متممهای فعلی و حرف اضافهٔ مناسب
انتخاب حرف اضافهٔ مناسب برای متمم فعل، کاربرد ترکیبهایی مانند به کسی اعتماد کردن و از کسی پرسیدن، تفاوت متمم با مفعول و حذف متمم در بافت روشن فارسی
برای ساختن جملهٔ طبیعی، گاهی باید فعل را همراه با حرف اضافهٔ آن یاد بگیریم: به کسی اعتماد کردن، از کسی پرسیدن. در این صفحه، حرف اضافهٔ مناسب را انتخاب میکنیم و تفاوت متمم فعل با مفعول را میبینیم.
۱. متمم فعل چیست؟
در جملهٔ «مینا به دوستش اعتماد دارد»، بخش «به دوستش» نشان میدهد اعتمادِ مینا به چه کسی است. این بخش، متمم فعل است: گروهی که با حرف اضافه میآید و معنای فعل را کامل میکند.
حرف اضافه را فقط بر اساس شخص، چیز یا مکان انتخاب نمیکنیم؛ خودِ فعل و معنای آن هم مهم است.
من به همکارم اعتماد دارم.
من از همکارم کمک میخواهم.
من با همکارم همکاری میکنم.
در هر سه جمله، شخص یکسان است؛ اما فعلها با حرفهای اضافهٔ متفاوت آمدهاند.
۲. فعل و حرف اضافه را با هم یاد بگیریم
بهتر است بهجای حفظکردن فعل بهتنهایی، ترکیب کامل آن را یاد بگیرید.
| ترکیب فعل و متمم | مثال |
|---|---|
| به کسی اعتماد کردن | من به این پزشک اعتماد میکنم. |
| به چیزی نیاز داشتن | ما به زمان بیشتری نیاز داریم. |
| به چیزی فکر کردن | سارا به آیندهاش فکر میکند. |
| از کسی پرسیدن | نشانی را از فروشنده پرسیدم. |
| از چیزی ترسیدن | این کودک از تاریکی میترسد. |
| با کسی موافقت کردن | مدیر با پیشنهاد شما موافقت کرد. |
| در کاری شرکت کردن | فردا در جلسه شرکت میکنم. |
در ترکیب «موافقت کردن»، متمم میتواند شخص یا پیشنهاد و نظر او باشد: با شما موافقم؛ با پیشنهاد شما موافقت میکنم.
در دفتر واژهها بنویسید «نیاز داشتن به چیزی»، نه فقط «نیاز داشتن». کنار هر ترکیب هم یک جملهٔ کوتاه بنویسید.
۳. متمم با مفعول فرق دارد
مفعول و متمم میتوانند در یک جمله کنار هم بیایند. در مثال زیر، «سؤال را» مفعول است و «از معلم» متمم:
این سؤال را از معلم پرسیدم.
چه چیزی را پرسیدم؟ این سؤال را.
از چه کسی پرسیدم؟ از معلم.
«را» جای حرف اضافهٔ متمم را نمیگیرد. همچنین، هر شخصی که در جمله میآید مفعول نیست.
| جمله | نقش بخش برجسته |
|---|---|
| دوستم را دیدم. | مفعول |
| به دوستم اعتماد کردم. | متمم |
| از دوستم پرسیدم. | متمم |
برای بیان اعتماد، بگویید:
✓ من به دوستم اعتماد دارم.
✗ من دوستم را اعتماد دارم.
در این کاربرد، فعل «اعتماد داشتن» با به میآید، نه با «را».
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. یک فعل، چند نوع متمم
بعضی فعلها با چند حرف اضافه میآیند، اما هر حرف اضافه رابطهٔ متفاوتی را نشان میدهد. پس همیشه فقط یک حرف اضافه برای یک فعل وجود ندارد.
برای مثال، با «صحبت کردن» میتوانیم هم شخص و هم موضوع صحبت را بیان کنیم:
- با کسی صحبت کردن: شخصی که با او گفتوگو میکنیم.
- دربارهٔ چیزی صحبت کردن: موضوع گفتوگو.
دیروز با مدیر صحبت کردم.
دیروز دربارهٔ برنامهٔ سفر صحبت کردم.
دیروز با مدیر دربارهٔ برنامهٔ سفر صحبت کردم.
گاهی دو صورت نزدیک به هم درستاند: دربارهٔ سفر صحبت کردیم و از سفر صحبت کردیم هر دو میتوانند موضوع صحبت را نشان دهند. این شباهت به معنای آن نیست که «از» و «دربارهٔ» کنار همهٔ فعلها جای یکدیگر میآیند.
۵. متمم همیشه در جمله دیده نمیشود
اگر متمم از بافت روشن باشد، گاهی آن را بیان نمیکنیم:
ـ در جلسهٔ فردا شرکت میکنی؟
ـ بله، شرکت میکنم.
در پاسخ، «در جلسهٔ فردا» تکرار نشده، چون از پرسش معلوم است.
همهٔ گروههایی هم که با حرف اضافه میآیند، متممِ فعل نیستند. بعضی فقط زمان یا مکان رویداد را نشان میدهند:
در کتابخانه به امتحان فکر کردم.
در این جمله، «به امتحان» موضوع فکر را نشان میدهد و با ترکیب فکر کردن به چیزی ارتباط دارد. «در کتابخانه» فقط میگوید کجا فکر کردم.
حذفشدن یک بخش، بهتنهایی نشان نمیدهد که آن بخش متمم نیست. برای تشخیص، به معنای فعل و ارتباط آن با آن بخش توجه کنید.
۶. راهنمای انتخاب حرف اضافه
برای کاملکردن جمله، این سه قدم را دنبال کنید:
- فعل و معنای آن را مشخص کنید: مثلاً «کمک خواستن».
- ترکیب مناسب را به یاد بیاورید: «از کسی کمک خواستن».
- شخص یا چیز موردنظر را جایگذاری کنید: «از همسایه کمک خواستم».
قاعدهٔ اصلی این است: فعل، حرف اضافه و معنای ترکیب را با هم یاد بگیرید. «به دوستم اعتماد کردم»، «از دوستم پرسیدم» و «با دوستم صحبت کردم» سه رابطهٔ متفاوت را بیان میکنند.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
17 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 17 words and review them later.
متممهای فعلی و حرف اضافهٔ مناسب
17 wordsLast updated October 27, 2026