Το γεγονός ότι και η ιδέα να: ονοματικά συμπληρώματα.

Με τις δομές το γεγονός ότι και η ιδέα να, παρουσιάζουμε ολόκληρο το περιεχόμενο μιας πρότασης μέσα από ένα ουσιαστικό. Η επιλογή του ουσιαστικού και του ότι ή του να δείχνει αν μιλάμε για δεδομένο, πεποίθηση, ενδεχόμενο ή προτεινόμενη ενέργεια.

1.Το ουσιαστικό οργανώνει το περιεχόμενο

Στη φράση το γεγονός ότι η αίτηση εγκρίθηκε, η πρόταση ότι η αίτηση εγκρίθηκε δηλώνει ποιο είναι το γεγονός. Δεν περιγράφει απλώς ένα χαρακτηριστικό του ουσιαστικού: δίνει το περιεχόμενό του.

Στο μάθημα ονομάζουμε αυτές τις προτάσεις ονοματικά συμπληρώματα, επειδή συνδέονται με ένα ουσιαστικό και εξειδικεύουν το νόημά του. Σε παραδοσιακές γραμματικές, τέτοιες συνδέσεις περιγράφονται συχνά ως επεξήγηση.

Το ουσιαστικό επιτρέπει στον ομιλητή να χαρακτηρίσει το περιεχόμενο πριν ακόμη το αναπτύξει: άλλο το γεγονός, άλλο η υποψία, άλλο η πρόταση.

2.Η επιλογή ανάμεσα στο ότι και το να

Η επιλογή εξαρτάται από το ουσιαστικό και από τη συγκεκριμένη σημασία του. Δεν υπάρχει ένας μηχανικός κανόνας που να ισχύει για όλα τα ουσιαστικά.

Δομή	Τι παρουσιάζει	Παράδειγμα
το γεγονός ότι	Περιεχόμενο που παρουσιάζεται ως δεδομένο	Το γεγονός ότι άλλαξε η ημερομηνία προκάλεσε σύγχυση.
η πεποίθηση ότι	Περιεχόμενο που κάποιος θεωρεί αληθινό	Διατηρεί την πεποίθηση ότι η λύση είναι εφικτή.
η υποψία ότι	Περιεχόμενο για το οποίο υπάρχει αβεβαιότητα	Υπάρχει η υποψία ότι τα στοιχεία είναι ελλιπή.
η ιδέα να	Ενέργεια που προτείνεται ή εξετάζεται	Μας άρεσε η ιδέα να συναντηθούμε νωρίτερα.
η απόφαση να	Ενέργεια που έχει αποφασιστεί	Ανακοινώθηκε η απόφαση να παραταθεί η προθεσμία.
η πιθανότητα να	Ενδεχόμενο	Εξετάζουμε την πιθανότητα να έχει γίνει λάθος.

3.Ίδιο ουσιαστικό, διαφορετική σημασία

Ορισμένα ουσιαστικά δέχονται και τις δύο συνδέσεις, αλλά η αλλαγή μπορεί να μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε το περιεχόμενο.

Στο πρώτο παράδειγμα, η ιδέα είναι μια άποψη την οποία η Άννα δεν αποδέχεται. Στο δεύτερο, είναι μια πρόταση για οργάνωση της εργασίας την οποία δεν θέλει να εφαρμοστεί. Οι δύο δομές είναι σωστές, αλλά δεν είναι ισοδύναμες.

Η επιλογή του ουσιαστικού επηρεάζει επίσης τη στάση του ομιλητή:

• Το γεγονός ότι υπήρξε καθυστέρηση παρουσιάζει την καθυστέρηση ως δεδομένη.
• Η πληροφορία ότι υπήρξε καθυστέρηση παρουσιάζει ένα περιεχόμενο ως πληροφορία, χωρίς από μόνη της να εγγυάται την ακρίβειά του.
• Η υποψία ότι υπήρξε καθυστέρηση αφήνει ανοιχτό αν πράγματι υπήρξε καθυστέρηση.

