B2 · Upper IntermediateLesson 1 of 4

Giả sử, giá mà và điều kiện trái thực tế

Phân biệt giả sử và giá mà; diễn đạt điều kiện trái thực tế ở hiện tại và quá khứ, nêu kết quả giả định cùng mong ước, sự tiếc nuối của người nói.

Giả sử giúp bạn đặt ra một tình huống để suy nghĩ; giá mà giúp bạn nói lên một mong ước. Khi tình huống ấy khác với sự thật đã biết, bạn có thể dùng chúng để nói về điều kiện trái thực tế và kết quả tưởng tượng.

Giả thiết khác với mong ước

Hai cách nói này có thể cùng nhắc đến một tình huống chưa có thật, nhưng mục đích khác nhau.

Cách nói Mục đích chính Ví dụ
Giả sử… (thì)… Đặt ra một tình huống để xem xét Giả sử mai trời mưa thì chúng ta tổ chức ở đâu?
Giá mà… Bày tỏ điều người nói mong muốn Giá mà mai trời nắng!
Giá mà… thì… Nêu mong ước cùng kết quả mong muốn Giá mà mai trời nắng thì cả nhà có thể đi chơi.

Giả sử không tự nó cho biết tình huống là trái thực tế. Trời mưa ngày mai vẫn là một khả năng. Tương tự, giá mà có thể nói về một mong ước còn có thể thành hiện thực, không chỉ về điều không thể thay đổi.

Khi nào điều kiện là trái thực tế?

Điều kiện trái thực tế là điều kiện khác với sự thật mà người nói đã biết hoặc đang coi là đúng. Bạn cần đọc cả ngữ cảnh để nhận ra sự đối lập này.

Một khả năng chưa biết: Chưa ai biết lịch nghỉ tuần sau. Giả sử được nghỉ thứ sáu thì chúng ta đi thăm bà nhé?

Trái với hiện tại: Tuần này tôi phải làm việc cả thứ bảy lẫn chủ nhật. Giả sử được nghỉ cuối tuần này thì tôi có thể đi thăm bà.

Trái với quá khứ: Hôm qua tôi phải làm việc nên không đi được. Giá mà hôm qua được nghỉ thì tôi đã đi thăm bà rồi.

Trong hai tình huống sau, người nói tưởng tượng một điều khác với sự thật: thực tế không được nghỉ, nhưng đặt ra trường hợp được nghỉ.

Tiếng Việt không chia động từ thành một dạng riêng để đánh dấu điều kiện trái thực tế. Cách hiểu này dựa vào ngữ cảnh, mốc thời gian và quan hệ giữa điều kiện với kết quả.

Dùng giả sử để xem xét kết quả

Mẫu thường gặp là giả sử + tình huống, (thì) + kết quả hoặc câu hỏi. Thì giúp làm rõ chỗ bắt đầu của vế kết quả, nhưng có thể bỏ khi quan hệ giữa hai vế đã rõ.

Giả sử hướng người nghe đến việc suy nghĩ về một tình huống. Người nói không nhất thiết mong tình huống đó xảy ra.

Tình huống chưa chắc xảy ra: Giả sử khách đến sớm thì ai sẽ đón họ?

Tình huống trái với hiện tại: Tôi không phải trưởng nhóm. Nhưng giả sử tôi là trưởng nhóm thì tôi sẽ chia lại công việc.

Tình huống trái với quá khứ: May mà hôm qua Lan nhắc tôi mang hộ chiếu. Giả sử Lan không nhắc thì tôi đã để quên hộ chiếu ở nhà rồi.

Ở ví dụ cuối, người nói không mong Lan quên nhắc. Họ chỉ tưởng tượng kết quả của một tình huống không xảy ra.

Bạn cũng có thể đặt câu hỏi mà không nêu sẵn kết quả: Giả sử hôm qua Lan không nhắc thì chuyện gì đã xảy ra?

Quick check

Try one question now.

