Làm cho và khiến: nguyên nhân của thay đổi
Phân biệt làm cho và khiến khi nói về nguyên nhân gây thay đổi; đặt đúng người, vật chịu tác động và diễn đạt kết quả, cảm xúc, hành động tự nhiên.
Nói về nguyên nhân và kết quả
Khi muốn nói một điều gây ra thay đổi ở người hoặc vật, bạn có thể dùng làm cho hoặc khiến. Hai cách này nối nguyên nhân với kết quả: một cảm xúc, một trạng thái hoặc một hành động.
Trời mưa to. Đường trở nên trơn.
→ Mưa to làm cho đường trơn hơn.
Lan nghe một câu chuyện vui. Lan bật cười.
→ Câu chuyện vui khiến Lan bật cười.
Trong các câu trên, mưa to và câu chuyện vui là nguyên nhân. Đường trơn hơn và Lan bật cười là kết quả.
Cấu trúc câu
Cấu trúc thường gặp là:
Nguyên nhân + làm cho / khiến + người hoặc vật chịu tác động + trạng thái hoặc hành động.
| Nguyên nhân | Làm cho / khiến | Người hoặc vật chịu tác động | Trạng thái hoặc hành động |
|---|---|---|---|
| Tiếng ồn | làm cho | tôi | khó ngủ |
| Tin vui ấy | khiến | cả nhà | vui mừng |
| Nắng nóng | làm cho | cây trong vườn | héo đi |
| Cơn mưa lớn | khiến | chúng tôi | phải ở nhà |
Phần sau người hoặc vật chịu tác động có thể là:
- Tính từ hoặc cụm tính từ: vui, lo lắng, mệt hơn.
- Động từ hoặc cụm động từ: khóc, bật cười, phải ở nhà.
Không thêm là trước tính từ trong cấu trúc này.
✗ Tin ấy khiến tôi là lo lắng.
✓ Tin ấy khiến tôi lo lắng.
Ở đây, lo lắng trực tiếp diễn tả trạng thái của tôi.
Nguyên nhân cũng có thể là cả một việc. Bạn có thể dùng việc để nêu rõ việc đó:
Việc Nam đến muộn khiến cả nhóm phải chờ.
Chọn làm cho hay khiến
Trong nhiều câu chỉ nguyên nhân và kết quả, làm cho và khiến đều dùng được. Làm cho thường có cách diễn đạt gần với lời nói hằng ngày; khiến thường gọn hơn và cũng rất phổ biến trong văn viết. Đây không phải sự phân chia bắt buộc.
Lời động viên ấy làm cho tôi tự tin hơn.
Lời động viên ấy khiến tôi tự tin hơn.
Hai câu đều nói rằng lời động viên giúp sự tự tin của tôi tăng lên.
Cả hai cách đều có thể diễn tả kết quả tốt hoặc không tốt:
| Kết quả | Ví dụ |
|---|---|
| Tốt | Cách giải thích rõ ràng khiến tôi hiểu bài hơn. |
| Không tốt | Áp lực công việc làm cho chị ấy mệt mỏi. |
Khiến không chỉ dùng cho kết quả xấu. Làm cho cũng không có nghĩa là người gây ra kết quả luôn cố ý. Trong câu “Tôi vô tình làm cho em bé thức giấc”, kết quả xảy ra ngoài ý muốn.
Quick check
Try one question now.
Từ khi đổi ghế, bà ngồi đọc sách dễ chịu hơn. Chọn câu nêu đồ vật là nguyên nhân của thay đổi này:
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Nêu rõ điều gì thay đổi
Các từ như hơn, lên, đi có thể giúp làm rõ sự thay đổi. Chọn từ theo cách kết hợp tự nhiên, không thêm máy móc vào mọi câu.
Ánh sáng làm cho căn phòng sáng hơn.
Tin vui khiến cô ấy vui lên.
Nắng nóng làm cho cây héo đi.
Tuy nhiên, không bắt buộc phải có những từ này. Bật cười, thức giấc hoặc phải đổi kế hoạch đã diễn tả một kết quả rõ ràng.
Vị trí của không cũng làm thay đổi ý nghĩa:
- Lời giải thích ấy không khiến tôi lo lắng. Người nói phủ nhận rằng lời giải thích gây ra sự lo lắng.
- Tiếng ồn khiến tôi không ngủ được. Tiếng ồn gây ra kết quả là người nói không ngủ được.
Muốn đặt câu rõ ràng, hãy hỏi: Điều gì gây ra kết quả? Ai hoặc cái gì chịu tác động? Kết quả là gì?
Tránh nhầm nghĩa và ghi nhớ
Không phải câu nào có cho cũng diễn tả nguyên nhân gây thay đổi.
| Câu | Ý nghĩa |
|---|---|
| Mẹ cho con nghỉ. | Mẹ đồng ý để con nghỉ. |
| Cơn sốt khiến con phải nghỉ học. | Cơn sốt là nguyên nhân làm con phải nghỉ học. |
Trong cấu trúc chỉ nguyên nhân, đôi khi làm cho được rút gọn thành làm: “Tiếng ồn làm tôi khó ngủ.” Câu này vẫn tự nhiên và có cùng ý chính với “Tiếng ồn làm cho tôi khó ngủ.”
Khi viết câu, bạn hãy kiểm tra:
- Nêu rõ nguyên nhân trước làm cho hoặc khiến.
- Nêu rõ người hoặc vật chịu tác động nếu ngữ cảnh chưa rõ.
- Đặt trạng thái hoặc hành động kết quả ngay sau đó; không thêm là trước tính từ.
- Chọn làm cho hoặc khiến theo câu và cách diễn đạt, không chỉ theo kết quả tốt hay xấu.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
17 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 17 words and review them later.
Làm cho và khiến: nguyên nhân của thay đổi
17 wordsLast updated October 23, 2026