4.Η ονοματική φράση μέσα στην πρόταση

Το άρθρο και το ουσιαστικό παίρνουν την πτώση που απαιτεί η σύνταξη. Η συμπληρωματική πρόταση διατηρεί τη δική της εσωτερική δομή.

Συντακτική θέση	Παράδειγμα
Υποκείμενο	Η ιδέα να συνεργαστούμε άρεσε σε όλους.
Αντικείμενο	Υποστήριξαν την ιδέα να συνεργαστούμε.
Μετά από πρόθεση	Διαφώνησαν με την ιδέα να συνεργαστούμε.
Γενική μετά από ουσιαστικό	Η απόρριψη της ιδέας να συνεργαστούμε μας απογοήτευσε.

Το να δεν επιβάλλει κοινό υποκείμενο με την κύρια πρόταση:

Όταν το πρόσωπο δεν είναι σαφές από τα συμφραζόμενα, το δηλώνουμε. Στο Η Μαρία υποστήριξε την ιδέα να παρουσιάσει τα αποτελέσματα, δεν αρκεί η μορφή του ρήματος για να αποκλείσουμε άλλο πρόσωπο που έχει ήδη αναφερθεί.

5.Συμπλήρωμα, αναφορική πρόταση και στίξη

Συγκρίνουμε δύο διαφορετικές σχέσεις με το ουσιαστικό:

• Η ιδέα να ανοίξουμε ένα εργαστήριο: μαθαίνουμε ποια είναι η ιδέα, δηλαδή το περιεχόμενό της.
• Η ιδέα που πρότεινε η Ελένη: μαθαίνουμε ποιος πρότεινε την ιδέα· το περιεχόμενό της δεν δηλώνεται εδώ.

Στη δεύτερη φράση, το που εισάγει αναφορική πρόταση και αντιστοιχεί στο αντικείμενο του πρότεινε. Οι δύο σχέσεις μπορούν να συνυπάρχουν: Η ιδέα που πρότεινε η Ελένη ήταν να ανοίξουμε ένα εργαστήριο.

Στην ουδέτερη, στενά συνδεδεμένη διατύπωση, δεν βάζουμε κόμμα ανάμεσα στο ουσιαστικό και στην πρόταση που δίνει το περιεχόμενό του:

6.Ακρίβεια και οικονομία στη διατύπωση

Οι ονοματικές δομές είναι χρήσιμες στον αναλυτικό και επίσημο λόγο, επειδή επιτρέπουν να αξιολογήσουμε, να αποδεχτούμε ή να απορρίψουμε ένα περιεχόμενο ως σύνολο. Δεν χρειάζονται όμως σε κάθε πρόταση.

Το γεγονός ότι καθυστέρησε με ανησύχησε παρουσιάζει ρητά την καθυστέρηση ως δεδομένο. Το Με ανησύχησε που καθυστέρησε είναι πιο άμεσο και συχνά πιο φυσικό σε μια απλή συζήτηση.

Πριν επιλέξεις τη δομή:

1. Καθόρισε αν παρουσιάζεις δεδομένο, άποψη, σχέδιο ή ενδεχόμενο.
2. Διάλεξε ουσιαστικό που εκφράζει ακριβώς αυτή τη στάση.
3. Έλεγξε αν η σημασία του συνδυάζεται με ότι, με να ή και με τα δύο με διαφορετικό νόημα.
4. Δώσε τη σωστή πτώση στο άρθρο και στο ουσιαστικό και δήλωσε το υποκείμενο της συμπληρωματικής πρότασης όπου χρειάζεται.

Η βασική αντίθεση είναι γεγονός ότι: περιεχόμενο ως δεδομένο και ιδέα να: περιεχόμενο ως προτεινόμενη ενέργεια — όχι ένας γενικός κανόνας «ότι = αλήθεια, να = μέλλον».