerçekleşmediğini anlatabilir. Daha sonra gerçekleşip gerçekleşmediğini tek başına söylemez.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Soru biçimi ve yazımı
Evet-hayır sorularında mı/mi/mu/mü ayrı yazılır. Hikâye eki ve kişi eki soru ekine bağlanır. Soru ekinden sonra araya y girer.
| Olumlu cümle | Soru |
|---|---|
| Bakmıştı. | Bakmış mıydı? |
| Gelmişti. | Gelmiş miydi? |
| Okumuştu. | Okumuş muydu? |
| Görmüştü. | Görmüş müydü? |
Kişi çekimi şöyledir: gelmiş miydim, gelmiş miydin, gelmiş miydi, gelmiş miydik, gelmiş miydiniz, gelmişler miydi.
— Bu filmi daha önce izlemiş miydin?
— Evet, geçen yıl izlemiştim.
— Saat dokuzda hâlâ aç mıydın? Kahvaltı yapmamış mıydın?
— Hayır, yapmamıştım.
Olay sırası ve geçmişteki neden
-dı bir geçmiş olayı doğrudan anlatır. -mıştı ise geçmişteki bir noktadan daha önceye bakar.
- Ece geldi. Ali çıktı. Olaylar sırayla anlatılır; normal yorumda önce Ece gelir, sonra Ali çıkar.
- Ece geldiğinde Ali çıkmıştı. Önce Ali çıkar, sonra Ece gelir.
Bu yapı, geçmişteki bir durumun nedenini açıklarken de kullanılır:
Kapıyı açamadım. Anahtarımı iş yerinde unutmuştum.
Çok yorgunduk. Bütün gün çalışmıştık.
Eklerin sırasına ve soru ekinin yazımına dikkat et:
- ✗ Ben gelmişimti. → ✓ Ben gelmiştim.
- ✗ Sen gelmişmiydin? → ✓ Sen gelmiş miydin?
- ✗ O bakmışdı. → ✓ O bakmıştı.
Kısa kontrol listesi
- Anlattığın geçmiş zamanı belirle: dün saat sekizde, eve geldiğimde, toplantı başladığında…
- Bu zamandan önce gerçekleşmiş bir olay için -mıştı biçimini kullan.
- Olumsuzluk ekini zaman eklerinden önce getir: bitirmemiştim.
- Soruda mi ve diğer biçimlerini ayrı yaz: bitirmiş miydin?
Ben geldiğimde yemek hazırlanmıştı: Önce yemek hazırlandı, sonra ben geldim.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026