Şimdiki zamanın hikâyesi
Şimdiki zamanın hikâyesiyle geçmişte süren işleri anlat; -yordu yapısının kişi eklerini, olumsuz ve soru biçimlerini, -dı ile anlam farkını öğren.
Geçmişte devam eden işler
Şimdiki zamanın hikâyesi, geçmişte belirli bir anda devam eden işleri ve durumları anlatır. Bu yapıyla o sırada ne yaptığını söyleyebilir, geçmişteki bir sahneyi anlatabilirsin. Olumlu, olumsuz ve soru biçimlerini öğrenirken -dı ile anlam farkını da göreceksin.
Dün akşam saat sekizde yemek yiyordum.
Sen aradığında otobüs bekliyordum.
O sırada çocuklar bahçede oynuyordu.
Bu cümlelerde işin başlangıcı veya bitişi değil, geçmişteki o anda devam etmesi önemlidir.
Olumlu biçim nasıl kurulur?
Temel yapı şöyledir:
Fiil gövdesi + -(ı/i/u/ü)yor + -du + kişi eki
Şimdiki zamanda öğrendiğin ses değişiklikleri burada da geçerlidir: bekle → bekliyor → bekliyordu, de → diyor → diyordu.
| Şimdiki zaman biçimi | Hikâye biçimi | Örnek |
|---|---|---|
| çalışıyor | çalışıyordu | Ece dün gece çalışıyordu. |
| geliyor | geliyordu | Otobüs durağa geliyordu. |
| okuyor | okuyordu | Babam gazete okuyordu. |
| gülüyor | gülüyordu | Bebek gülüyordu. |
-yor ekinin son ünlüsü o olduğu için ardından -du gelir. Bu nedenle geliyordu deriz; geliyordi demeyiz.
| Kişi | Olumlu biçim |
|---|---|
| Ben | okuyordum |
| Sen | okuyordun |
| O | okuyordu |
| Biz | okuyorduk |
| Siz | okuyordunuz |
| Onlar | okuyorlardı |
Özne açıkça onlar olduğunda çoğul eki kullanılmayabilir: Onlar kitap okuyordu ve Onlar kitap okuyorlardı doğrudur.
Olumsuzluk ve soru
Olumsuz biçim için önce şimdiki zamanın olumsuzunu kur, ardından -du ve kişi ekini getir:
- yapmıyor → yapmıyordu
- gelmiyor → gelmiyordu
- okumuyor → okumuyordu
- görmüyor → görmüyordu
Soru biçiminde mu ayrı yazılır. -ydu ve kişi eki soru ekine bağlanır: okuyor muydun?
| Kişi | Olumsuz | Soru |
|---|---|---|
| Ben | okumuyordum | okuyor muydum? |
| Sen | okumuyordun | okuyor muydun? |
| O | okumuyordu | okuyor muydu? |
| Biz | okumuyorduk | okuyor muyduk? |
| Siz | okumuyordunuz | okuyor muydunuz? |
| Onlar | okumuyorlardı | okuyorlar mıydı? |
Onlar için okuyorlar mıydı? yanında okuyor muydular? biçimi de kullanılabilir. İlkinde soru eki -lar ekinden sonra geldiği için mı, ikincisinde -yor ekinden sonra geldiği için mu olur.
— Dün saat onda uyuyor muydun?
— Hayır, uyumuyordum. Sınava çalışıyordum.
— Sen de o zamanlar bu okulda okumuyor muydun?
— Evet, ben de burada okuyordum.
Olumsuz soru, geçmişteki bir bilgiyi doğrulamak için de kullanılabilir. Son konuşmada kişi, arkadaşının o okulda okuduğunu hatırlıyor ve bunu kontrol ediyor.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Hangi durumlarda kullanılır?
Belirli bir anda süren iş
Geçmişte bir zamanı seçer ve o sırada devam eden işi anlatırsın.
Dün öğleden sonra üçte toplantıdaydık. Müdür yeni projeyi anlatıyordu. Biz de not alıyorduk.
Bir olay olduğunda devam eden iş
Devam eden işi -yordu, o sırada gerçekleşen olayı ise çoğunlukla -dı ile anlatırsın.
Ben yemek yapıyordum. Telefon çaldı.
Eve girdim. Annem mutfakta çay hazırlıyordu.
Telefonun çalması, yemek yapma işinin mutlaka bittiğini göstermez. Yalnızca devam eden iş sırasında başka bir olay gerçekleşir.
Geçmişte bir dönem boyunca süren durum
Bu yapı yalnızca kısa bir anı anlatmaz. Geçmişteki bir dönemin durumunu veya düzenli yapılan işlerini de anlatabilir.
O zamanlar İzmir'de yaşıyorduk.
Geçen yaz her sabah sahilde koşuyordum.
Her sabah gibi ifadelerle tekrar anlamı ortaya çıkar. Geçmiş alışkanlıkları anlatan koşardım biçimi de vardır; burada koşuyordum, söz konusu dönemde devam eden düzeni öne çıkarır.
-dı ile anlam farkı ve sık yapılan hatalar
| Cümle | Öne çıkan anlam |
|---|---|
| Dün akşam raporu yazdım. | Raporu yazma işi tamamlanmış bir olay olarak anlatılır. |
| Dün akşam saat dokuzda raporu yazıyordum. | O saatte yazma işi devam ediyordu; ne zaman bittiği söylenmez. |
Yazıyordum, raporun hiç bitmediği anlamına gelmez. Yalnızca bu cümle, işin bitişi hakkında bilgi vermez.
Kişi ekini şimdiki zaman biçimindeki gibi kullanma:
- ✗ Ben çalışıyordumum. → ✓ Ben çalışıyordum.
- ✗ Biz çalışıyorduz. → ✓ Biz çalışıyorduk.
Soruyu ayrı yaz ve geçmiş zaman ekini soru ekine bağla:
- ✗ Çalışıyormuydun? → ✓ Çalışıyor muydun?
Kısa kontrol listesi
- Geçmişteki bir anda devam eden işi mi anlatıyorsun? O sırada ders çalışıyordum.
- İşi olumsuz mu söylüyorsun? Ders çalışmıyordum.
- Soru mu soruyorsun? Ders çalışıyor muydun?
- O sırada başka bir olay mı oldu? Ders çalışıyordum. Kapı çaldı.
-yordu, geçmişte devam eden işi veya durumu öne çıkarır; işin bitip bitmediğini tek başına bildirmez.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026