B1 · IntermediateLesson 2 of 3

Tường thuật lời nói và đổi cách xưng hô

Học cách thuật lại lời nói, đổi từ xưng hô theo người nói và người nghe, điều chỉnh mốc thời gian, nơi chốn mà vẫn giữ đúng ý của lời nói ban đầu.

Khi kể lại lời nói của người khác, bạn cần giữ đúng ý và làm rõ ai nói với ai. Bạn sẽ tập đổi cách xưng hô, điều chỉnh thời gian và nơi chốn khi cần, không đổi từ một cách máy móc.

Nhắc nguyên lời hay kể lại ý?

Dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên lời nói, thường đặt trong dấu ngoặc kép. Tường thuật gián tiếp là kể lại nội dung bằng lời của người kể.

Lan nói với Minh: “Tớ đang đợi cậu.”

Huy kể lại cho Hoa nghe: Lan nói rằng Lan đang đợi Minh.

Huy dùng tên để Hoa hiểu rõ người đang đợi là Lan và người được đợi là Minh.

Trong lời tường thuật gián tiếp, không đặt phần kể lại trong dấu ngoặc kép như một câu trích nguyên văn.

Xác định người trước khi đổi từ

Các từ tôi, tớ, mình, con, em, anh, chị… được hiểu theo người nói, người nghe và quan hệ giữa họ. Vì vậy, không có một bảng đổi từ xưng hô dùng đúng cho mọi tình huống.

Trước khi kể lại, bạn hãy xác định:

  1. Ai đã nói câu ban đầu?
  2. Người đó nói với ai?
  3. Bây giờ ai kể lại, và kể cho ai nghe?

Với câu Lan nói với Minh: “Tớ đang đợi cậu”, cách kể thay đổi theo người kể:

Người kể và người nghe mới Cách kể phù hợp Người được nhắc đến
Lan kể với Hoa, một người bạn Tớ đã nói với Minh là tớ đang đợi Minh. Cả hai từ “tớ” đều chỉ Lan.
Minh kể với Hoa, một người bạn Lan nói là Lan đang đợi tớ. “Tớ” chỉ Minh.
Huy kể với Hoa Lan nói là Lan đang đợi Minh. Hai tên giúp tránh nhầm người.

Việc lặp tên đôi khi hơi dài, nhưng hữu ích khi câu có nhiều người. Khi người nghe đã biết rõ đối tượng, bạn có thể dùng cách gọi phù hợp với quan hệ giao tiếp.

Giữ đúng quan hệ xưng hô

Trong gia đình hoặc giữa những người khác tuổi, cần đổi cách gọi theo vị trí của người kể. Không giữ nguyên con, mẹ, em, anh… nếu những từ đó khiến người nghe hiểu sang người khác.

Tình huống: Mai nói với mẹ: “Con sẽ gọi cho mẹ tối nay.” Sau đó, ngay trong ngày ấy, mẹ kể lại cho bố của Mai nghe.

Lời kể: Mai nói là con bé sẽ gọi cho em tối nay.

“Con bé” chỉ Mai. “Em” là cách mẹ Mai tự xưng khi nói với chồng trong tình huống này.

Đây là một cách xưng hô phù hợp với gia đình trong ví dụ, không phải cách bắt buộc cho mọi gia đình.

Không tự động đổi mọi tôi thành anh ấy, hoặc mọi bạn thành tôi. Hãy xác định người mà từng từ chỉ đến. Khi chưa rõ, dùng tên hoặc cách gọi cụ thể như mẹ của Mai.

Quick check

Try one question now.

1

Phúc nói với Dũng: “Tớ giữ vé của cậu.” Hà kể lại cho Ngọc, dùng tên để tránh nhầm: Phúc nói là

Answer options

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Điều chỉnh thời gian và nơi chốn

Những từ như hôm nay, ngày mai, ở đây phụ thuộc vào lúc nói và nơi nói. Chỉ đổi chúng khi hoàn cảnh kể lại thay đổi và việc giữ nguyên có thể gây hiểu nhầm.

Lời ban đầu và hoàn cảnh Hoàn cảnh kể lại Lời tường thuật
Sáng thứ Hai, Lan nói: “Ngày mai tôi đi Huế.” Huy kể vào chiều thứ Hai. Lan nói là ngày mai Lan đi Huế.
Cũng lời nói trên Huy kể vào thứ Tư. Hôm thứ Hai, Lan nói là thứ Ba Lan đi Huế.
Tại thư viện, Lan nói: “Tôi sẽ đợi Minh ở đây.” Huy kể khi đã về nhà. Lan nói là Lan sẽ đợi Minh ở thư viện.

Dùng ngày cụ thể hoặc tên địa điểm thường giúp lời kể rõ hơn. Lời tường thuật cho biết Lan đã nói gì; nó không tự xác nhận chuyến đi hay việc chờ đợi đã thực sự xảy ra.

Không lùi thì máy móc

Động từ tiếng Việt không đổi dạng chỉ vì lời nói được kể lại sau đó. Các từ đã, đang, sẽ được dùng theo ý nghĩa và ngữ cảnh, không phải theo một quy tắc đổi thì bắt buộc.

Hôm qua, Nam nói: “Tôi đang làm bài.”

Hôm nay, Huy kể: Hôm qua, Nam nói rằng Nam đang làm bài.

“Đang làm” nói về hoạt động diễn ra lúc Nam nói hôm qua, không nhất thiết là lúc Huy kể hôm nay.

Đổi câu trên thành “Nam nói rằng Nam đã làm xong bài” sẽ đổi ý: câu mới nói việc làm bài đã hoàn thành. Tường thuật phải giữ nội dung, không chỉ thay từ.

Các từ cuối câu như ạ, nhé cũng không cần được giữ nguyên trong lời kể gián tiếp. Bạn có thể kể rõ mục đích của lời nói.

Ví dụ, cô giáo nói với An: “Em nhớ mang sách nhé.” → Cô giáo nhắc An mang sách.

Kiểm tra lời kể

Trước khi dùng lời tường thuật, hãy kiểm tra:

  • Đúng người: mỗi từ xưng hô có chỉ đúng người không?
  • Đúng quan hệ: cách gọi có phù hợp với người kể và người nghe không?
  • Đúng mốc: thời gian và nơi chốn có còn rõ không?
  • Đúng ý: lời kể có giữ nguyên nội dung, hay vô tình thêm ý hoàn thành, dự định hoặc yêu cầu?

Nhớ nguyên tắc chính: đổi theo hoàn cảnh giao tiếp, không đổi từng từ một cách máy móc.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated October 23, 2026