An chopail sa choinníollach agus comparáid san am atá thart
Úsáid ba agus b’ sa choinníollach, aithin mian, agus déan comparáid san am atá thart leis an gcopail agus leis na patrúin ní ba mhó agus níos mó.
Dhá bhrí leis an bhfoirm chéanna
Is féidir leis na foirmeacha ba agus b’ tagairt don am atá thart nó do rud a tharlódh faoi choinníoll. Foghlaimeoidh tú conas an dá bhrí a aithint, mian nó moladh a chur in iúl, agus comparáid a dhéanamh san am atá thart.
Ba mhaith liom an scéal sin nuair a bhí mé óg. — Taitneamh san am atá thart.
Ba mhaith liom an scéal sin a léamh. — Mian anois; ní eachtra san am atá thart í.
Is é an comhthéacs a shocraíonn an bhrí: abairt ama, coinníoll, nó an méid atá ráite cheana.
An chopail sa choinníollach
Úsáid an chopail sa choinníollach chun a rá cén sórt duine nó ruda a bheadh ann faoi chúinsí áirithe. Úsáidtear í freisin i nathanna coitianta chun mian, rogha nó moladh a chur in iúl.
| Úsáid | Sampla | An bhrí sa chomhthéacs |
|---|---|---|
| Aicmiú faoi choinníoll | Ba mhúinteoir maith í dá roghnódh sí an ghairm sin. | Níl sí sa ghairm sin anois. |
| Mian | Ba mhaith liom cupán tae. | Tá cupán tae uaim; iarratas béasach atá ann. |
| Rogha | B’fhearr liom fanacht anseo. | Roghnaím fanacht seachas imeacht. |
| Moladh | B’fhiú labhairt léi. | Bheadh tairbhe sa chomhrá. |
Sna patrúin seo, cuirtear séimhiú i ndiaidh ba nuair is féidir: ba mhaith, ba mhúinteoir. Úsáidtear b’ roimh ghuta agus roimh fh a bhfuil guta ina dhiaidh: b’iontach, b’fhiú.
Is í b’fhearr an fhoirm chaighdeánach. Feicfidh tú an mhalairt ba fhearr freisin; úsáid b’fhearr sa scríbhneoireacht chaighdeánach.
Ní gá coinníoll le dá a lua i gcónaí. Is féidir an coinníoll a thuiscint ón gcomhthéacs, nó is féidir leis an nath mian bhéasach a chur in iúl.
Foirmeacha diúltacha, ceisteacha agus coinníollacha
Sna nathanna seo, úsáid níor, ar agus nár roimh chonsan agus cuir séimhiú air nuair is féidir. Roimh ghuta nó fh + guta, úsáid níorbh, arbh agus nárbh.
| Feidhm | Sampla |
|---|---|
| Diúltú | Níor mhaith liom imeacht fós. |
| Ceist | Ar mhaith leat cupán tae? |
| Ceist dhiúltach | Nár mhaith leat fanacht linn? |
| Diúltú le fearr | Níorbh fhearr liom an rogha eile. |
| Ceist le fiú | Arbh fhiú labhairt léi? |
| Ceist dhiúltach le fearr | Nárbh fhearr leat fanacht anseo? |
I gclásal coinníollach, úsáid dá mba nó mura mba sna patrúin seo: dá mba mhaith leat, mura mba mhaith leat.
Dá mba mhaith leat teacht linn, bheadh fáilte romhat.
Mura mba mhaith leat fanacht, d’fhéadfaimis imeacht.
Ba mhaith nó bheadh?
Ní féidir bheadh a chur in áit gach foirme den chopail. Coinnigh an difríocht idir is agus bí sa choinníollach freisin.
| Patrún bunúsach | Patrún sa choinníollach |
|---|---|
| Is maith liom é. | Ba mhaith liom é. |
| Is múinteoir maith í. | Ba mhúinteoir maith í dá roghnódh sí an ghairm sin. |
| Tá sí sásta. | Bheadh sí sásta dá bhfaigheadh sí an post. |
Chun mian a chur in iúl, abair Ba mhaith liom imeacht, ní Bheadh maith liom imeacht.
Chun cur síos a dhéanamh ar staid, abair Bheadh sí sásta, ní Ba sásta sí.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Comparáid san am atá thart
Is féidir ba + breischéim a úsáid chun dhá rud a chur i gcomparáid san am atá thart. Is í an bhreischéim an fhoirm a úsáidtear i gcomparáid: mar shampla, mó, lú, fearr agus measa. Tugann ná isteach an dara rud sa chomparáid.
| Anois | San am atá thart |
|---|---|
| Is mó an teach seo ná an teach eile. | Ba mhó an teach sin ná an teach eile. |
| Is lú an costas anois ná roimhe seo. | Ba lú an costas anuraidh ná i mbliana. |
| Is fearr an tseirbhís anois ná roimhe seo. | B’fhearr an tseirbhís anuraidh ná i mbliana. |
| Is óige Máire ná Seán. | B’óige Máire ná Seán. |
Tabhair faoi deara an séimhiú in ba mhó agus b’fhearr. Ní chuirtear séimhiú ar l in ba lú. Úsáidtear b’ in b’óige agus b’fhearr, de réir na rialach i gCuid 2.
Tá patrún eile ann le bí: bhí + ainmní + ní ba / ní b’ + breischéim. Úsáid ní b’ roimh ghuta agus roimh fh + guta: ní b’óige, ní b’fhearr.
Ba mhó an seanteach ná an teach nua.
Bhí an seanteach ní ba mhó ná an teach nua.
Cuireann an dá abairt an chomparáid chéanna in iúl.
B’óige Máire ná Seán. → Bhí Máire ní b’óige ná Seán.
B’fhearr an tseirbhís anuraidh ná i mbliana. → Bhí an tseirbhís ní b’fhearr anuraidh ná i mbliana.
Tá Bhí an seanteach níos mó ná an teach nua inghlactha freisin. Ní gá níos a athrú go ní ba díreach toisc go bhfuil bhí san abairt. Ní comhartha diúltaithe é ní sa nath comparáideach ní ba mhó.
Seiceáil an comhthéacs
Ní léiríonn ba mhó ná b’fhearr an t-am atá thart i gcónaí. Is féidir comparáid choinníollach a dhéanamh leo freisin.
Ba mhó an slua inné ná inniu. — Comparáid idir dhá lá.
B’fhearr liom siúl ná tiomáint dá mbeadh an aimsir go maith. — Rogha faoi choinníoll; ní tagairt don am atá thart í.
Sula roghnaíonn tú an fhoirm:
- Aithin an bhrí: eachtra san am atá thart, mian, nó rud faoi choinníoll.
- Coinnigh an patrún bunúsach: is → ba, ach tá → bheadh sa choinníollach.
- I gcomparáid san am atá thart, roghnaigh patrún iomlán: ba mhó an teach nó bhí an teach ní ba mhó / níos mó.
- Úsáid abairt ama nó coinníoll nuair is gá an bhrí a dhéanamh soiléir.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026