Flumi logoflumi.
Start free
A1 · BeginnerLesson 2 of 3

Ünlüler ve büyük ünlü uyumu

Türkçedeki sekiz ünlüyü, kalın ve ince ünlü gruplarını, büyük ünlü uyumunu ve -lar, -ler eklerinin seçimini temel örnekler ve istisnalarla öğren.

By the flumi team About 4 min read Grammar learning path: Harflerden ünlü uyumuna
Practice exercises

Ünlüleri tanıyalım

Türkçede sekiz ünlü vardır: a, e, ı, i, o, ö, u, ü. Bu ünlüleri iki grupta öğreneceksin: kalın ve ince. Büyük ünlü uyumu, bir kelimedeki ünlülerin aynı gruptan olmasıdır. Bu gruplar, -lar ve -ler gibi ekleri seçmene de yardım eder.

Kalın ve ince ünlüler

Ünlü grubu Ünlüler Örnekler
Kalın ünlüler a, ı, o, u masa, kapı, okul
İnce ünlüler e, i, ö, ü kedi, göz, üzüm

ı ve i farklı harflerdir: ı kalın, i incedir. o ve u kalın; ö ve ü incedir.

  • kapı → a, ı: İkisi de kalın ünlüdür.
  • kedi → e, i: İkisi de ince ünlüdür.
  • üzüm → ü, ü: İkisi de ince ünlüdür.

Büyük ünlü uyumu nasıl olur?

Bir kelimede ilk ünlü kalınsa diğer ünlüler de kalın; ilk ünlü inceyse diğer ünlüler de ince olur. Bu kurala büyük ünlü uyumu denir. Ancak her kelime bu kurala uymaz. Uyuma uymayan kelimelerin çoğu başka dillerden alınmıştır: kitap, telefon, otobüs, televizyon. Elma gibi bazı Türkçe kelimeler de bu kurala uymaz.

Kelime Ünlüleri Büyük ünlü uyumu
araba a, a, a Var: hepsi kalın.
okul o, u Var: hepsi kalın.
öğrenci ö, e, i Var: hepsi ince.
kitap i, a Yok: ince ve kalın birlikte.
elma e, a Yok: ince ve kalın birlikte.

Uyumu kontrol etmek için:

  1. Kelimedeki ünlüleri bul.
  2. Her ünlünün grubuna bak.
  3. Hepsi aynı gruptaysa kelime büyük ünlü uyumuna uyar.

Ev, göz ve kuş gibi tek heceli kelimelerde yalnızca bir ünlü vardır. Bu kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

Ek seçimi: -lar mı, -ler mi?

-lar / -ler çokluk ekidir: birden fazla kişi veya nesne anlatır. Eki genellikle kelimenin son ünlüsüne göre seçersin.

Kelimenin son ünlüsü Çokluk eki Örnek
a, ı, o, u -lar masa → masalar; kapı → kapılar; top → toplar; okul → okullar
e, i, ö, ü -ler ev → evler; kedi → kediler; göz → gözler; gül → güller

Kelimenin kendi içinde uyum yoksa da genellikle son ünlüye bakarsın: kitap → kitaplar, elma → elmalar.

Okul kelimesinin ünlüleri o, u. Son ünlü u, yani kalın. Bu yüzden okullar deriz.

Öğrenci kelimesinin ünlüleri ö, e, i. Son ünlü i, yani ince. Bu yüzden öğrenciler deriz.

Bu uyum başka eklerde de görülür. Nerede? sorusuna cevap veren -da / -de ekinde de genellikle son ünlü kalınsa a, inceyse e kullanılır:

  • okul → okulda: Son ünlü u, yani kalın.
  • ev → evde: Son ünlü e, yani ince.

Bu ekin -ta / -te biçimleri de vardır: parkta, sepette. Ekin d veya t ile başlaması kelimenin son ünsüzüne bağlıdır; ünlü seçimi yine aynı kurala göre yapılır.

Ek seçiminde ilk ünlüye değil, son ünlüye bak:

✓ kitap → kitaplar

✗ kitap → kitapler

Bazı kelimeler istisnadır: saat → saatler, gol → goller, rol → roller. Bu kelimelerde son ünlü a veya o ile gösterilse de ince ünlülü -ler eki gelir. Bu biçimleri birlikte öğren.

Kısa tekrar

  • Kalın ünlüler: a, ı, o, u.
  • İnce ünlüler: e, i, ö, ü.
  • Büyük ünlü uyumu: Kelimenin ünlüleri aynı gruptadır.
  • Çokluk eki: Genellikle son ünlü kalınsa -lar, inceyse -ler seçilir.
  • İstisnalar: Her kelime uyuma uymaz; bazı ekli biçimleri ayrıca öğrenirsin: saatler.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated October 12, 2026