Ο εαυτός μου και ο ένας τον άλλον
Η χρήση των φράσεων ο εαυτός μου και ο ένας τον άλλον: αυτοπάθεια, αμοιβαιότητα, αλλαγές προσώπου και γένους και σύντομα παραδείγματα με προθέσεις.
Με τη φράση ο εαυτός μου δείχνουμε ότι μια πράξη αφορά το ίδιο το πρόσωπο που την κάνει. Με τη φράση ο ένας τον άλλον δείχνουμε μια αμοιβαία σχέση: η πράξη πηγαίνει και προς τις δύο κατευθύνσεις. Θα δούμε πώς αλλάζουν αυτές οι φράσεις και πώς χρησιμοποιούνται με προθέσεις.
Η πράξη επιστρέφει στο ίδιο πρόσωπο
Η φράση ο εαυτός μου είναι αυτοπαθής αντωνυμία. Τη χρησιμοποιούμε όταν αυτός που κάνει την πράξη και αυτός που δέχεται την πράξη είναι το ίδιο πρόσωπο.
Η Ελένη κοιτάζει τον εαυτό της στον καθρέφτη. → Κοιτάζει την ίδια, όχι κάποιο άλλο πρόσωπο.
Κατηγορώ τον εαυτό μου για το λάθος. → Πιστεύω ότι φταίω εγώ.
Το εαυτός είναι αρσενικό ουσιαστικό, ακόμη κι όταν αναφέρεται σε γυναίκα. Η μικρή αντωνυμία που ακολουθεί δείχνει το πρόσωπο: μου, σου, του, της, μας, σας, τους.
Οι φράσεις μόνος μου και ο ίδιος έχουν διαφορετική σημασία από το τον εαυτό μου:
- Το έφτιαξα μόνος μου. → Το έφτιαξα χωρίς βοήθεια.
- Το έφτιαξα ο ίδιος. → Τονίζω ότι το έφτιαξα εγώ προσωπικά.
- Το έφτιαξα για τον εαυτό μου. → Το έφτιαξα για δική μου χρήση.
Αν μιλάει γυναίκα, λέει μόνη μου και η ίδια, αλλά για τον εαυτό μου.
Οι τύποι του εαυτού
Όταν η φράση είναι άμεσο αντικείμενο, χρησιμοποιούμε αιτιατική:
| Πρόσωπο | Αυτοπαθής φράση | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| εγώ | τον εαυτό μου | Φροντίζω τον εαυτό μου. |
| εσύ | τον εαυτό σου | Φροντίζεις τον εαυτό σου. |
| αυτός / αυτή / αυτό | τον εαυτό του / της / του | Η Μαρία φροντίζει τον εαυτό της. |
| εμείς | τον εαυτό μας | Φροντίζουμε τον εαυτό μας. |
| εσείς | τον εαυτό σας | Φροντίζετε τον εαυτό σας. |
| αυτοί / αυτές / αυτά | τον εαυτό τους | Φροντίζουν τον εαυτό τους. |
Η πτώση αλλάζει ανάλογα με τη θέση της φράσης στην πρόταση:
- Ονομαστική: Σήμερα δεν είμαι ο εαυτός μου.
- Γενική: Η φροντίδα του εαυτού μας είναι σημαντική.
- Αιτιατική μετά από πρόθεση: Κράτησα λίγο χρόνο για τον εαυτό μου.
Με πολλά πρόσωπα χρησιμοποιείται και ο πληθυντικός: τους εαυτούς μας, τους εαυτούς σας, τους εαυτούς τους. Είναι σωστό τόσο το «Πρέπει να προστατεύσουμε τον εαυτό μας» όσο και το «Πρέπει να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας».
Η πράξη γίνεται αμοιβαία
Η φράση ο ένας τον άλλον δηλώνει αμοιβαιότητα. Δεν ενεργεί κάποιος μόνο προς τον εαυτό του: κάθε πρόσωπο ενεργεί προς το άλλο.
Ο Πέτρος και ο Νίκος βοηθούν ο ένας τον άλλον. → Ο Πέτρος βοηθά τον Νίκο και ο Νίκος βοηθά τον Πέτρο.
Η Άννα και η Μαρία ενθαρρύνουν η μία την άλλη πριν από τις εξετάσεις.
