B1 · Intermediate

Ainmfhocail chinnte agus éiginnte

Foghlaim an difríocht idir ainmfhocail chinnte agus éiginnte, úsáid an ailt, agus patrúin le hainmneacha dílse, sealbhóirí agus focail thaispeántacha.

By the flumi team About 4 min read

Úsáideann tú ainmfhocail chinnte nuair is féidir a aithint cé hé nó cad é atá i gceist. Úsáideann tú ainmfhocail éiginnte nuair nach n-aithníonn tú duine nó rud ar leith don éisteoir. Cabhraíonn an t-alt, ainmneacha dílse agus focail shealbhacha leat an difríocht seo a chur in iúl.

Rud nua agus rud atá ar eolas

Is minic a úsáideann tú ainmfhocal éiginnte chun duine nó rud a lua den chéad uair. Nuair atá sé soiléir cén duine nó rud atá i gceist, is féidir leat ainmfhocal cinnte a úsáid.

Chonaic mé madra sa pháirc. Bhí an madra ag rith i ndiaidh liathróide.

Sa chéad abairt, cuirimid madra nua sa scéal. Sa dara habairt, tagraíonn an madra don mhadra céanna.

Ní gá an rud a lua roimh ré i gcónaí. Is leor an comhthéacs uaireanta.

Tá tú i seomra agus níl ach doras amháin ann. Deir tú: «Dún an doras, le do thoil.» Tá a fhios ag an éisteoir cén doras atá i gceist.

Leis an alt agus gan alt

Níl alt éiginnte sa Ghaeilge. Is féidir leabhar nó leabhair a úsáid gan alt chun tagairt éiginnte a dhéanamh. Úsáidtear an agus na le tagairt chinnte.

Uimhir Éiginnte Cinnte
Uatha Cheannaigh mé leabhar. Léigh mé an leabhar a cheannaigh mé.
Iolra Cheannaigh mé leabhair. Léigh mé na leabhair a cheannaigh mé.

Ní gá aon a chur roimh ainmfhocal éiginnte. Is abairt iomlán nádúrtha í Tá peann agam.

Ní chiallaíonn éiginnte nach bhfuil a fhios ag an gcainteoir cén rud atá i gceist. In Cheannaigh mé leabhar inné, tá a fhios agamsa cén leabhar a cheannaigh mé, ach ní aithním don éisteoir é.

Cinnte gan alt díreach roimhe

Ní hé an t-alt an t-aon chomhartha cinnteachta. Is féidir le frása ainmfhoclach a bheith cinnte gan an ná na díreach roimh an bpríomhainmfhocal.

Patrún Sampla Cad a aithníonn an tagairt?
Ainm dílis Tá Máire anseo. Ainm an duine
Aidiacht shealbhach Tá mo mhála anseo. An focal mo
Ainm dílis sa ghinideach Tá carr Sheáin amuigh. Ainm an úinéara
Frása cinnte sa ghinideach Tá doras an tí ar oscailt. An frása an tí

Sna patrúin seo, ná cuir alt breise roimh an bpríomhainmfhocal.

✓ mo mhála — ní an mo mhála

✓ carr Sheáin — ní an carr Sheáin

✓ doras an tí — ní an doras an tí

Bíonn an t-alt mar chuid de roinnt ainmneacha dílse, mar shampla an Fhrainc. Mar sin, ní riail í go mbíonn gach ainm dílis gan alt.

An leabhar seo agus leabhar nua

Le hainmfhocal coitianta, úsáidtear an t-alt sa ghnáthphatrún taispeántach: an leabhar seo, an bhean sin, na tithe úd. Cuidíonn seo, sin agus úd leat duine nó rud a aithint.

Ní dhéanann aidiacht thuairisciúil, mar nua, ainmfhocal cinnte aisti féin.

  • Tá leabhar nua agam. — Cuirim leabhar in aithne duit; níl sé aitheanta agat fós.
  • Cá bhfuil an leabhar nua? — Tá a fhios againn cén leabhar nua atá i gceist.
  • Is liomsa an leabhar seo. — Aithním an leabhar atá i gceist le seo.

Ná fiafraigh díot féin an bhfuil aidiacht leis an ainmfhocal amháin. Fiafraigh freisin: «An féidir leis an éisteoir an duine nó an rud atá i gceist a aithint?»

Seicliosta na cinnteachta

  • Tagairt nua nach bhfuil aitheanta don éisteoir: is minic a bhíonn an t-ainmfhocal éiginnte — madra, leabhair.
  • Tagairt atá soiléir ón scéal nó ón gcomhthéacs: úsáidtear an t-alt go minic — an madra, na leabhair.
  • Ainm dílis nó focal sealbhach: is féidir leis an bhfrása a bheith cinnte gan alt breise — Máire, mo mhála.
  • Ginideach cinnte: ná cuir alt breise roimh an bpríomhainmfhocal sna patrúin carr Sheáin agus doras an tí.
  • Patrún taispeántach: coinnigh an t-alt in an leabhar seo agus na leabhair sin.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 5, 2026