Réamhfhocail chomhshuite agus an ginideach
Réamhfhocail chomhshuite le ginideach: foirmeacha an ainmfhocail agus an ailt, tagairt do dhaoine, agus an difríocht idir in aice agus in aice le.
Dhá fhocal, aon réamhfhocal amháin
Úsáideann tú réamhfhocail chomhshuite mar in aice le, os comhair agus ar son chun áit, am nó caidreamh a chur in iúl. Bíonn níos mó ná focal amháin iontu. Tagann an ginideach i ndiaidh a lán acu, ach ní i ndiaidh gach ceann acu.
Sa leathanach seo, foghlaimeoidh tú conas ainmfhocal a úsáid ina ndiaidh, cad a tharlaíonn don alt, agus conas tagairt do dhuine gan a ainm a athrá.
Na patrúin is coitianta
Leis na réamhfhocail seo, is gnách go mbíonn ainmfhocal sa ghinideach nuair a thagann sé go díreach ina ndiaidh.
| Réamhfhocal | Úsáid | Sampla leis an nginideach |
|---|---|---|
| in aice | áit atá gar do rud | in aice na scoile |
| os comhair | áit ar aghaidh ruda amach | os comhair an tí |
| ar chúl | áit taobh thiar de rud | ar chúl an tsiopa |
| i lár | áit sa chuid láir | i lár na cathrach |
| tar éis | rud a tharlaíonn níos déanaí | tar éis an chruinnithe |
| le linn | rud a tharlaíonn san am céanna | le linn an chluiche |
| ar son | tacaíocht nó leas | ar son na foirne |
| in aghaidh | cur i gcoinne | in aghaidh an phlean |
Tá an leabharlann in aice na scoile.
Fanfaidh mé leat os comhair an tí.
Rachaidh siad abhaile tar éis an chruinnithe.
Táimid ag bailiú airgid ar son na foirne.
Ní gá alt a bheith ann i gcónaí: le linn cruinnithe, tar éis lóin, ar son daoine eile.
An t-ainmfhocal agus an t-alt
Nuair atá ginideach de dhíth, seiceáil foirm an ainmfhocail agus foirm an ailt le chéile. Ní leor an réamhfhocal a chur roimh an ngnáthfhoirm.
| Ainmfhocal leis an alt | Ginideach leis an alt | Frása iomlán |
|---|---|---|
| an teach | an tí | os comhair an tí |
| an siopa | an tsiopa | ar chúl an tsiopa |
| an scoil | na scoile | in aice na scoile |
| an chathair | na cathrach | i lár na cathrach |
| na páistí | na bpáistí | ar son na bpáistí |
Seo iad na príomhphointí atá le tabhairt faoi deara:
- Le hainmfhocal firinscneach uatha, fanann an: an teach → an tí.
- Le hainmfhocal baininscneach uatha, athraíonn an t-alt go na: an scoil → na scoile.
- Sa ghinideach iolra, fanann na, agus cuirtear urú ar chonsan ar féidir urú a chur air: na páistí → na bpáistí.
Braitheann foirm an ghinidigh ar an ainmfhocal féin. Foghlaim frásaí iomlána mar i lár na cathrach, seachas deireadh amháin a chur le gach ainmfhocal.
✓ Tá an carr os comhair an tí.
✗ Tá an carr os comhair an teach.
Tá tí, ginideach teach, de dhíth anseo.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Ní bhíonn ginideach ann i gcónaí
Tá dhá phatrún coitianta ann le in aice. Tá an bhrí chéanna acu sna samplaí seo:
| Patrún | Sampla |
|---|---|
| in aice + ginideach | Tá sí in aice na scoile. |
| in aice le + ainmfhocal | Tá sí in aice leis an scoil. |
Sa dara patrún, leanann an t-ainmfhocal rialacha le, ní rialacha an ghinidigh. Mar an gcéanna, deir tú i gcomparáid leis an teach, ní i gcomparáid leis an tí.
Ná ceap go leanann ginideach gach grúpa focal a fheidhmíonn mar réamhfhocal. Foghlaim an patrún iomlán: os comhair an tí, ach in aice leis an teach.
Tá patrún tábhachtach eile ann nuair a chuireann tú gníomh in iúl le hainm briathartha:
- Tar éis an chruinnithe, chuaigh mé abhaile.
- Tar éis an teach a ghlanadh, chuaigh mé amach.
Sa dara sampla, is é an teach cuspóir a ghlanadh: is é an rud a ghlan mé é. Fanann sé sa bhunfhoirm sa phatrún seo; ní athraíonn sé go an tí díreach toisc go bhfuil tar éis roimhe.
Tagairt do dhuine agus achoimre
Le roinnt réamhhocal comhshuite, úsáideann tú aidiacht shealbhach sa lár chun tagairt do dhuine: ar mo shon, os do chomhair. Athraíonn an focal ina diaidh de réir rialacha na haidiachta sealbhaí.
| Duine | Le ar son | Le os comhair |
|---|---|---|
| mé | ar mo shon | os mo chomhair |
| tú | ar do shon | os do chomhair |
| sé | ar a shon | os a chomhair |
| sí | ar a son | os a comhair |
| siad | ar a son | os a gcomhair |
Tá Nóra tinn. Rachaidh mé chuig an gcruinniú ar a son.
Tá Seán ag an doras. Tá madra os a chomhair.
Is ionann ar a son do sí agus do siad. Insíonn an comhthéacs duit cé atá i gceist.
Sula scríobhann tú frása:
- Roghnaigh an patrún iomlán: in aice nó in aice le, mar shampla.
- Má éilíonn sé ginideach, seiceáil an t-ainmfhocal agus an t-alt: ar chúl an tsiopa.
- Má tá cuspóir roimh ainm briathartha ann, aithin an patrún sin: tar éis an teach a ghlanadh.
- Má tá tú ag tagairt do dhuine, úsáid an fhoirm chuí: ar mo shon, os a comhair.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
10 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 10 words and review them later.
Focail: Réamhfhocail chomhshuite agus an ginideach
10 wordsLast updated November 5, 2026