Η φράση αλλάζει ανάλογα με το γένος των προσώπων ή των πραγμάτων στα οποία αναφέρεται:
| Γένος | Βασική φράση | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| Αρσενικό | ο ένας τον άλλον | Οι δύο φίλοι καταλαβαίνουν ο ένας τον άλλον. |
| Θηλυκό | η μία την άλλη | Οι δύο φίλες καταλαβαίνουν η μία την άλλη. |
| Ουδέτερο | το ένα το άλλο | Τα δύο παιδιά κοιτάζουν το ένα το άλλο. |
Για έναν άντρα και μια γυναίκα χρησιμοποιούμε συνήθως τον αρσενικό τύπο: Ο Γιάννης και η Μαρία αγαπούν ο ένας τον άλλον.
Το ρήμα συμφωνεί με το πληθυντικό υποκείμενο: Οι φίλοι βοηθούν ο ένας τον άλλον. Το ο ένας είναι ενικός, αλλά εδώ δεν είναι το υποκείμενο του ρήματος· υποκείμενο είναι το οι φίλοι. Γι’ αυτό λέμε Οι φίλες βοηθούν, όχι «οι φίλες βοηθά».
Η έκφραση μεταξύ τους δηλώνει επίσης αμοιβαία επικοινωνία ή σχέση. Είναι συχνή και ουδέτερη ως προς το ύφος, τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο:
- Οι φίλοι μιλούν μεταξύ τους. → Μιλούν ο ένας με τον άλλον.
- Τα δύο σπίτια απέχουν πολύ μεταξύ τους. → Απέχουν πολύ το ένα από το άλλο.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Με γενική και προθέσεις
Στην αμοιβαία φράση το δεύτερο μέρος παίρνει την πτώση ή την πρόθεση που χρειάζεται η συγκεκριμένη σύνταξη.
| Σύνταξη | Παράδειγμα |
|---|---|
| σε + αιτιατική για το έμμεσο αντικείμενο | Οι φίλοι δίνουν συμβουλές ο ένας στον άλλον. |
| Γενική κτητική ως συμπλήρωμα ουσιαστικού | Οι φίλοι ξέρουν τα μυστικά ο ένας του άλλου. |
| με + αιτιατική | Οι φίλες συζητούν η μία με την άλλη. |
| για + αιτιατική | Οι φίλοι ανησυχούν ο ένας για τον άλλον. |
| από + αιτιατική | Τα δύο σπίτια απέχουν πολύ το ένα από το άλλο. |
Η επιλογή γίνεται όπως και σε μια απλή πρόταση: μιλάω με κάποιον → Μιλάμε ο ένας με τον άλλον.
Η ίδια αρχή ισχύει και με τον εαυτό: μιλάω για κάποιον → Μιλάω για τον εαυτό μου.
Δύο διαφορετικά νοήματα
Σύγκρινε τις προτάσεις στο ίδιο πλαίσιο:
Μετά τον αγώνα, οι δύο αθλητές κατηγόρησαν τον εαυτό τους. → Ο καθένας πίστευε ότι έφταιγε ο ίδιος.
Μετά τον αγώνα, οι δύο αθλητές κατηγόρησαν ο ένας τον άλλον. → Ο καθένας πίστευε ότι έφταιγε ο άλλος.
Η κατάληξη -μαι δεν αρκεί για να καταλάβουμε αν μια πράξη είναι αυτοπαθής ή αμοιβαία. Το «Πλένομαι» συνήθως σημαίνει ότι πλένω τον εαυτό μου. Το «Αγκαλιαζόμαστε» μπορεί να σημαίνει ότι αγκαλιάζουμε ο ένας τον άλλον. Εξετάζουμε το ρήμα και τα συμφραζόμενα.
Προσέχουμε επίσης το γένος:
- ✓ Η Άννα προσέχει τον εαυτό της.
- ✗ Η Άννα προσέχει την εαυτή της.
- ✓ Η Άννα και η Ελένη προσέχουν η μία την άλλη.
Τι να θυμάμαι
- Η πράξη αφορά το ίδιο πρόσωπο; Χρησιμοποιώ τον εαυτό μου, τον εαυτό σου κτλ.
- Η πράξη γίνεται αμοιβαία; Χρησιμοποιώ ο ένας τον άλλον, η μία την άλλη ή το ένα το άλλο.
- Χρειάζεται πρόθεση; Την κρατώ: για τον εαυτό μου, ο ένας με τον άλλον.
- Ελέγχω το πρόσωπο, το γένος και την πτώση, χωρίς να αλλάζω το αρσενικό γένος της λέξης εαυτός.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
5 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 5 words and review them later.
Ο εαυτός μου και ο ένας τον άλλον
5 wordsLast updated October 12, 2026