Ο οποίος, η οποία, το οποίο
Οι τύποι ο οποίος, η οποία, το οποίο σε αναφορικές προτάσεις: συμφωνία σε γένος και αριθμό, επιλογή ονομαστικής ή αιτιατικής και σύγκριση με το που.
Οι τύποι ο οποίος, η οποία, το οποίο συνδέουν ένα πρόσωπο ή ένα πράγμα με περισσότερες πληροφορίες γι’ αυτό. Θα δούμε πώς συμφωνούν με το ουσιαστικό και πώς επιλέγουμε ονομαστική ή αιτιατική μέσα στην αναφορική πρόταση.
Συνδέουμε πληροφορίες
Η αναφορική πρόταση δίνει πληροφορίες για ένα ουσιαστικό. Μπορούμε να την αρχίσουμε με που ή, σε πολλές περιπτώσεις, με έναν τύπο του ο οποίος.
Η γυναίκα που μένει δίπλα μας είναι γιατρός.
Η γυναίκα η οποία μένει δίπλα μας είναι γιατρός.
Και στις δύο προτάσεις μαθαίνουμε ποια γυναίκα είναι γιατρός.
Το που είναι πολύ συχνό στην καθημερινή επικοινωνία. Το ο οποίος είναι συχνότερο στον γραπτό και στον πιο επίσημο λόγο, αλλά χρησιμοποιείται και στον προφορικό.
Οι βασικοί τύποι
Το ο οποίος είναι αναφορική αντωνυμία. Αλλάζουν τόσο το άρθρο όσο και η λέξη που το ακολουθεί. Εδώ χρησιμοποιούμε δύο πτώσεις: την ονομαστική και την αιτιατική.
| Αριθμός και πτώση | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ενικός — ονομαστική | ο οποίος | η οποία | το οποίο |
| Ενικός — αιτιατική | τον οποίο | την οποία | το οποίο |
| Πληθυντικός — ονομαστική | οι οποίοι | οι οποίες | τα οποία |
| Πληθυντικός — αιτιατική | τους οποίους | τις οποίες | τα οποία |
Το γένος και ο αριθμός εξαρτώνται από το ουσιαστικό στο οποίο αναφέρεται η αντωνυμία:
- ο μαθητής → ο οποίος
- η μαθήτρια → η οποία
- το βιβλίο → το οποίο
- οι μαθήτριες → οι οποίες
Δεν επιλέγουμε τον τύπο μόνο από το αν μιλάμε για άνθρωπο ή πράγμα. Ακολουθούμε το γραμματικό γένος: το παιδί το οποίο, αλλά η τσάντα η οποία.
Ονομαστική: ποιος κάνει την ενέργεια;
Χρησιμοποιούμε ονομαστική όταν η αναφορική αντωνυμία είναι υποκείμενο του ρήματος στην αναφορική πρόταση.
Γνωρίζω έναν καθηγητή. Ο καθηγητής διδάσκει ελληνικά.
→ Γνωρίζω έναν καθηγητή ο οποίος διδάσκει ελληνικά.
Ποιος διδάσκει; Ο καθηγητής. Γι’ αυτό επιλέγουμε ο οποίος.
Διάβασα τις οδηγίες οι οποίες βρίσκονται στην πρώτη σελίδα.
Ποιες βρίσκονται στην πρώτη σελίδα; Οι οδηγίες. Γι’ αυτό επιλέγουμε οι οποίες.
Η αντωνυμία συμφωνεί με το ουσιαστικό σε γένος και αριθμό, όχι υποχρεωτικά σε πτώση. Στο «Γνωρίζω έναν καθηγητή ο οποίος διδάσκει ελληνικά», το έναν καθηγητή είναι σε αιτιατική, αλλά το ο οποίος είναι σε ονομαστική.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Αιτιατική: ποιον ή τι αφορά η ενέργεια;
Χρησιμοποιούμε αιτιατική όταν η αναφορική αντωνυμία είναι άμεσο αντικείμενο του ρήματος στην αναφορική πρόταση.
Η γιατρός εργάζεται εδώ. Συνάντησα τη γιατρό χθες.
→ Η γιατρός την οποία συνάντησα χθες εργάζεται εδώ.
Ποια συνάντησα; Τη γιατρό. Γι’ αυτό επιλέγουμε την οποία.
Οι φίλοι τους οποίους κάλεσες θα έρθουν στις οκτώ.
Ποιους κάλεσες; Τους φίλους. Γι’ αυτό επιλέγουμε τους οποίους.
Στο ουδέτερο, η ονομαστική και η αιτιατική έχουν τον ίδιο τύπο:
| Παράδειγμα | Ρόλος στην αναφορική πρόταση |
|---|---|
| Το λεωφορείο το οποίο έφτασε είναι γεμάτο. | Υποκείμενο: το λεωφορείο έφτασε. |
| Το λεωφορείο το οποίο περιμένουμε αργεί. | Αντικείμενο: εμείς περιμένουμε το λεωφορείο. |
Από το που στο ο οποίος
Το που δεν αλλάζει μορφή. Όταν το αντικαθιστούμε με το ο οποίος, ελέγχουμε τον ρόλο της αντωνυμίας στην αναφορική πρόταση.
| Με το που | Με το ο οποίος |
|---|---|
| Ο άντρας που μίλησε είναι ο διευθυντής. | Ο άντρας ο οποίος μίλησε είναι ο διευθυντής. |
| Ο άντρας που είδες είναι ο διευθυντής. | Ο άντρας τον οποίο είδες είναι ο διευθυντής. |
Δεν αντιγράφουμε απλώς την πτώση του ουσιαστικού.
✗ Ο άντρας ο οποίος είδες είναι ο διευθυντής.
✓ Ο άντρας τον οποίο είδες είναι ο διευθυντής.
Στην αναφορική πρόταση, εσύ είδες τον άντρα. Ο άντρας είναι το αντικείμενο, όχι το υποκείμενο του «είδες».
Τρία βήματα για τη σωστή επιλογή
- Βρες το ουσιαστικό που περιγράφει η αναφορική πρόταση.
- Κράτησε το γένος και τον αριθμό του.
- Έλεγξε τον ρόλο της αντωνυμίας μέσα στην αναφορική πρόταση: υποκείμενο → ονομαστική, άμεσο αντικείμενο → αιτιατική.
Η συνάδελφος η οποία τηλεφώνησε: εκείνη τηλεφώνησε.
Η συνάδελφος την οποία περίμενα: εγώ περίμενα εκείνη.
Το ουσιαστικό παραμένει το ίδιο· η πτώση της αναφορικής αντωνυμίας αλλάζει ανάλογα με τον ρόλο της.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026