A, ár agus bhur: sealbh agus athruithe tosaigh
Foghlaim conas a, ár agus bhur a úsáid le sealbh a léiriú, agus cathain a chuirtear séimhiú, urú, h nó n- roimh ainmfhocal sna patrúin choitianta.
Cé leis an rud?
Úsáideann tú a, ár agus bhur chun sealbh a léiriú: cé leis an leabhar, an cóta nó an mála? Athraíonn tús an ainmfhocail go minic i ndiaidh na bhfocal seo.
Tá trí bhrí le a. Féach ar an duine nó ar na daoine atá i gceist.
| Cé leis? | An focal sealbhach | Sampla |
|---|---|---|
| Le Seán | a | Seo a chóta. |
| Le Máire | a | Seo a cóta. |
| Le Seán agus Máire | a | Seo a gcóta. |
| Linn | ár | Seo ár gcóta. |
| Libh | bhur | Seo bhur gcóta. |
Na trí bhrí le a
Braitheann an t-athrú ar an duine nó ar na daoine ar leo an rud, ní ar inscne an ainmfhocail.
| Cé leis? | Roimh chonsan | Roimh ghuta |
|---|---|---|
| Le Seán | Séimhiú: a chóta | Gan athrú: a úll |
| Le Máire | Gan séimhiú: a cóta | Cuirtear h leis: a húll |
| Le Seán agus Máire | Urú: a gcóta | Cuirtear n- leis: a n-úll |
Tá cóta ag Seán. Tá a chóta dubh.
Tá cóta ag Máire. Tá a cóta glas.
Tá teach ag Seán agus Máire. Tá a dteach beag.
Ní athraíonn gach consan. Mar shampla, ní chuirtear séimhiú ná urú ar l. Mar sin, is féidir le a leabhar tagairt do leabhar Sheáin, do leabhar Mháire nó do leabhar atá acu beirt. Tugann an comhthéacs an bhrí duit.
Glacann m agus s séimhiú sna samplaí a mhála agus a shúil (le Seán), ach ní ghlacann siad urú: ár mála, ár súil.
Ár agus bhur
Ciallaíonn ár go bhfuil an cainteoir san áireamh. Úsáideann tú bhur nuair a labhraíonn tú le níos mó ná duine amháin.
Tagann urú i ndiaidh ár agus bhur, díreach mar a thagann i ndiaidh a nuair atá níos mó ná úinéir amháin i gceist.
Tá teach againn. Seo ár dteach.
A Áine agus a Sheáin, an bhfuil bhur gcarr anseo?
Tá úlla againn. Seo ár n-úlla.
A pháistí, cuirigí bhur n-úlla sa mhála.
Ní insíonn ár ná bhur duit cé mhéad rud atá ann. Is féidir rud amháin nó roinnt rudaí a bheith i gceist: ár gcarr, ár gcarranna.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Na hathruithe sa scríobh
Le séimhiú, cuirtear h i ndiaidh an chéad chonsain: cóta → a chóta, mála → a mhála.
Le hurú, cuirtear consan eile roimh an gcéad chonsan. Seo na patrúin i ndiaidh ár; úsáidtear na patrúin chéanna i ndiaidh bhur agus a nuair is le roinnt daoine an rud.
| An t-ainmfhocal | Le hurú |
|---|---|
| bád | ár mbád |
| carr | ár gcarr |
| doras | ár ndoras |
| fuinneog | ár bhfuinneog |
| gairdín | ár ngairdín |
| páiste | ár bpáiste |
| teach | ár dteach |
Roimh ghuta, scríobhann tú h gan fleiscín, ach n- le fleiscín roimh litir bheag:
- Le Máire: a hainm, a húll.
- Le Seán agus Máire: a n-árasán, a n-úll.
- Linn: ár n-árasán, ár n-úll.
- Libh: bhur n-árasán, bhur n-úll.
Ná cuir h roimh ghuta nuair is le Seán an rud: a ainm, ní a hainm.
Ná cuir an t-alt an ná na idir an focal sealbhach agus an t-ainmfhocal: ár dteach, ní ár an teach.
Seiceáil sula scríobhann tú
- Aimsigh an t-úinéir: Seán, Máire, roinnt daoine, muid nó sibh.
- Roghnaigh a, ár nó bhur.
- Seiceáil tús an ainmfhocail: consan nó guta?
- Cuir an t-athrú ceart air.
Coinnigh na patrúin seo i gcuimhne:
- Le Seán: a chóta, a úll.
- Le Máire: a cóta, a húll.
- Le roinnt daoine: a gcóta, a n-úll.
- Linn: ár gcóta, ár n-úll.
- Libh: bhur gcóta, bhur n-úll.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
17 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 17 words and review them later.
Focail: A, ár agus bhur: sealbh agus athruithe tosaigh
17 wordsLast updated November 5, 2026