صورتهای گفتاری رایج است و هست
صورتهای گفتاری است و کاربرد هست و نیست در فارسی روزمرهٔ ایران؛ تلفظ و نوشتن خوبه و خستهست، پرسش دربارهٔ وجود و حضور و ساخت جملههای سادهٔ مثبت و منفی.
در گفتوگوی روزمرهٔ فارسی ایران، «خوب است» را معمولاً خوبه میگوییم. اینجا صورتهای گفتاریِ است را یاد میگیریم و میبینیم که هست و نیست در گفتوگو چگونه به کار میروند.
۱. «خوب است» در گفتوگو
برای گفتن حال یا ویژگیِ کسی یا چیزی، از است استفاده میکنیم. در گفتوگوی روزمره، بعد از کلمههایی مثل «خوب» و «سرد»، معمولاً به جای «است» صدای کوتاهِ ـِ میآید. در نوشتنِ گفتوگو، این صدا را با ه نشان میدهیم.
| نوشتار رسمی | گفتوگوی روزمره |
|---|---|
| هوا خوب است. | هوا خوبه. |
| آب سرد است. | آب سرده. |
| علی معلم است. | علی معلمه. |
در خوبه، «ه» صدای «ه» ندارد؛ پایان کلمه را با صدای کوتاهِ ـِ میخوانیم.
— هوا چطوره؟
— خوبه.
— آب سرده؟
— بله، خیلی سرده.
۲. «خسته است» در گفتوگو
بعضی کلمهها، مثل خسته، از قبل با صدای کوتاهِ «ـِ» تمام میشوند. بعد از این کلمهها، «است» در گفتار معمولاً به صورت ـست میآید.
| نوشتار رسمی | گفتوگوی روزمره |
|---|---|
| سارا خسته است. | سارا خستهست. |
| در بسته است. | در بستهست. |
این دو الگو را با هم به خاطر بسپارید:
- خوب است ← خوبه
- خسته است ← خستهست
پایان همهٔ کلمهها یکسان نیست؛ برای همهٔ آنها فقط «ه» اضافه نکنید.
۳. «هست» در گفتوگو
برای گفتن اینکه چیزی وجود دارد یا کسی در جایی حضور دارد، هست در گفتوگو هم رایج است.
— آب هست؟
— بله، آب هست.
— علی هست؟
— بله، هست.
این دو پرسش معنای متفاوتی دارند:
| پرسش | دربارهٔ چه چیزی میپرسیم؟ |
|---|---|
| آب سرده؟ | سرد بودن آب |
| آب هست؟ | وجود داشتن آب |
هست فقط برای وجود یا حضور نیست. برای تأکید هم میگوییم: «این کتاب خوب هست، ولی گرونه.» با این حال، برای گفتنِ سادهٔ یک ویژگی، «این کتاب خوبه» رایج است.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. جواب منفی با «نیست»
نیست در گفتار روزمره هم به همین صورت به کار میرود.
| جملهٔ مثبت | جملهٔ منفی |
|---|---|
| آب سرده. | آب سرد نیست. |
| سارا خستهست. | سارا خسته نیست. |
| آب هست. | آب نیست. |
برای منفی کردنِ «سرده»، صورتِ «ـه» را نگه نمیداریم:
✓ آب سرد نیست.
✗ آب سرده نیست.
۵. کدام صورت را انتخاب کنیم؟
- در گفتوگوی روزمره: «هوا خوبه» و «سارا خستهست».
- در نوشتار رسمی: «هوا خوب است» و «سارا خسته است».
- برای پرسیدن از وجود یا حضور: «آب هست؟» و «علی هست؟».
- برای جواب منفی: «نیست».
گفتنِ است در گفتوگو هم درست است؛ صورتهایی مثل خوبه و خستهست در گفتار روزمره رایجترند.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 27, 2026