1
Người phụ trách chỉ muốn cả nhóm chuẩn bị cho một sự cố, hoàn toàn không mong sự cố xảy ra: mất điện giữa buổi diễn thì chúng ta xử lý thế nào?

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Dùng giá mà để bày tỏ mong ước

Giá mà thường thể hiện mong muốn, sự không hài lòng với hiện tại hoặc sự tiếc nuối về quá khứ. Vế kết quả không bắt buộc phải xuất hiện.

Mốc thời gian Ngữ cảnh và mong ước Ý nghĩa
Hiện tại Nhà tôi xa cơ quan quá. Giá mà nhà tôi gần cơ quan hơn! Mong hiện tại khác đi
Quá khứ Tôi đã bỏ lỡ hạn đăng ký. Giá mà hôm qua tôi đăng ký ngay! Tiếc một việc đã không làm
Tương lai Ngày mai tôi định đi dã ngoại. Giá mà mai trời đẹp! Mong một điều còn có thể xảy ra

Khi muốn nói thêm lợi ích của điều mong ước, bạn có thể thêm thì và vế kết quả.

Nhà tôi ở xa, mỗi sáng đi làm mất hơn một giờ. Giá mà nhà tôi gần cơ quan thì tôi có thể ngủ thêm một chút.

Hôm qua tôi ra ga muộn nên lỡ chuyến tàu. Giá mà tôi đi sớm hơn thì tôi đã kịp chuyến tàu rồi.

Giá như cũng thường được dùng để bày tỏ mong ước tương tự: Giá như tôi đi sớm hơn!

Chọn dấu hiệu thời gian và kết quả

Các từ bây giờ, hôm qua, lúc ấy giúp xác định tình huống được tưởng tượng. Các từ sẽ, đã, rồi, có thể góp phần làm rõ cách người nói nhìn nhận kết quả, nhưng không tạo thành một công thức bắt buộc.

  • Sẽ có thể nêu kết quả trong tình huống tưởng tượng: Tôi không có đủ tiền. Giả sử có đủ tiền thì tôi sẽ mua căn hộ này.
  • Đã… rồi thường xuất hiện khi hình dung một kết quả lẽ ra đã xảy ra: Giá mà hôm qua đi sớm thì tôi đã kịp chuyến tàu rồi.
  • Có thể cho thấy kết quả chỉ là một khả năng: Giá mà hôm qua mang theo máy ảnh thì tôi có thể đã chụp được vài bức ảnh đẹp.

Trong câu đầu, sẽ không có nghĩa là người nói chắc chắn sẽ mua căn hộ trong thực tế. Việc mua chỉ được đặt trong tình huống có đủ tiền.

Không dùng đã như một dấu hiệu bắt buộc của điều kiện trái thực tế trong quá khứ.

Giá mà hôm qua tôi mang theo ô! đã là một câu đầy đủ, tự nhiên. Mốc hôm qua và ngữ cảnh cho biết người nói tiếc vì đã không mang ô.

Cũng không nên đổi giả sử thành giá mà một cách máy móc: đổi như vậy có thể biến một giả thiết trung lập thành điều người nói mong muốn.

Cách chọn nhanh

  1. Bạn muốn đặt ra một tình huống để suy nghĩ? Dùng giả sử.
  2. Bạn muốn bày tỏ mong ước hoặc tiếc nuối? Dùng giá mà.
  3. Tình huống có khác sự thật đã biết không? Nếu có, đó là điều kiện trái thực tế; nếu chưa biết, đó có thể chỉ là một khả năng.
  4. Bạn đang nói về lúc nào? Thêm mốc thời gian khi cần, rồi chọn cách diễn đạt kết quả phù hợp.

Giả sử nhấn vào việc xem xét tình huống; giá mà nhấn vào mong muốn của người nói. Muốn hiểu một câu có trái thực tế hay không, hãy xem cả ngữ cảnh, không chỉ nhìn vào một từ.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

10 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 10 words and review them later.

Giả sử, giá mà và điều kiện trái thực tế

10 words

Last updated October 23, 2026