Αναφορά με αυτό, τούτο και τέτοιος μέσα στο κείμενο.

Με τα αυτό, τούτο και τέτοιος συνδέουμε όσα γράφουμε χωρίς να επαναλαμβάνουμε συνεχώς τις ίδιες λέξεις. Μπορούμε να αναφερθούμε σε ένα συγκεκριμένο στοιχείο, να συνοψίσουμε ένα ολόκληρο γεγονός ή να μιλήσουμε για κάτι του ίδιου είδους. Η σωστή επιλογή βοηθά τον αναγνώστη να καταλάβει τη σύνδεση.

1.Το αυτό δείχνει κάτι ήδη γνωστό

Το αυτός, αυτή, αυτό μπορεί να αναφέρεται σε πρόσωπο ή πράγμα που έχει ήδη εμφανιστεί στο κείμενο. Το στοιχείο στο οποίο αναφέρεται πρέπει να αναγνωρίζεται καθαρά από τα συμφραζόμενα.

Στο πρώτο παράδειγμα, επαναλαμβάνουμε το ουσιαστικό για να είναι σαφής η αναφορά. Στο δεύτερο, το παραλείπουμε, επειδή ο αναγνώστης καταλαβαίνει ότι αυτά σημαίνει τα δύο λεξικά.

Η αναφορά μέσα στο κείμενο δεν δηλώνει απαραίτητα απόσταση στον χώρο. Η φράση αυτή η πρόταση δείχνει την πρόταση που μόλις αναφέρθηκε, όχι κάτι που βρίσκεται κοντά μας.

2.Το αυτό συνοψίζει μια ολόκληρη ιδέα

Το ουδέτερο ενικού αυτό μπορεί να αναφέρεται όχι σε ένα ουσιαστικό, αλλά σε ολόκληρη πρόταση, γεγονός ή κατάσταση.

Στο πρώτο παράδειγμα, αυτό δεν σημαίνει η Μαρία ή η θέση. Σημαίνει το ότι η Μαρία δέχτηκε τη θέση. Στο δεύτερο, συνοψίζει την αύξηση των τιμών.

Συχνές συνδέσεις είναι:

• Αυτό σημαίνει ότι…: εξηγούμε τη σημασία μιας προηγούμενης πληροφορίας.
• Γι’ αυτό…: παρουσιάζουμε κάτι που συμβαίνει εξαιτίας της προηγούμενης κατάστασης.
• Με αυτό εννοώ ότι…: διευκρινίζουμε κάτι που μόλις είπαμε.

3.Το τούτο στρέφει την προσοχή

Το τούτος, τούτη, τούτο μπορεί επίσης να δείχνει κάτι μέσα στο κείμενο. Στον οργανωμένο γραπτό λόγο, το ουδέτερο τούτο συχνά προετοιμάζει τον αναγνώστη για μια εξήγηση που ακολουθεί. Είναι λιγότερο ουδέτερο από το αυτό και μπορεί να δίνει πιο έντονο ή επίσημο τόνο.

Η άνω και κάτω τελεία εισάγει εδώ το περιεχόμενο στο οποίο αναφέρεται το τούτο.

Ωστόσο, η κατεύθυνση της αναφοράς δεν είναι απόλυτος κανόνας. Το τούτο μπορεί να κοιτάζει προς τα πίσω και το αυτό προς τα εμπρός.

4.Το τέτοιος αναφέρεται στο είδος

Το τέτοιος, τέτοια, τέτοιο δείχνει ποιότητα ή είδος που έχει ήδη περιγραφεί. Δεν δηλώνει από μόνο του ότι μιλάμε για το ίδιο ακριβώς πρόσωπο ή πράγμα.

Μορφή	Τι τονίζει	Παράδειγμα
αυτή η λύση	Τη συγκεκριμένη λύση	Η λύση είναι να μοιραστούμε το κόστος. Αυτή η λύση εγκρίθηκε.
μια τέτοια λύση	Μια λύση αυτού του είδους	Η λύση είναι να μοιραστούμε το κόστος. Χρειαζόμαστε μια τέτοια λύση και για το άλλο έργο.
τέτοιες λύσεις	Λύσεις με παρόμοια χαρακτηριστικά	Ορισμένες λύσεις μειώνουν το κόστος χωρίς απολύσεις. Αναζητούμε τέτοιες λύσεις.

Το τέτοιος μπορεί να προσθέτει και αξιολόγηση, ανάλογα με το περιεχόμενο.

Εδώ χαρακτηρίζουμε αρνητικά τη συμπεριφορά που περιγράφηκε και, γενικότερα, κάθε συμπεριφορά αυτού του είδους.

5.Συμφωνία και θέση του άρθρου

Όταν οι τύποι αυτοί συνοδεύουν ουσιαστικό, συμφωνούν μαζί του σε γένος, αριθμό και πτώση.

Τύπος	Με ουσιαστικό	Χωρίς ουσιαστικό
αυτός, αυτή, αυτό	Συζητήσαμε αυτές τις προτάσεις.	Συζητήσαμε αυτές.
τούτος, τούτη, τούτο	Κράτησε τούτη τη σκέψη.	Κράτησε τούτο: υπάρχει ακόμη χρόνος.
τέτοιος, τέτοια, τέτοιο	Δεν περίμενα τέτοια αντίδραση.	Ήθελα μια πιο ήρεμη αντίδραση, όχι τέτοια.

Με τα αυτός και τούτος, το ουσιαστικό παίρνει οριστικό άρθρο: αυτό το σχέδιο, τούτη η απόφαση. Είναι επίσης σωστό να ακολουθεί η αντωνυμία: το σχέδιο αυτό.

Το τέτοιος χρησιμοποιείται συχνά χωρίς οριστικό άρθρο: τέτοια προβλήματα. Μπορεί να συνδυαστεί με αόριστο άρθρο: ένα τέτοιο πρόβλημα.

6.Έλεγχος σαφούς αναφοράς

Η γραμματική συμφωνία δεν αρκεί πάντα. Αν υπάρχουν δύο πιθανά στοιχεία αναφοράς, επανάλαβε το ουσιαστικό ή ονόμασε καθαρά την ιδέα.

Πριν ολοκληρώσεις το κείμενο, έλεγξε:

1. Αναφέρομαι σε συγκεκριμένο στοιχείο; Χρησιμοποιώ αυτός, αυτή, αυτό, με καθαρή αναφορά.
2. Συνοψίζω ολόκληρο γεγονός; Χρησιμοποιώ το ουδέτερο αυτό.
3. Θέλω να στρέψω την προσοχή σε μια διατύπωση; Μπορώ να χρησιμοποιήσω τούτο, προσέχοντας το ύφος.
4. Μιλώ για ποιότητα ή είδος; Επιλέγω τέτοιος, τέτοια, τέτοιο.
5. Μπορεί ο αναγνώστης να καταλάβει κάτι άλλο; Προσθέτω ένα σαφές ουσιαστικό ή ξαναγράφω την πρόταση.