Διαδοχικές γενικές και σαφήνεια της αναφοράς.

Οι διαδοχικές γενικές συμπυκνώνουν πολλές ονοματικές σχέσεις σε μία φράση. Η συντομία όμως μπορεί να δυσκολεύει την κατανόηση: ποιο ουσιαστικό προσδιορίζει κάθε γενική και σε ποιο πρόσωπο ή πράγμα αναφέρεται; Στόχος είναι να αναγνωρίζετε αυτές τις σχέσεις και να αναδιατυπώνετε μόνο όπου χρειάζεται, διατηρώντας το νόημα και το κατάλληλο ύφος.

1.Πώς οργανώνεται μια αλυσίδα γενικών

Στη φράση η στέγη του σπιτιού της Άννας, κεντρικό ουσιαστικό είναι η στέγη. Η γενική του σπιτιού προσδιορίζει τη στέγη, ενώ η γενική της Άννας προσδιορίζει το σπίτι. Δεν εξαρτώνται, επομένως, όλες οι γενικές απευθείας από το πρώτο ουσιαστικό.

Στοιχείο	Τι προσδιορίζει	Σχέση
η στέγη	Είναι το κεντρικό ουσιαστικό	Αυτό για το οποίο μιλάμε
του σπιτιού	τη στέγη	Η στέγη ανήκει στο σπίτι ως μέρος του
της Άννας	το σπίτι	Το σπίτι ανήκει στην Άννα

Η φράση αποτελεί ένα σύνολο μέσα στην πρόταση. Η πτώση του κεντρικού ουσιαστικού αλλάζει ανάλογα με τη συντακτική λειτουργία του, χωρίς να αλλάζουν αναγκαστικά οι γενικές που εξαρτώνται από αυτό.

Η διαδοχή δύο ή περισσότερων γενικών δεν αποτελεί από μόνη της γραμματικό σφάλμα. Το ζήτημα είναι αν ο αναγνώστης αναγνωρίζει εύκολα τις σχέσεις τους.

2.Πού συνδέεται κάθε γενική

Η θέση μιας γενικής βοηθά στην ερμηνεία της, αλλά δεν αρκεί πάντοτε. Το νόημα των ουσιαστικών και τα συμφραζόμενα καθορίζουν επίσης τη σύνδεση.

Στη φράση η φωτογραφία του γραφείου της διευθύντριας, η φυσική ανάγνωση είναι ότι η φωτογραφία απεικονίζει το γραφείο που χρησιμοποιεί η διευθύντρια. Αν όμως θέλουμε να πούμε ότι η ίδια τράβηξε τη φωτογραφία, η αλυσίδα δεν εκφράζει καθαρά αυτή τη σχέση.

Για να ελέγξετε μια αλυσίδα:

1. Εντοπίστε το κεντρικό ουσιαστικό.
2. Για κάθε γενική, ρωτήστε ποιο ουσιαστικό προσδιορίζει.
3. Αποδώστε τη σχέση με μια σύντομη πρόταση: «Το σπίτι ανήκει στην Άννα».
4. Ελέγξτε αν τα συμφραζόμενα επιτρέπουν και άλλη εύλογη σύνδεση.

3.Ποιος ενεργεί και ποιος δέχεται την ενέργεια

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα ουσιαστικά που δηλώνουν ενέργεια, όπως αξιολόγηση, έλεγχος και κριτική. Η γενική που τα συνοδεύει μπορεί να δηλώνει είτε αυτόν που ενεργεί είτε αυτόν στον οποίο στρέφεται η ενέργεια.

Η φράση η αξιολόγηση της επιτροπής του πανεπιστημίου δεν διευκρινίζει από μόνη της αν η επιτροπή αξιολογεί ή αξιολογείται. Η γενική του πανεπιστημίου προσδιορίζει εδώ την επιτροπή, αλλά δεν λύνει την πρώτη αμφισημία.

Επιδιωκόμενο νόημα	Σαφέστερη διατύπωση
Η επιτροπή αξιολογεί τις αιτήσεις	Η αξιολόγηση των αιτήσεων από την επιτροπή του πανεπιστημίου
Κάποιοι αξιολογούν την επιτροπή	Η διαδικασία με την οποία αξιολογείται η επιτροπή του πανεπιστημίου

Όταν το ποιος ενεργεί έχει ιδιαίτερη σημασία, μια πρόταση με ρήμα είναι συχνά ακριβέστερη: Η επιτροπή του πανεπιστημίου αξιολόγησε τις αιτήσεις.

4.Σε ποιον αναφέρεται το «του» ή το «της»

Μια γενική προσωπικής αντωνυμίας μπορεί να κάνει την αλυσίδα συντομότερη, αλλά αφήνει ασαφή την αναφορά όταν προηγούνται περισσότερα κατάλληλα πρόσωπα.

Η επανάληψη του ονόματος δεν είναι πάντοτε υφολογική αδυναμία. Σε οδηγίες, συμφωνίες ή αναφορές μπορεί να είναι προτιμότερη από μια κομψότερη αλλά ασαφή αντωνυμία.

5.Λιγότερη πυκνότητα, ίδιο νόημα

Μια αλυσίδα μπορεί να είναι σαφής αλλά κουραστική, ιδιαίτερα στον διοικητικό και επιστημονικό λόγο. Δεν υπάρχει απόλυτο αριθμητικό όριο γενικών· σημασία έχουν το μήκος, η οικειότητα των όρων και η ευκολία ανάγνωσης.

Στη δεύτερη εκδοχή, τα ουσιαστικά ανακοίνωση και παράταση αποδίδονται με ρήματα. Η πληροφορία διατηρείται, αλλά οι σχέσεις γίνονται ευκολότερα αντιληπτές.

Χρήσιμες επιλογές είναι:

• Ρήμα αντί για ουσιαστικό ενέργειας, όταν θέλουμε να φανεί καθαρά τι συμβαίνει.
• Πρόθεση που αποδίδει τη συγκεκριμένη σχέση, όπως το για στην προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων.
• Επανάληψη ονόματος, όταν μια αντωνυμία έχει ασαφή αναφορά.
• Χωρισμός σε δύο προτάσεις, όταν συσσωρεύονται διαφορετικές πληροφορίες.

Η προσθήκη άρθρων ή κομμάτων δεν αρκεί από μόνη της για να λύσει μια αμφισημία. Δεν χωρίζουμε με κόμμα ένα ουσιαστικό από τη γενική που το προσδιορίζει απλώς επειδή η φράση είναι μεγάλη.

6.Τελικός έλεγχος σαφήνειας

Πριν κρατήσετε ή αναδιατυπώσετε μια αλυσίδα γενικών, ελέγξτε:

• Σύνδεση: Είναι σαφές ποιο ουσιαστικό προσδιορίζει κάθε γενική;
• Ρόλοι: Ξεχωρίζει αυτός που ενεργεί από αυτόν που δέχεται την ενέργεια;
• Αναφορά: Είναι σαφές σε ποιο πρόσωπο ή πράγμα αναφέρεται κάθε αντωνυμία;
• Πιστότητα: Η νέα διατύπωση διατηρεί τις αρχικές σχέσεις;
• Ύφος: Η συντομία βοηθά τον αναγνώστη ή τον αναγκάζει να ξαναδιαβάσει;

Κρατάμε τις διαδοχικές γενικές όταν είναι φυσικές και σαφείς. Τις αναδιατυπώνουμε όταν κρύβουν μια σημαντική σχέση ή δυσκολεύουν χωρίς λόγο την κατανόηση.